సర్వతస్తమసాఛన్నం మార్కండేయోన్వవైక్షత। తస్యోత్పన్నం భయం తీవ్రం వ్యత్యయం చాత్మజీవితమ్
మర్కండేయుడు అన్ని వైపులా చీకటిలో మునిగిపోయిన ప్రపంచాన్ని చూశాడు. అతనికి తీవ్రమైన భయం, తన ప్రాణానికి ఆందోళన కలిగింది.
దేవదర్శనసంహృష్టో విస్మయం పరమం గతః। సోఽచింతయదమోఘాత్మా మార్కండేయోథ శంకితః
దేవుని దర్శనంతో ఆనందించి, మర్కండేయుడు గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు. అపరాజితాత్ముడైన అతడు సందేహంలో పడ్డాడు.
కిం ను స్యాచ్చిత్తసంమోహః కిం ను స్వప్నోనుభూయతే। వ్యక్తమన్యతరో భావ ఏతయోర్భవితా మమ
ఇది మనస్సు మాయలో పడిందా? లేక నేను కలగంటున్నానా? ఈ రెండింటిలో ఏదో ఒకటి నాకు జరుగుతోందని స్పష్టంగా అనిపించింది.
న హి స్వప్నో హ్యయం సత్యయుక్తం యత్సత్యమర్హతి। నష్టచంద్రార్కపవనో నష్టపర్వతభూతలః
ఇది కల కాదు, ఎందుకంటే ఇది నిజానికి సంబంధించినది, నిజమైనదే యోగ్యం. చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి, పర్వతాలు, భూమి అన్నీ కనబడటం లేదు.
కతమః స్యాదయం లోక ఇతి శోకముపాగతః। దదర్శ చాపి పురుషం స్వపంతం పర్వతోపమమ్
ఈ లోకం ఏది అని విచారంతో మునిగిపోయాడు. అప్పుడతడు పర్వతం లాంటి పరిమాణంతో నిద్రిస్తున్న ఒక పురుషుణ్ని చూశాడు.
సలిలేఽధమథో మగ్నం జీమూతమివ సాగరే। తపంతమివ తేజోభిరాముక్తశశిభాస్కరమ్
ఆ పురుషుడు నీటిలో మునిగి, సముద్రంలో మేఘంలా కనిపించాడు. అతని తేజంతో చంద్రుడు, సూర్యుడు ప్రకాశించేవారు.
గాంభీర్యాత్సాగరమివ భాసమానమ్మవౌజసా। దేవం ద్రష్టుమిహాయాతః కో భవానితి విస్మయాత్
సముద్రం లాంటి లోతుతో, గొప్ప తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నవాడిని చూసి, 'ఈ దేవునిని దర్శించడానికి ఇక్కడికి వచ్చినవాడు నువ్వెవరు?' అని ఆశ్చర్యంతో ఆలోచించాడు.
తథైవ చ మునిః కుక్షిం పునరేవ ప్రవేశితః। సంప్రవిష్టః పునః కుక్షిం మార్కండేయః సవిస్మయమ్
అలాగే మునిపుంగవుడు మళ్లీ తన కడుపులోకి లాగబడిపోయాడు. మర్కండేయుడు ఆశ్చర్యంతో మళ్లీ ఆ కడుపులోకి ప్రవేశించాడు.
తథైవ చ పునర్భూయో విజానన్స్వప్నదర్శనమ్। స తథైవ యథాపూర్వం పృథివీమటతే వనమ్
అలాగే, అది కలలో కనిపించినట్లే అనిపించి, మునిపుంగవుడు మునుపటిలాగే భూమి మీద, అడవుల్లో తిరిగాడు.
పుణ్యతీర్థజలోపేతం వివిధాన్యాశ్రమాణి చ। క్రతుభిర్యజమానాంశ్చ సమాప్తగురుదక్షిణైః
పవిత్రతీర్థ జలాలతో నిండిన వివిధ ఆశ్రమాలు, యజ్ఞాలు పూర్తిచేసి గురుదక్షిణలు సమర్పించిన యజమానులను అతడు చూశాడు.
అపశ్యద్దేవకుక్షిస్థాన్యజ్ఞస్థాన్శతశో ద్విజాన్। సద్వృత్తమాశ్రితాః సర్వే వర్ణా బ్రాహ్మణపూర్వకాః1.39.
