న హ్యేష చ సదాచారో దేవేష్వపి మమోచితః। మాం బ్రహ్మాపి హి సస్నేహో దీర్ఘాయురితి భాషతే
ఇలాంటి ప్రవర్తన దేవతల్లో కూడా నాకోసం తగినది కాదు. బ్రహ్మ కూడా ప్రేమతో, నీవు దీర్ఘాయువు అని అంటాడు.
కస్తపోఘోరమాసాద్య మమాద్య త్యక్తజీవితః। మార్కండేయేతి మాముక్త్వా మృత్యుమీక్షితుమర్హసి
ఎవరైనా ఘోరమైన తపస్సు చేసి, నన్ను మర్కండేయా అని పిలిచి, నేడు నా ప్రాణం పోయిందని భావించి, నా మరణాన్ని చూడాలని ఆశపడతారు?
ఏవం ప్రక్షుభితః క్రోధాన్మార్కండేయో మహామునిః। తదైనం భగవాన్భూయో బభాషే మధుసూదనః
ఇలా కోపంతో కలవరపడి మహర్షి మర్కండేయుడు పలికాడు. అప్పుడు మధుసూదనుడు భగవంతుడు మళ్లీ అతనితో మాట్లాడాడు.
శ్రీభగవానువాచ। అహం తే జనకో వత్స హృషీకేశః పితా గురుః। ఆయుః ప్రదాతా పౌరాణః కిం మాం త్వం నోపసర్పసి
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'బిడ్డా, నేను నీ తండ్రిని, హృషీకేశుడిని, గురువుని, ప్రాచీన కాలంలో ఆయుష్షు ఇచ్చినవాడిని. నువ్వు ఎందుకు నా దగ్గరకు రాకుండా ఉన్నావు?'
మాం పుత్రకామః ప్రథమం త్వత్పితాంగిరసో మునిః। పూర్వమారాధయామాస తపస్తీవ్రం సమాశ్రితః
నీవు పుత్రసంతానం కోరుకుంటూ, నీ తండ్రి అంగిరసుడు మొదట నన్ను గాఢమైన తపస్సుతో భక్తిగా ఆరాధించాడు.
తం దృష్ట్వా ఘోరతపసం త్రిదశోత్తమతేజసమ్। దత్తవాంస్త్వామహం పుత్రం మహర్షిమమితౌజసమ్
అతడు భయంకరమైన తపస్సులో మునిగిపోయి, దేవతలకన్నా గొప్ప తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడని చూసి, నేను నిన్ను అతనికి అపారమైన శక్తిగల మహర్షిగా కుమారునిగా ఇచ్చాను.
కస్సముత్సహతే చాన్యో యోగిభూతాత్మగాత్మకమ్। ద్రష్టుమేకార్ణవగతం క్రీడంతం యోగమాయయా
ఒక యోగి తన ఆత్మను పరమాత్మతో ఏకమయ్యేంతగా సాధన చేసినవాడు కాకుండా, ఏ ఇతరుడు ఒకే సముద్రంలో నీవు యోగమాయతో క్రీడిస్తూ ఉన్న 모습을 చూడగలడు?
తతః ప్రహృష్టహృదయో విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః। మూర్ధ్ని బద్ధాంజలిపుటో మార్కండేయో మాహాతపాః
దీని తరువాత, మహాతపస్వి మార్కండేయుడు హృదయం ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతూ, ఆశ్చర్యంతో కన్నులు విప్పి, చేతులు మడిచి తలపై పెట్టాడు.
నామగోత్రే తు సంప్రోచ్య దీర్ఘాయుర్లోకపూజితః। తస్మై భగవతే భక్త్యా నమస్కారమథాకరోత్
తన పేరు, వంశాన్ని చెప్పి, దీర్ఘాయువు కలిగి, లోకంలో అందరి గౌరవాన్ని పొందిన మార్కండేయుడు, ఆ భగవంతునికి భక్తితో నమస్కారం చేశాడు.
మార్కండేయ ఉవాచ। ఇచ్ఛామి తత్త్వతో జ్ఞాతుమిమాం మాయాం తవానఘ। యదేకార్ణవమధ్యస్థః శేషే త్వం బాలరూపవాన్
మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: పాపరహితుడా! నీవు ఒకే సముద్ర మధ్యలో బాలరూపంలో కనిపించే నీ ఈ మాయను నిజంగా తెలుసుకోవాలని నేను కోరుతున్నాను.
