చంద్రార్కకిరణోద్యోతం గిరికూటమివోచ్ఛ్రితమ్। నందకానందితకరం కౌస్తుభోద్భాసితోరసమ్॥౧.౪౦.
చంద్రుడు, సూర్యుని కిరణాల వలె ప్రకాశిస్తూ, కొండ శిఖరంలా ఎత్తుగా, నందుడిని ఆనందింపజేసే చేతులతో, కౌస్తుభ మణి మెరిసే ఛాతితో ఉన్నాడు.
శక్తిచిత్రఫలోదగ్రం శంఖచక్రగదాధరమ్। విష్ణుశైలం క్షమాశీలం శ్రీవత్సం శార్ఙ్గపాణినమ్॥౧.౪౦.
విశిష్టమైన కవచంతో, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి, విష్ణువుగా, కొండలా స్థిరంగా, శ్రీవత్సం, శారంగధనుస్సుతో ఉన్నాడు.
త్రిదశోదారఫలదం స్వర్గస్త్రీచారువల్లభమ్। సర్వలోకమనఃకాంతం సర్వసత్వమనోహరమ్॥౧.౪౦.
దేవతలకు వరాలు ఇచ్చేవాడు, స్వర్గస్త్రీలకు ప్రియమైనవాడు, అన్ని లోకాల మనసులను ఆకట్టుకునేవాడు, సమస్త జీవులను మోహింపజేసేవాడు.
మాయావిశాలవిటపం తోయదౌఘసమప్రభమ్। విద్యాహంకారమానాఢ్య మహాభూతప్రరోహణమ్॥౧.౪౦.
మాయతో విస్తరించిన వృక్షంలా, మేఘాల సమూహంలా ప్రకాశిస్తూ, జ్ఞానం, గర్వం, మహిమలతో నిండినవాడు, మహాభూతాలకు మూలమైనవాడు.
విశేషపత్రైర్నిచితం గ్రహనక్షత్రపుష్పితమ్। దైత్యలోకమహాస్కంధం మర్త్యలోకప్రకాశితమ్॥౧.౪౦.
ప్రత్యేకమైన ఆకులతో అలంకరించబడి, గ్రహాలు నక్షత్రాలతో వికసించి, దైత్య లోకానికి గొప్ప కాండంలా, మానవ లోకానికి స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నది.
సాగరాకారనిర్హ్రాదం రసాతలగలాశ్రయమ్। నాగేంద్రపాశైర్వితతం పక్షిజంతుసమన్వితమ్॥౧.౪౦.
సముద్రంలా గర్జిస్తూ, అడుగున రసాతలంలో ఆధారం పెట్టుకుని, నాగేంద్రుని బంధాలతో విస్తరించి, పక్షుల సమూహాలతో నిండిపోయింది.
శీలానాహార్యగంధాఢ్యం సర్వలోకమహాద్రుమమ్। అవ్యక్తానందసలిలం వ్యక్తాహంకారఫేనిలమ్॥౧.౪౦.
ధృడత యొక్క సువాసనతో పరిమళించి, అన్ని లోకాల మహావృక్షంగా, దాని నీరు తెలియని ఆనందంగా, దాని నురుగు స్పష్టమైన అహంకారంగా ఉంది.
మహాభూతకరౌఘౌఘం గ్రహనక్షత్రబుద్బుదమ్। విమానవాహనైర్వ్యాప్తం తోయదాడమ్బరాకులమ్॥౧.౪౦.
పెద్ద భూతాల ప్రవాహాలతో, గ్రహాలు నక్షత్రాలు బుడబుడలుగా, విమాన వాహనాలతో నిండిపోయి, మేఘాల గోలతో కిక్కిరిసిపోయింది.
జంతుమత్స్యగణాకీర్ణం శైలశంఖకులైర్యుతమ్। త్రైగుణ్యవిషయావర్తం సర్వలోకతిమింగిలమ్॥౧.౪౦.
జంతువులు, చేపల సమూహాలతో కిటకిటలాడుతూ, పర్వతాలు, శంఖాల గుంపులతో కలసి, మూడు గుణాల వలయంగా, అన్ని లోకాల్ని మింగే మత్స్యంలా ఉంది.
వీరవృక్షలతాగుల్మం భుజగోత్సృష్టశైవలమ్। ద్వాదశార్కమహాద్వీపం రుద్రైకాదశపత్తనమ్॥౧.౪౦.
వీర వృక్షాలు, లతలు, పొదలతో, పాములు వదిలిన తురుపులతో, పన్నెండు సూర్యుల మహాద్వీపంగా, రుద్రుని పదకొండు పట్టణాలతో ఉంది.
