చతుశ్చక్రం సువిపులం సుకల్పితమహాయుధమ్। కింకిణీజాలనిర్ఘోషం ద్వీపిచర్మపరిష్కృతమ్॥౧.౪౦.
అది నాలుగు చక్రాల గొప్ప రథం, శక్తివంతమైన ఆయుధాలతో అలంకరించబడింది, గంటల శబ్దంతో మారుమోగింది, పులి చర్మాలతో అలంకరించబడింది.
రుచిరం రశ్మిజాలైశ్చ హైమజాలైశ్చ శోభితమ్। ఈహామృగగణాకీర్ణం పక్షిసంఘవిరాజితమ్॥౧.౪౦.
ఆ రథం కాంతివంతమైన కిరణాలు, బంగారు వలలతో మెరిసింది, ఉత్సాహంగా ఉన్న జంతువులతో నిండింది, పక్షుల గుంపులతో ప్రకాశించింది.
దివ్యాస్త్రశస్త్రరుచిరం పయోధరనినాదితమ్। స్వక్షం రథవరోదారం సూపస్థం గగనోపమమ్॥౧.౪౦.
దివ్యాస్త్రాలు, ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, మేఘగర్జనలా మారుమోగింది; దాని గొప్పతనం ఆకాశాన్ని తలపించింది.
గదాపరిఘసంపూర్ణం మూర్తిమంతమివార్ణవమ్। హేమకేయూరవలయం చంద్రమండలకూబరమ్॥౧.౪౦.
గదలు, ఇనుప గొడ్డళ్లతో నిండిన ఆ రథం, జీవంతమైన సముద్రంలా కనిపించింది; బంగారు కంకణాలు, వడగళ్ళతో అలంకరించబడి, చక్రం చంద్రబింబంలా మెరిసింది.
సపతాకధ్వజోపేతం సాదిత్యమివ మందరమ్। గజేంద్రాభోగవపుషం క్వచిత్కేసరవర్చసమ్॥౧.౪౦.
పతాకలు, జెండాలతో అలంకరించబడి, సూర్యుడు మంద్రపర్వతాన్ని ప్రకాశింపజేసినట్టు మెరిసింది; ఏనుగు వలయాల ఆకారంలో, కొన్ని చోట్ల సింహపు అంగరంగ వైభవంతో వెలిగింది.
యుక్తమృక్షసహస్రేణ సుధారాంబుదనాదితమ్। దీప్తమాకాశగం దివ్యం రథం పరరథారుజమ్॥౧.౪౦.
వెయ్యి ఎలుగుబంట్లతో లాగబడుతూ, అమృతధారల శబ్దంతో మారుమోగి, తేజస్సుతో మెరిసి, ఆకాశంలో ప్రయాణించే దివ్య రథంగా వెలిగింది.
అధ్యతిష్ఠద్రణాకాంక్షీ మేరుం దీప్తమివాంశుమాన్। తారస్తు క్రోశవిస్తారమాయామే చ తథావిధమ్॥౧.౪౦.
యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్నవాడు, ఆ రథంపై ఎక్కాడు; అది మెరుపుతో కూడిన సూర్యుడు మెరుపులు చిందించే మెరుపు పర్వతంలా కనిపించింది; దాని వెడల్పు ఒక క్రోశం, పొడవు కూడా అంతే విస్తృతంగా ఉంది.
శైలకూబరసంకాశం నీలాంజనచయోపమమ్। కాలలోహస్య రత్నానాం సమూహాబద్ధకూబరమ్॥౧.౪౦.
దాని చక్రం పర్వత శిఖరంలా, నీలం అంజనపు ముద్దల వలె కనిపించింది; నల్ల, ఎరుపు రత్నాల సమూహాలతో అలంకరించబడింది.
తిమిరోద్గారకిరణం గర్జంతమివ తోయదమ్। లోహజాలేన మహతా సగవాక్షేణ దంశితమ్॥౧.౪౦.
చీకటిని పారద్రోలే కిరణాలు వెదజల్లుతూ, మేఘగర్జనలా శబ్దించేది; పెద్ద ఇనుప వలతో, కిటికీలతో కూడి నిర్మించబడింది.
ఆయసైః పరిఘైః పూర్ణం క్షేపణీయైశ్చ ముద్గరైః। ప్రాసైః పాశైశ్చ వితతైరసంయుక్తైశ్చ కణ్టకైః॥౧.౪౦.
ఆ రథం ఇనుప గొడ్డళ్లతో, విసిరే దండాలతో, బరువైన ముద్గరాలతో, కత్తులతో, విస్తృతమైన పాశాలతో, విడిగా ఉన్న ముల్లులతో నిండి ఉంది.
