వస్వష్టపర్వతోపేతం త్రైలోక్యాంభో మహోదధిమ్। సంధ్యాసంధ్యోర్మిసలిలమాపూర్ణానిలశోభితమ్॥౧.౪౦.
వసువుల ఎనిమిది పర్వతాలతో అలంకరించబడి, మూడు లోకాల నీటి మహాసముద్రంగా, సంధ్యా, ఉదయకాలపు నీటితో కలసి, గాలితో నిండిన అందంతో మెరిసిపోతోంది.
దైత్యయక్షగణగ్రామం రక్షోగణఝషాకులమ్। పితామహమహావీర్యం స్వర్గస్త్రీరత్నసంకులమ్॥౧.౪౦.
దైత్య, యక్ష గణాల గ్రామంగా, రాక్షస సమూహాల చేపలతో కిక్కిరిసి, పితామహుని గొప్ప శక్తితో, స్వర్గస్త్రీ రత్నాలతో నిండిపోయింది.
శ్రీ కీర్తి కాంతిలక్ష్మీభిర్నదీభిశ్చ సమాకులమ్। కాలయోగమహావర్షప్రలయోత్పత్తివేగితమ్॥౧.౪౦.
శ్రీ, కీర్తి, కాంతి, లక్ష్మి, నదులతో నిండిపోయి, కాలయోగ మహావర్షాలతో, ప్రళయ, సృష్టి వేగంతో నడుస్తోంది.
సత్సంయోగమహాపారం నారాయణమహార్ణవమ్। దేవాతిదేవం వరదం భక్తానాం భక్తవత్సలమ్॥౧.౪౦.
సత్సంగతి యొక్క మహాపారంగా, నారాయణ మహాసముద్రంగా, దేవతలకు దేవుడై, వరాలిచ్చేవాడై, భక్తులకు ప్రియుడై ఉన్నాడు.
అనుగ్రహకరం దేవం ప్రశాంతికరణం శుభమ్। హర్యశ్వరథసంయుక్త సుపర్ణధ్వజశోభితే॥౧.౪౦.
అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించే దేవుడై, శాంతిని, శుభాన్ని కలిగించే వాడై, హర్యశ్వుని రథంతో, సుపర్ణ ధ్వజంతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
చంద్రార్కచక్రరచిత ఉదారాక్షవృతాంతరే। అనంతరశ్మిసంయుక్తే దుర్దర్శే మేరుకూబరే॥౧.౪౦.
చంద్రుడు, సూర్యుని చక్రాలతో నిర్మించబడి, ఉదారమైన కళ్లవారితో చుట్టుముట్టబడి, అంతులేని కిరణాలతో కలసి, చూడటానికి కష్టమైనది, మేరు శిఖరంపై ఉంది.
తారకాచిత్రకుసుమే గ్రహనక్షత్రబంధురే। భయేష్వభయదే వ్యోమ్ని దేవదైత్యాపరాజితే॥౧.౪౦.
నక్షత్రాల ఆకారపు పువ్వులతో అలంకరించబడి, గ్రహాలు నక్షత్రాలతో మెరిసిపోతూ, భయాల్లో భయాన్ని తొలగించేవాడై, దేవతలు దైత్యులు కూడా జయించలేని వాడై ఆకాశంలో ఉన్నాడు.
హర్యశ్వరథసంయుక్తముక్తాశోభాసమన్వితమ్। దదృశుస్తే స్థితం దేవం దివ్యలోకమయే రథే॥౧.౪౦.
హర్యశ్వుని రథంతో కలసి, ముత్యాల కాంతితో అలంకరించబడి, ఆ దేవుడు, దివ్య లోకాలతో నిండిన రథంపై నిలబడి ఉన్నాడని వారు చూశారు.
తే కృతాంజలయః సర్వే దేవా ఇంద్రపురోగమాః। జయశబ్దం పురస్కృత్య శరణ్యం శరణం గతాః॥౧.౪౦.
అందరు దేవతలు, ఇంద్రుడు ముందుండి, చేతులు జోడించి, జయధ్వని చేస్తూ, శరణ్యుని వద్ద శరణు కోరారు.
ఏతేషాం చ గిరః శ్రుత్వా స విష్ణుర్దేవదైవతః। మనశ్చక్రే వినాశాయ దానవానాం మహామృధే॥౧.౪౦.
వారి మాటలు విని, దేవతలకు దేవుడైన విష్ణువు, మహాసంగ్రామంలో దానవులను నాశనం చేయాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.
ఆకాశే తు స్థితో విష్ణురుత్తమం వపురాశ్రితః। ఉవాచ దేవతాః సర్వాః సప్రతిజ్ఞమిదం వచః॥౧.౪౦.