దివ్యకడుపులో వందలాది యజ్ఞస్థలాల్లో ద్విజులను చూశాడు. బ్రాహ్మణులు ముందుండి, అన్ని వర్ణాలవారు సత్ప్రవర్తనతో ఉన్నారు.
చత్వార ఆశ్రమాః సమ్యగ్యథాపూర్వం విలోకితా। ఏవం వర్షశతం సాగ్రం మార్కండేయేన ధీమతా
నాలుగు ఆశ్రమాలు మునుపటిలాగే సమంగా చూశాడు. ఇలా మర్కండేయుడు శత సంవత్సరాలకంటే ఎక్కువ కాలం గడిపాడు.
చరతా పృథివీ సర్వా తత్కుక్షౌ హి సమీక్ష్యతే। తతః కదాచిదథ వై పునః కుక్షేర్వినిర్గతః
భూమంతా తిరుగుతూ ఆ కడుపులోనే అన్నీ చూస్తున్నాడు. అప్పుడు ఒకసారిగా మళ్లీ ఆ కడుపు నుంచి బయటికి వచ్చాడు.
సుప్తం న్యగ్రోధశాఖాయ ాంబాలమేకం నిరీక్ష్య చ। తథైవైకార్ణవజలే నీహారేణావృతాంతరే
నియగ్రోధవృక్షపు కొమ్మపై నిద్రిస్తున్న ఒక బిడ్డను, చుట్టూ మబ్బుతో కప్పబడిన ఒకే ఒక సముద్రాన్ని చూశాడు.
అవ్యక్తక్రీడితే లోకే సర్వభూతవివర్జితే। స మునిర్విస్మయావిష్టః కౌతూహలసమన్వితః
అక్కడ ఆడుకోవడం కనబడని, ప్రాణులు లేని లోకంలో, ఆ ముని ఆశ్చర్యంతో, కుతూహలంతో చూస్తూ ఉండిపోయాడు.
బాలమాదిత్యసంకాశం న శక్నోత్యభివీక్షితుమ్। సోప్యచింతయదేకాంతే స్థిత్వా సలిలసన్నిధౌ
ఆ బాలుడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఉండటంతో, అతన్ని చూడలేకపోయాడు. ఒంటరిగా నీటి దగ్గర నిలబడి ఆలోచించాడు.
పూర్వదృష్టమిదం మేనే శంకితో దేవమాయయా। అగాధే సలిలే శేతే మార్కండేయః సవిస్మయః
ఇది మునుపు నేను చూసింది అనిపించి, దేవుని మాయ అని అనుమానించాడు. మర్కండేయుడు ఆశ్చర్యంతో ఆ లోతైన నీటిలో పడుకున్నాడు.
పూర్వవత్తమథో ద్రష్టుమవ్రజత్త్రస్తలోచనః। స తస్మై భగవానాహ స్వాగతో బాల భో ఇతి
మునుపటిలాగే చూడడానికి భయంతో కన్నులు నిండిపోయి దగ్గరికి వెళ్లాడు. అప్పుడు భగవంతుడు అతనితో, 'స్వాగతం బిడ్డా' అని అన్నాడు.
బభాషే మేఘతుల్యేన స్వరేణ పురుషోత్తమః। మార్కండేయ న భేతవ్యమాగచ్ఛస్వ మమాంతికమ్
పెద్ద మేఘం లాంటి స్వరంతో పరమాత్ముడు పలికాడు: 'మర్కండేయా, భయపడకూ. నా దగ్గరకు రా.'
మార్కండేయ ఉవాచ। కో నామ్నా కీర్తయతి మాం కుర్వన్పరిభవం మమ। దివ్యవర్షసహస్రాఖ్యం ధర్షయంశ్చైవ మే వయః
మర్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా పేరుతో పిలిచి, నాకు అవమానం చేస్తూ, నా దివ్యమైన వేల సంవత్సరాల వయస్సును తక్కువ చేస్తూ నన్ను ఎవరు పిలుస్తున్నారు?'