శోభితం త్రాసనీయైశ్చ తోమరైః సపరశ్వధైః। ఉద్యతం ద్విషతాం హేతోర్ద్వితీయమివ మందరమ్॥౧.౪౦.
భయంకరమైన కత్తులు, గొడ్డళ్లతో అలంకరించబడి, శత్రువులను నాశనం చేయడానికి ఆ కొండ రెండవ మందరపర్వతంలా పైకి ఎగసింది.
యుక్తం ఖరసహస్రేణ సోఽధ్యారోహద్రథోత్తమమ్। విరోచనస్తు సంక్రుద్ధో గదాపాణిరవస్థితః॥౧.౪౦.
విరోచనుడు కోపంతో, చేతిలో గదను పట్టుకొని, వెయ్యి గాడిదలు జోడించిన గొప్ప రథంపై ఎక్కి నిలిచాడు.
ప్రముఖే తస్య సైన్యస్య దీప్తశృంగ ఇవాచలః। యుక్తం హయసహస్రేణ హయగ్రీవస్తు దానవః॥౧.౪౦.
తన సైన్యానికి ముందుభాగంలో, అగ్నిలా మెరిసే శిఖరాలతో ఉన్న కొండలా, వెయ్యి గుర్రాలు జోడించిన హయగ్రీవాసురుడు సిద్ధంగా నిలిచాడు.
వ్యూహితం దానవవ్యూహం పరిచక్రామ వీర్యవాన్। విప్రచిత్తిసుతః శ్వేతః శ్వేతకుండలభూషణః॥౧.౪౦.
విప్రచిత్తి కుమారుడు శ్వేతుడు, తెల్లని కుండలాలతో అలంకరించబడి, దానవుల వ్యూహాన్ని చుట్టి, సైన్యాన్ని అమర్చాడు.
స్యందనం వాహయామాస పరానీకస్య మర్దనః। వ్యాయతం కిష్కుసాహస్రం ధనుర్విస్ఫారయన్మహత్॥౧.౪౦.
వైర్యవంతుడు తన గొప్ప ధనుస్సును వేల బాణాలతో లాగుతూ, శత్రు సైన్యాన్ని నలిపేలా తన రథాన్ని నడిపించాడు.
స చాహవముఖే తస్థౌ సప్రరోహ ఇవాచలః। ఖరస్తు విష్కిరిన్క్రోధాన్నేత్రాభ్యాం రోపజం జలమ్॥౧.౪౦.
ఆయన యుద్ధభూమిలో శిఖరాలతో ఉన్న కొండలా నిలిచాడు; ఖరుడు కోపంతో కన్నీళ్లు కళ్లలో పొంగుతూ సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
స్ఫురద్దంతౌష్ఠనయనః సంగ్రామం సోభ్యకాంక్షత। త్వష్టా త్వష్టాదశహయం యానమాస్థాయ దానవః॥౧.౪౦.
ఆయన పళ్ళు, పెదవులు, కళ్ళు కంపించుతూ యుద్ధాన్ని కోరుకున్నాడు; త్వష్టా అనే దానవుడు పద్దెనిమిది గుర్రాలు జోడించిన రథంపై ఎక్కాడు.
దివ్యవ్యూహప్రతీకాశా యుద్ధాయాభిముఖః స్థితః। అరిష్టో బలిపుత్రశ్చ వరిష్ఠో దుర్ధరాయుధః॥౧.౪౦.
దివ్యమైన సైన్యాన్ని పోలి యుద్ధానికి ఎదురుగా నిలిచాడు; బలిపుత్రుడు అరిష్టుడు, శక్తివంతమైన ఆయుధాలతో ముందుండి నడిపించాడు.
యుద్ధాయాభిముఖస్తస్థౌ ధరాధరవికంపనః। కిశోరస్త్వతిసంహర్షాత్కిశోర ఇవ చోదితః॥౧.౪౦.
అతడు యుద్ధానికి ఎదురుగా, కొండలను కంపించేలా నిలిచాడు; కిశోరుడు గొప్ప ఉత్సాహంతో, పసివెద్దిలా ప్రేరేపించబడ్డాడు.
అభవద్దైత్యమధ్యే స గ్రహమధ్యే యథా రవిః। లంబస్తు నవమేఘాభః ప్రలంబాంబరభూషణః॥౧.౪౦.
దానవుల మధ్యలో అతడు గ్రహాల మధ్య సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు; లంబుడు కొత్త మేఘంలా కనిపించి, ప్రలంబుడి వస్త్రాన్ని ధరించాడు.
దైత్యవ్యూహగతో భాతి సనీహార ఇవాంశుమాన్। వసుంధరాభస్తదను దశనౌష్ఠేక్షణాయుధః॥౧.౪౦.