కిం సంజ్ఞశ్చైవ భగవాన్లోకే విజ్ఞాయసే ప్రభో। తర్కయేహం మహాత్మానం కో హ్యన్యః స్థాతుమర్హసి
ప్రభూ! లోకంలో నిన్ను ఏ పేరుతో పిలుస్తారు? నేను ఆలోచిస్తున్నాను, నీలాంటి మహాత్ముడి తప్ప ఇంకెవరు ఇలాంటి స్థితిలో ఉండగలరు?
శ్రీభగవానువాచ। అహం నారాయణో బ్రహ్మన్సర్వభూతవినాశనః। అహం సహస్రశీర్షాస్యః సహస్రపదసంయుతః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! నేను నారాయణుడిని, సమస్త జీవులను నశింపజేసేవాడిని. నేను వెయ్యి తలలు, ముఖాలు, పాదాలు కలిగినవాడిని.
ఆదిత్యవర్ణః పురుషో ముఖే బ్రహ్మమయో హ్యహమ్। అహమగ్నిర్హవ్యవహః సప్తసప్తిభిరన్వితః
నేను సూర్యుని వర్ణంతో ఉన్న పురుషుడిని, నా నోట్లో బ్రహ్మతత్వం నిండివుంది. నేను అగ్ని, హవిస్సును తీసుకెళ్లేవాడిని, ఏడు ఏడు రూపాలతో కూడినవాడిని.
అహమింద్రపదః శక్ర ౠతూనాం పరివత్సరః। అహం యోగిషు సాంఖ్యాఖ్యో యుగాంతావర్త ఏవ చ
నేను ఇంద్రుని స్థానం, శక్రుడు, ఋతువులలో సంవత్సరము, యోగులలో సాంఖ్యుడిని, యుగాంతంలో సంచారాన్ని కూడా నేనే.
అహం సర్వాణి సత్వాని దైవతాన్యఖిలాని చ। భుజగానామహం శేషస్తార్క్ష్యోఽహం సర్వపక్షిణామ్
నేనే అన్ని జీవులు, అన్ని దేవతలు కూడా. పాములలో శేషుడు నేనే, పక్షులందరిలో గరుడుడు నేనే.
కృతాంతః సర్వభూతానాం విజ్ఞేయః కాలసంజ్ఞితః। అహం ధర్మస్తపశ్చాహం సర్వాశ్రమనివాసినామ్
అన్ని జీవులకు అంతమయ్యే కాలమనే కృతాంతుడిని నేనే. ఆశ్రమాలలో నివసించే వారిలో ధర్మం, తపస్సు నేనే.
అహం దయా పరోధర్మః క్షీరోదోహం మహార్ణవః। యత్సత్యం తత్పరం త్వేక అహమేవ ప్రజాపతిః
నేనే దయ, పరమధర్మం, పాలసముద్రం, మహాసముద్రం. ఏది పరమసత్యమో అది నేనే, ప్రజాపతి నేనే.
అహం సాంఖ్యమహం యోగో హ్యహం తత్పరమం పదమ్। అహమిజ్యా క్రియా చాహమహం విద్యాధిపః స్మృతః
నేనే సాంఖ్యం, నేనే యోగం, అదే పరమపదమూ నేనే. నేనే యజ్ఞం, క్రియ, జ్ఞానానికి అధిపతి అని పిలవబడే వాడిని.
అహం జ్యోతిరహం వాయురహం భూమిరహం జలమ్। ఆకాశోహం సముద్రాశ్చ నక్షత్రాణి దిశో దశ
నేనే వెలుగు, నేనే వాయువు, నేనే భూమి, నేనే నీరు. నేనే ఆకాశం, సముద్రాలు, నక్షత్రాలు, పది దిక్కులు.
అహం వర్షమహం సోమః పర్జన్యోహమహం రవిః। అహం పురాణం పరమం తథైవాహం పరాయణమ్
నేనే వర్షం, నేనే సోముడు, నేనే మేఘం, నేనే సూర్యుడు. నేను పురాతనుడిని, పరముని, అలాగే పరమాశ్రయమూ నేనే.