ఆకాశంలో నిలబడి, విష్ణువు తన శ్రేష్ఠమైన రూపాన్ని ధరించి, అన్ని దేవతలకు ప్రతిజ్ఞతో ఈ మాటలు చెప్పాడు.
శాంతిం వ్రజత భద్రం వో మా భైష్ట మరుతాంగణాః। జితా మే దానవాః సర్వే త్రైలోక్యం పరిగృహ్యతామ్॥౧.౪౦.
శాంతిగా వెళ్లండి, మిమ్మల్ని ఆశీర్వదిస్తున్నాను; మరుత్ గణాలారా, భయపడకండి. నేను అన్ని దానవులను జయించాను; మూడు లోకాలను స్వాధీనం చేసుకోండి.
తతోస్య సత్యసంధస్య విష్ణోర్వాక్యేన తోషితాః। దేవాః ప్రీతిం పరాజగ్ముః ప్రాశ్యామృతమివోత్తమమ్॥౧.౪౦.
తర్వాత, సత్యనిష్ఠుడైన విష్ణువు మాటలతో దేవతలు ఎంతో సంతోషంతో ఉల్లాసంగా మునిగిపోయారు, అది అమృతాన్ని రుచి చూసినట్టుగా అనిపించింది.
తతస్తమశ్చ సంహృత్య వినేశుశ్చ బలాహకాః। ప్రవవుశ్చ శివా వాతాః ప్రసన్నాశ్చ దిశో దశ॥౧.౪౦.
అంతటితో చీకటి తొలగిపోయింది, మేఘాలు కనుమరుగయ్యాయి, మృదువైన గాలులు వీచాయి, పది దిశలు తేటగా వెలిగిపోయాయి.
శుద్ధప్రాయాణి జ్యోతీంషి సోమం చక్రుః ప్రదక్షిణమ్। న విగ్రహం గ్రహాశ్చక్రుః ప్రసన్నాశ్చాపి సింధవః॥౧.౪౦.
నక్షత్రాలు ప్రకాశంగా మెరిశాయి, చంద్రుడిని ప్రదక్షిణగా చుట్టారు, గ్రహాలు కలహానికి కారణం కాలేదు, నదులు ప్రశాంతంగా ప్రవహించాయి.
విరజా అభవన్మార్గా లోకాః స్వర్గాదయస్త్రయః। యథార్థమూహుస్సరితశ్చుక్షుభే న తథార్ణవః॥౧.౪౦.
మార్గాలు శుద్ధంగా మారాయి, స్వర్గాది మూడు లోకాలు పరిశుభ్రంగా వెలిగిపోయాయి; నదులు తగినంత ఉప్పొంగాయి, కానీ సముద్రం మాత్రం అలానే ఉంది.
ఆసన్ఛుభానీన్ద్రియాణి నరాణామంతరాత్మసు। మహర్షయో వీతశోకా వేదానుచ్చైరధీయత॥౧.౪౦.
మనుషుల అంతరాత్మలో ఇంద్రియాలు ప్రకాశించాయి; మహర్షులు దుఃఖం లేకుండా, వేదాలను ఉచ్చరిస్తూ పఠించారు.
యజ్ఞేషు చ హవిః పాకం శివమాప చ పావకః। ప్రవృత్తధర్మసంవృత్తా లోకా ముదితమానసాః॥౧.౪౦.
యజ్ఞాలలో హవిస్సులు బాగా వండబడి, అగ్ని ద్వారా పవిత్రమయ్యాయి; ధర్మంలో స్థిరమైన లోకాలు ఆనందంతో నిండిపోయాయి.
విష్ణోః సత్యప్రతిజ్ఞస్య శ్రుత్వారినిధనా గిరః। తతో భయం విష్ణుముఖాచ్ఛ్రుత్వా దైతేయదానవాః॥౧.౪౦.
విష్ణువు శత్రువులను నాశనం చేస్తానని చెప్పిన మాటలు విని, దైత్యులు మరియు దానవులు భయంతో వణికిపోయారు.
ఉద్యోగం విపులం చక్రుర్యుద్ధాయ విజయాయ చ। మయస్తు కాంచనమయం త్రినల్వాంతరమవ్యయమ్॥౧.౪౦.
వారు యుద్ధానికి, విజయం కోసం గొప్ప ఏర్పాట్లు చేసుకున్నారు; మాయుడు మూడు గోడలతో కూడిన అమరమైన బంగారు కోటను నిర్మించాడు.