న హ్యేష చ సదాచారో దేవేష్వపి మమోచితః। మాం బ్రహ్మాపి హి సస్నేహో దీర్ఘాయురితి భాషతే
ఇలాంటి ప్రవర్తన దేవతల్లో కూడా నాకోసం తగినది కాదు. బ్రహ్మ కూడా ప్రేమతో, నీవు దీర్ఘాయువు అని అంటాడు.
కస్తపోఘోరమాసాద్య మమాద్య త్యక్తజీవితః। మార్కండేయేతి మాముక్త్వా మృత్యుమీక్షితుమర్హసి
ఎవరైనా ఘోరమైన తపస్సు చేసి, నన్ను మర్కండేయా అని పిలిచి, నేడు నా ప్రాణం పోయిందని భావించి, నా మరణాన్ని చూడాలని ఆశపడతారు?
ఏవం ప్రక్షుభితః క్రోధాన్మార్కండేయో మహామునిః। తదైనం భగవాన్భూయో బభాషే మధుసూదనః
ఇలా కోపంతో కలవరపడి మహర్షి మర్కండేయుడు పలికాడు. అప్పుడు మధుసూదనుడు భగవంతుడు మళ్లీ అతనితో మాట్లాడాడు.
శ్రీభగవానువాచ। అహం తే జనకో వత్స హృషీకేశః పితా గురుః। ఆయుః ప్రదాతా పౌరాణః కిం మాం త్వం నోపసర్పసి
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'బిడ్డా, నేను నీ తండ్రిని, హృషీకేశుడిని, గురువుని, ప్రాచీన కాలంలో ఆయుష్షు ఇచ్చినవాడిని. నువ్వు ఎందుకు నా దగ్గరకు రాకుండా ఉన్నావు?'
మాం పుత్రకామః ప్రథమం త్వత్పితాంగిరసో మునిః। పూర్వమారాధయామాస తపస్తీవ్రం సమాశ్రితః
నీవు పుత్రసంతానం కోరుకుంటూ, నీ తండ్రి అంగిరసుడు మొదట నన్ను గాఢమైన తపస్సుతో భక్తిగా ఆరాధించాడు.
తం దృష్ట్వా ఘోరతపసం త్రిదశోత్తమతేజసమ్। దత్తవాంస్త్వామహం పుత్రం మహర్షిమమితౌజసమ్
అతడు భయంకరమైన తపస్సులో మునిగిపోయి, దేవతలకన్నా గొప్ప తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడని చూసి, నేను నిన్ను అతనికి అపారమైన శక్తిగల మహర్షిగా కుమారునిగా ఇచ్చాను.
కస్సముత్సహతే చాన్యో యోగిభూతాత్మగాత్మకమ్। ద్రష్టుమేకార్ణవగతం క్రీడంతం యోగమాయయా
ఒక యోగి తన ఆత్మను పరమాత్మతో ఏకమయ్యేంతగా సాధన చేసినవాడు కాకుండా, ఏ ఇతరుడు ఒకే సముద్రంలో నీవు యోగమాయతో క్రీడిస్తూ ఉన్న 모습을 చూడగలడు?
తతః ప్రహృష్టహృదయో విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః। మూర్ధ్ని బద్ధాంజలిపుటో మార్కండేయో మాహాతపాః
దీని తరువాత, మహాతపస్వి మార్కండేయుడు హృదయం ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతూ, ఆశ్చర్యంతో కన్నులు విప్పి, చేతులు మడిచి తలపై పెట్టాడు.
నామగోత్రే తు సంప్రోచ్య దీర్ఘాయుర్లోకపూజితః। తస్మై భగవతే భక్త్యా నమస్కారమథాకరోత్
తన పేరు, వంశాన్ని చెప్పి, దీర్ఘాయువు కలిగి, లోకంలో అందరి గౌరవాన్ని పొందిన మార్కండేయుడు, ఆ భగవంతునికి భక్తితో నమస్కారం చేశాడు.
మార్కండేయ ఉవాచ। ఇచ్ఛామి తత్త్వతో జ్ఞాతుమిమాం మాయాం తవానఘ। యదేకార్ణవమధ్యస్థః శేషే త్వం బాలరూపవాన్
మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: పాపరహితుడా! నీవు ఒకే సముద్ర మధ్యలో బాలరూపంలో కనిపించే నీ ఈ మాయను నిజంగా తెలుసుకోవాలని నేను కోరుతున్నాను.