వస్వష్టపర్వతోపేతం త్రైలోక్యాంభో మహోదధిమ్। సంధ్యాసంధ్యోర్మిసలిలమాపూర్ణానిలశోభితమ్॥౧.౪౦.
వసువుల ఎనిమిది పర్వతాలతో అలంకరించబడి, మూడు లోకాల నీటి మహాసముద్రంగా, సంధ్యా, ఉదయకాలపు నీటితో కలసి, గాలితో నిండిన అందంతో మెరిసిపోతోంది.
దైత్యయక్షగణగ్రామం రక్షోగణఝషాకులమ్। పితామహమహావీర్యం స్వర్గస్త్రీరత్నసంకులమ్॥౧.౪౦.
దైత్య, యక్ష గణాల గ్రామంగా, రాక్షస సమూహాల చేపలతో కిక్కిరిసి, పితామహుని గొప్ప శక్తితో, స్వర్గస్త్రీ రత్నాలతో నిండిపోయింది.
శ్రీ కీర్తి కాంతిలక్ష్మీభిర్నదీభిశ్చ సమాకులమ్। కాలయోగమహావర్షప్రలయోత్పత్తివేగితమ్॥౧.౪౦.
శ్రీ, కీర్తి, కాంతి, లక్ష్మి, నదులతో నిండిపోయి, కాలయోగ మహావర్షాలతో, ప్రళయ, సృష్టి వేగంతో నడుస్తోంది.
సత్సంయోగమహాపారం నారాయణమహార్ణవమ్। దేవాతిదేవం వరదం భక్తానాం భక్తవత్సలమ్॥౧.౪౦.
సత్సంగతి యొక్క మహాపారంగా, నారాయణ మహాసముద్రంగా, దేవతలకు దేవుడై, వరాలిచ్చేవాడై, భక్తులకు ప్రియుడై ఉన్నాడు.
అనుగ్రహకరం దేవం ప్రశాంతికరణం శుభమ్। హర్యశ్వరథసంయుక్త సుపర్ణధ్వజశోభితే॥౧.౪౦.
అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించే దేవుడై, శాంతిని, శుభాన్ని కలిగించే వాడై, హర్యశ్వుని రథంతో, సుపర్ణ ధ్వజంతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
చంద్రార్కచక్రరచిత ఉదారాక్షవృతాంతరే। అనంతరశ్మిసంయుక్తే దుర్దర్శే మేరుకూబరే॥౧.౪౦.
చంద్రుడు, సూర్యుని చక్రాలతో నిర్మించబడి, ఉదారమైన కళ్లవారితో చుట్టుముట్టబడి, అంతులేని కిరణాలతో కలసి, చూడటానికి కష్టమైనది, మేరు శిఖరంపై ఉంది.
తారకాచిత్రకుసుమే గ్రహనక్షత్రబంధురే। భయేష్వభయదే వ్యోమ్ని దేవదైత్యాపరాజితే॥౧.౪౦.
నక్షత్రాల ఆకారపు పువ్వులతో అలంకరించబడి, గ్రహాలు నక్షత్రాలతో మెరిసిపోతూ, భయాల్లో భయాన్ని తొలగించేవాడై, దేవతలు దైత్యులు కూడా జయించలేని వాడై ఆకాశంలో ఉన్నాడు.
హర్యశ్వరథసంయుక్తముక్తాశోభాసమన్వితమ్। దదృశుస్తే స్థితం దేవం దివ్యలోకమయే రథే॥౧.౪౦.
హర్యశ్వుని రథంతో కలసి, ముత్యాల కాంతితో అలంకరించబడి, ఆ దేవుడు, దివ్య లోకాలతో నిండిన రథంపై నిలబడి ఉన్నాడని వారు చూశారు.
తే కృతాంజలయః సర్వే దేవా ఇంద్రపురోగమాః। జయశబ్దం పురస్కృత్య శరణ్యం శరణం గతాః॥౧.౪౦.
అందరు దేవతలు, ఇంద్రుడు ముందుండి, చేతులు జోడించి, జయధ్వని చేస్తూ, శరణ్యుని వద్ద శరణు కోరారు.
ఏతేషాం చ గిరః శ్రుత్వా స విష్ణుర్దేవదైవతః। మనశ్చక్రే వినాశాయ దానవానాం మహామృధే॥౧.౪౦.
వారి మాటలు విని, దేవతలకు దేవుడైన విష్ణువు, మహాసంగ్రామంలో దానవులను నాశనం చేయాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.