దానవుల వ్యూహంలోకి ప్రవేశించి, పొగమంచుతో కూడిన సూర్యుడిలా మెరిసాడు; ఆ తరువాత వసుంధరుడు పది పళ్ళు, పెదవులు, కళ్ళు, ఆయుధాలతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
హసంస్తిష్ఠతి దైత్యానామ్మధ్యే క్రూర మహాగ్రహః। అన్యే హయగతాస్తత్ర మత్తేభేంద్రగతాః పరే॥౧.౪౦.
క్రూరుడు, మహాగ్రహంలా, దానవుల మధ్య నవ్వుతూ నిలిచాడు; అక్కడ కొందరు గుర్రాలపై, మరికొందరు మత్తులో ఉన్న ఏనుగులపై కూర్చున్నారు.
సింహవ్యాఘ్రగతాశ్చాన్యే వరాహర్క్షేషు చాపరే। కేచిత్ఖరోష్ట్రయాతారః కేచిత్తోయదవాహనాః॥౧.౪౦.
ఇంకొంత మంది సింహాలు, పులులపై, మరికొందరు పందులు, ఎలుగుబంట్లపై, ఇంకొందరు గాడిదలు, ఒంటెలపై, మరికొందరు నీటిలో ఉండే జంతువులపై ప్రయాణించారు.
పత్తయశ్చాపరే దైత్యా భీషణా వికృతాననాః। ఏకపాదాస్త్వపాదాశ్చ ననృతుర్యుద్ధకాంక్షిణః॥౧.౪౦.
ఇంకొంత మంది దానవులు భయంకరమైన, వికారమైన ముఖాలతో కాలినడకన వచ్చారు; కొందరికి ఒక్క కాలు, మరికొందరికి కాలే లేవు, అందరూ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా నర్తించారు.
ఆస్ఫోటయంతో బహవః స్వనంతశ్చ తథాపరే। దృప్తశార్దూలనిర్ఘోషా నేదుర్దానవపుఙ్గవాః॥౧.౪౦.
చాలామంది చేతులను కొట్టారు, మరికొందరు గట్టిగా అరచారు; దానవుల నాయకులు గర్వంతో ఉన్న పులుల గర్జనలా గట్టిగా అరచారు.
తే గదాపరిఘైర్ఘోరైః శిలాముద్గరపాణయః। బాహుభిః పరిఘాకారైస్తర్జయంతి స్మ దేవతాః॥౧.౪౦.
వారు భయంకరమైన గదలు, ముష్టిపిండాలు, రాళ్లు పట్టుకొని, తమ చేతులు ఇనుప దండాల్లా చేసి దేవతలను బెదిరించారు.
ప్రాసైః ఖడ్గైశ్చ పాశైశ్చ తోమరాంకుశపట్టిశైః। చిక్రీడుస్తే శతఘ్నీభిః శతధారైశ్చ ముద్గరైః॥౧.౪౦.
వారు కత్తులు, కర్రలు, ఉయ్యాలలు, జావళి, అంకుశాలు, కొరడాలతో, శతఘ్నిలాంటి ఆయుధాలతో, వందల కత్తులు ఉన్న ముష్టిపిండాలతో ఆటలాడారు.
ఖడ్గశైలైశ్చ శైలైశ్చ పరిఘైశ్చోద్యతాయుధైః। యుక్తం బలాహకగణైః సర్వతః సంవృతం నభః॥౧.౪౦.
కత్తులు, రాళ్లు, ఇనుప దండాలు లాంటి ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉండగా, ఆకాశం చుట్టూ మేఘ సమూహాలతో పూర్తిగా కప్పబడింది.
ఏవం తద్దానవం సైన్యం సర్వసత్వమదోత్కటమ్। దేవతాభిముఖం తస్థౌ మేఘానీకమివోదితమ్॥౧.౪౦.
అలా ఆ దానవుల సైన్యం, అన్ని జీవుల గర్వంతో ఉప్పొంగి, దేవతలను ఎదుర్కొంటూ, ఆకాశంలో మేఘాల సమూహంలా నిలిచింది.
రేజే చ తద్దైత్యసహస్రగాఢం వాయ్వగ్నిశైలాంబుదతోయకల్పమ్। బలం బలౌఘాకులమభ్యుదీర్ణం యుయుత్సయోన్మత్తమివా బభాసే॥౧.౪౦.
ఆ దైత్యుల సైన్యం, వేలాది మంది తో సాంద్రంగా, గాలి, అగ్ని, కొండలు, మేఘాలు, నీళ్ళ వలె ప్రకాశిస్తూ, బలంతో ఉప్పొంగి, యుద్ధానికి ఉన్మత్తంగా కనిపించింది.