చతుశ్చక్రం సువిపులం సుకల్పితమహాయుధమ్। కింకిణీజాలనిర్ఘోషం ద్వీపిచర్మపరిష్కృతమ్॥౧.౪౦.
అది నాలుగు చక్రాల గొప్ప రథం, శక్తివంతమైన ఆయుధాలతో అలంకరించబడింది, గంటల శబ్దంతో మారుమోగింది, పులి చర్మాలతో అలంకరించబడింది.
రుచిరం రశ్మిజాలైశ్చ హైమజాలైశ్చ శోభితమ్। ఈహామృగగణాకీర్ణం పక్షిసంఘవిరాజితమ్॥౧.౪౦.
ఆ రథం కాంతివంతమైన కిరణాలు, బంగారు వలలతో మెరిసింది, ఉత్సాహంగా ఉన్న జంతువులతో నిండింది, పక్షుల గుంపులతో ప్రకాశించింది.
దివ్యాస్త్రశస్త్రరుచిరం పయోధరనినాదితమ్। స్వక్షం రథవరోదారం సూపస్థం గగనోపమమ్॥౧.౪౦.
దివ్యాస్త్రాలు, ఆయుధాలతో అలంకరించబడి, మేఘగర్జనలా మారుమోగింది; దాని గొప్పతనం ఆకాశాన్ని తలపించింది.
గదాపరిఘసంపూర్ణం మూర్తిమంతమివార్ణవమ్। హేమకేయూరవలయం చంద్రమండలకూబరమ్॥౧.౪౦.
గదలు, ఇనుప గొడ్డళ్లతో నిండిన ఆ రథం, జీవంతమైన సముద్రంలా కనిపించింది; బంగారు కంకణాలు, వడగళ్ళతో అలంకరించబడి, చక్రం చంద్రబింబంలా మెరిసింది.
సపతాకధ్వజోపేతం సాదిత్యమివ మందరమ్। గజేంద్రాభోగవపుషం క్వచిత్కేసరవర్చసమ్॥౧.౪౦.
పతాకలు, జెండాలతో అలంకరించబడి, సూర్యుడు మంద్రపర్వతాన్ని ప్రకాశింపజేసినట్టు మెరిసింది; ఏనుగు వలయాల ఆకారంలో, కొన్ని చోట్ల సింహపు అంగరంగ వైభవంతో వెలిగింది.
యుక్తమృక్షసహస్రేణ సుధారాంబుదనాదితమ్। దీప్తమాకాశగం దివ్యం రథం పరరథారుజమ్॥౧.౪౦.
వెయ్యి ఎలుగుబంట్లతో లాగబడుతూ, అమృతధారల శబ్దంతో మారుమోగి, తేజస్సుతో మెరిసి, ఆకాశంలో ప్రయాణించే దివ్య రథంగా వెలిగింది.
అధ్యతిష్ఠద్రణాకాంక్షీ మేరుం దీప్తమివాంశుమాన్। తారస్తు క్రోశవిస్తారమాయామే చ తథావిధమ్॥౧.౪౦.
యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్నవాడు, ఆ రథంపై ఎక్కాడు; అది మెరుపుతో కూడిన సూర్యుడు మెరుపులు చిందించే మెరుపు పర్వతంలా కనిపించింది; దాని వెడల్పు ఒక క్రోశం, పొడవు కూడా అంతే విస్తృతంగా ఉంది.
శైలకూబరసంకాశం నీలాంజనచయోపమమ్। కాలలోహస్య రత్నానాం సమూహాబద్ధకూబరమ్॥౧.౪౦.
దాని చక్రం పర్వత శిఖరంలా, నీలం అంజనపు ముద్దల వలె కనిపించింది; నల్ల, ఎరుపు రత్నాల సమూహాలతో అలంకరించబడింది.
తిమిరోద్గారకిరణం గర్జంతమివ తోయదమ్। లోహజాలేన మహతా సగవాక్షేణ దంశితమ్॥౧.౪౦.
చీకటిని పారద్రోలే కిరణాలు వెదజల్లుతూ, మేఘగర్జనలా శబ్దించేది; పెద్ద ఇనుప వలతో, కిటికీలతో కూడి నిర్మించబడింది.
ఆయసైః పరిఘైః పూర్ణం క్షేపణీయైశ్చ ముద్గరైః। ప్రాసైః పాశైశ్చ వితతైరసంయుక్తైశ్చ కణ్టకైః॥౧.౪౦.
ఆ రథం ఇనుప గొడ్డళ్లతో, విసిరే దండాలతో, బరువైన ముద్గరాలతో, కత్తులతో, విస్తృతమైన పాశాలతో, విడిగా ఉన్న ముల్లులతో నిండి ఉంది.