ఆకాశే తు స్థితో విష్ణురుత్తమం వపురాశ్రితః। ఉవాచ దేవతాః సర్వాః సప్రతిజ్ఞమిదం వచః॥౧.౪౦.
ఆకాశంలో నిలబడి, విష్ణువు తన శ్రేష్ఠమైన రూపాన్ని ధరించి, అన్ని దేవతలకు ప్రతిజ్ఞతో ఈ మాటలు చెప్పాడు.
శాంతిం వ్రజత భద్రం వో మా భైష్ట మరుతాంగణాః। జితా మే దానవాః సర్వే త్రైలోక్యం పరిగృహ్యతామ్॥౧.౪౦.
శాంతిగా వెళ్లండి, మిమ్మల్ని ఆశీర్వదిస్తున్నాను; మరుత్ గణాలారా, భయపడకండి. నేను అన్ని దానవులను జయించాను; మూడు లోకాలను స్వాధీనం చేసుకోండి.
తతోస్య సత్యసంధస్య విష్ణోర్వాక్యేన తోషితాః। దేవాః ప్రీతిం పరాజగ్ముః ప్రాశ్యామృతమివోత్తమమ్॥౧.౪౦.
తర్వాత, సత్యనిష్ఠుడైన విష్ణువు మాటలతో దేవతలు ఎంతో సంతోషంతో ఉల్లాసంగా మునిగిపోయారు, అది అమృతాన్ని రుచి చూసినట్టుగా అనిపించింది.
తతస్తమశ్చ సంహృత్య వినేశుశ్చ బలాహకాః। ప్రవవుశ్చ శివా వాతాః ప్రసన్నాశ్చ దిశో దశ॥౧.౪౦.
అంతటితో చీకటి తొలగిపోయింది, మేఘాలు కనుమరుగయ్యాయి, మృదువైన గాలులు వీచాయి, పది దిశలు తేటగా వెలిగిపోయాయి.
శుద్ధప్రాయాణి జ్యోతీంషి సోమం చక్రుః ప్రదక్షిణమ్। న విగ్రహం గ్రహాశ్చక్రుః ప్రసన్నాశ్చాపి సింధవః॥౧.౪౦.
నక్షత్రాలు ప్రకాశంగా మెరిశాయి, చంద్రుడిని ప్రదక్షిణగా చుట్టారు, గ్రహాలు కలహానికి కారణం కాలేదు, నదులు ప్రశాంతంగా ప్రవహించాయి.
విరజా అభవన్మార్గా లోకాః స్వర్గాదయస్త్రయః। యథార్థమూహుస్సరితశ్చుక్షుభే న తథార్ణవః॥౧.౪౦.
మార్గాలు శుద్ధంగా మారాయి, స్వర్గాది మూడు లోకాలు పరిశుభ్రంగా వెలిగిపోయాయి; నదులు తగినంత ఉప్పొంగాయి, కానీ సముద్రం మాత్రం అలానే ఉంది.
ఆసన్ఛుభానీన్ద్రియాణి నరాణామంతరాత్మసు। మహర్షయో వీతశోకా వేదానుచ్చైరధీయత॥౧.౪౦.
మనుషుల అంతరాత్మలో ఇంద్రియాలు ప్రకాశించాయి; మహర్షులు దుఃఖం లేకుండా, వేదాలను ఉచ్చరిస్తూ పఠించారు.
యజ్ఞేషు చ హవిః పాకం శివమాప చ పావకః। ప్రవృత్తధర్మసంవృత్తా లోకా ముదితమానసాః॥౧.౪౦.
యజ్ఞాలలో హవిస్సులు బాగా వండబడి, అగ్ని ద్వారా పవిత్రమయ్యాయి; ధర్మంలో స్థిరమైన లోకాలు ఆనందంతో నిండిపోయాయి.
విష్ణోః సత్యప్రతిజ్ఞస్య శ్రుత్వారినిధనా గిరః। తతో భయం విష్ణుముఖాచ్ఛ్రుత్వా దైతేయదానవాః॥౧.౪౦.
విష్ణువు శత్రువులను నాశనం చేస్తానని చెప్పిన మాటలు విని, దైత్యులు మరియు దానవులు భయంతో వణికిపోయారు.
ఉద్యోగం విపులం చక్రుర్యుద్ధాయ విజయాయ చ। మయస్తు కాంచనమయం త్రినల్వాంతరమవ్యయమ్॥౧.౪౦.
వారు యుద్ధానికి, విజయం కోసం గొప్ప ఏర్పాట్లు చేసుకున్నారు; మాయుడు మూడు గోడలతో కూడిన అమరమైన బంగారు కోటను నిర్మించాడు.