భవిష్యే చాపి సర్వత్ర భవిష్యత్సర్వసంగ్రహః। యత్కించిత్పశ్యసే విప్ర యచ్ఛృణోషి చ కించన
భవిష్యత్తులో కూడా ఎక్కడైనా, కలిగే అన్నీ విషయాలలో నేను ఉంటాను. బ్రాహ్మణా! నీవు చూసేది, వినేది ఏదైనా, అది అన్నీ నేనే.
యచ్చానుభవసే లోకే తత్సర్వం మామనుస్మర। విశ్వం సృష్టం మయా పూర్వం సృజేద్యాపి చ పశ్య మామ్
ఈ లోకంలో నీవు అనుభవించేది ఏదైనా, అది అంతా నన్ను గుర్తు చేసుకో. ఈ విశ్వాన్ని నేను సృష్టించాను, ఇప్పటికీ సృష్టికర్తగా నన్ను చూడుము.
యుగే యుగే చ రక్షామి మార్కండేయాఖిలం జగత్। తదేతత్కథితం సర్వం మార్కండేయావధారయ
ప్రతి యుగంలో నేను ఈ మొత్తం లోకాన్ని రక్షిస్తాను, మార్కండేయా. ఇవన్నీ నీకు చెప్పాను. నీవు బాగా గ్రహించు.
శుశ్రూషురపి ధర్మేషు కుక్షౌ చరసుఖం మమ। మమ బ్రహ్మా శరీరస్థో దేవాశ్చ ౠషిభిః సహ
ధర్మబోధలు వినుతూ కూడా నా హృదయంలో ఆనందం కలిగింది. బ్రహ్మా, దేవతలు, ఋషులు నా శరీరంలోనే ఉన్నారు.
వ్యక్తమవ్యక్తయోగం మామవగచ్ఛ మురద్విషమ్। అహమేకాక్షరో మంత్రస్త్ర్యక్షరశ్చ పితామహః
మురద్విష్! నన్ను స్పష్టమైనదీ, అస్పష్టమైనదీ కలిసినదిగా తెలుసుకో. నేను ఒక్కటే, నశించని అక్షరం, మూడు అక్షరాల మంత్రం, బ్రహ్మదేవుడిని కూడా నేనే.
పరస్త్రివర్గఓంకారః పరమాత్మప్రదర్శనః। ఏవమాదిపురాణం చ వదతేమాం మహామతే
పరమమైన ఓంకారం, మానవుల మూడు లక్ష్యాలు, పరమాత్మ తత్వాన్ని తెలియజేయడం—ఇవి అన్నీ పురాణంలో చెప్పబడ్డాయి, జ్ఞానవంతుడా.
వక్త్రం యాతో భగవతో మార్కండేయో మహామునిః। తతో భగవతః కుక్షిం ప్రవిష్టో మునిసత్తమః
మహాముని మార్కండేయుడు భగవంతుని నోటిలో ప్రవేశించాడు. ఆ తర్వాత, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు భగవంతుని కడుపులోకి వెళ్లాడు.
తస్యాసమ్ముఖమేకాన్తే శుశ్రూషుర్హంసమవ్యయమ్। యదక్షయం వివిధముపాశ్రితం తు తన్మహార్ణవే వ్యపగతచంద్రభాస్కరే
అక్కడ, అతని ముందుగా, ఒంటరిగా, మార్కండేయుడు నశించని హంసను వినిపించాడు. ఆ మహాసముద్రంలో, చంద్రుడు, సూర్యుడు కనపడని చోట, ఎన్నో నశించని వస్తువులు ఆశ్రయం పొందాయి.
శనైశ్చరన్ప్రభురథ హంససంజ్ఞితః సృజన్జగద్విహరతి కాలపర్యయే। అథ చైవం శుచిర్భూత్వా వరయామాస వై తపః
ఆ ప్రభువు హంస అని పిలవబడుతూ, నెమ్మదిగా సంచరిస్తూ, కాలక్రమంలో లోకాలను సృష్టిస్తూ విహరించాడు. ఆ తరువాత, పవిత్రుడై, తపస్సు ఆచరించాడు.
ఛాదయిత్వాత్మనో దేహం పయసాంబుజసంభవః। తతో మహాత్మాతిబలో మర్త్యలోకవిసర్జనే
నీటి కమలంలో పుట్టిన వాడు తన శరీరాన్ని నీటితో కప్పుకున్నాడు. ఆ మహాత్ముడు, అపారమైన శక్తితో, మానవ లోకాన్ని సృష్టించాడు.