బ్రహ్మాణం బ్రాహ్మాణాచ్ఛంసి స్తోతారౌ చైవ సర్వశః। మేఢ్రాచ్చ మైత్రావరుణం ప్రతిష్ఠాతారమేవ చ
బ్రహ్మణుడు, బ్రాహ్మణుడు, ఛంశి, స్తోతారులు అందరూ, అలాగే మేఢ్రం నుండి మైత్రావరుణుడు, ప్రతిష్ఠాతను కూడా పుట్టించారు.
ఉదరాత్ప్రతిహర్తారం పోతారం చైవ పార్థివ। పాణిభ్యామథ చాగ్నీధ్రమున్నేతారం చ యాజుషమ్
ఉదరము నుండి ప్రతిహర్తను, పోతను, రాజా! తరువాత చేతుల నుండి అగ్నీధ్రుడు, యాజ్ఞికునైన ఉన్నేతను సృష్టించాడు.
అచ్ఛావాకమథోరుభ్యాం సుబ్రహ్మణ్యం చ సామగమ్। ఏవమేవం స భగవాన్షోడశైతాన్జగత్పతిః
తొడల నుండి అచ్చావాకుడిని, సామవేదాన్ని పాడే సుబ్రహ్మణ్యుడిని సృష్టించాడు. ఇలానే జగత్పతియైన భగవంతుడు ఈ పదహారు మందిని సృష్టించాడు.
స్వయంభూః సర్వయజ్ఞానామృత్విజోఽసృజదుత్తమాన్। తదా చైష మహాయోగీ పురుషో యజ్ఞసంజ్ఞితః
స్వయంభువుడు అన్ని యజ్ఞాలకు ఉత్తమ ఋత్వికులను సృష్టించాడు. అప్పుడే మహాయోగియైన యజ్ఞస్వరూపుడైన పురుషుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
వేదాశ్చైవ తథా సర్వే సహాంగోపనిషత్క్రియాః। స్వపిత్యేకార్ణవే చైవ యదాశ్చర్యమభూత్పురా
అలాగే అన్ని వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు, ఉపనిషత్తులు, కర్మకాండలు కూడ, ఒక్క సముద్రంలో నిద్రిస్తున్నప్పుడు, ఆ ప్రాచీన కాలంలో అద్భుతంగా ఉండేవి.
శ్రూయతాం తు తదా విప్రో మార్కండేయః కుతూహలాత్। గీర్ణో భగవతా తేన కుక్షావాసీన్మహామునిః
ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణుడా! మర్కండేయుడు ఆసక్తితో భగవంతునిచే మింగబడి, ఆయన కడుపులో నివసించాడు, మహామునీ!
బహువర్షసహస్రాయుస్తస్యైవ వరతేజసః। అటంస్తీర్థప్రసంగేన పృథివీతీర్థగోచరః
అతడు గొప్ప తేజస్సుతో, వేల సంవత్సరాల ఆయుష్షుతో, తీర్థయాత్రలలో భూమి మీద ఉన్న పవిత్ర ప్రదేశాలన్నీ సంచరించాడు.
ఆశ్రమాణి చ పుణ్యాని దేవతాయతనాని చ। దేశాద్రాష్ట్రాణి చిత్రాణి పురాణి వివిధాని చ
పవిత్రమైన ఆశ్రమాలు, దేవతల ఆలయాలు, విచిత్రమైన దేశాలు, రాజ్యాలు, పురాతన ప్రదేశాలు అన్నీ అతడు చూశాడు.
జపహోమపరాః శాంతాస్తపోభిరమలాః స్మృతాః। మార్కండేయస్తతస్తస్య శనైర్వక్త్రాద్వినిర్గతః
జపహోమాలకు నిమగ్నులై, శాంతంగా, తపస్సుతో పవిత్రులై ఉన్నవారిని మర్కండేయుడు గుర్తు చేసుకున్నాడు. తరువాత అతడు నెమ్మదిగా ఆయన వాక్కు నుండి బయటకు వచ్చాడు.
నిష్క్రామన్తం న చాత్మానం జానీతే దేవమాయయా। నిష్క్రమ్య తస్య ఉదరాదేకార్ణవమథో జగత్
బయటకు వస్తున్నప్పుడు, దేవమాయ వల్ల తనను తాను గుర్తించలేకపోయాడు. కడుపు నుండి బయటపడి, ఒక్క సముద్రాన్ని, జగత్తును చూశాడు.
సర్వతస్తమసాఛన్నం మార్కండేయోన్వవైక్షత। తస్యోత్పన్నం భయం తీవ్రం వ్యత్యయం చాత్మజీవితమ్
మర్కండేయుడు అన్ని వైపులా చీకటిలో మునిగిపోయిన ప్రపంచాన్ని చూశాడు. అతనికి తీవ్రమైన భయం, తన ప్రాణానికి ఆందోళన కలిగింది.
దేవదర్శనసంహృష్టో విస్మయం పరమం గతః। సోఽచింతయదమోఘాత్మా మార్కండేయోథ శంకితః
దేవుని దర్శనంతో ఆనందించి, మర్కండేయుడు గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు. అపరాజితాత్ముడైన అతడు సందేహంలో పడ్డాడు.
కిం ను స్యాచ్చిత్తసంమోహః కిం ను స్వప్నోనుభూయతే। వ్యక్తమన్యతరో భావ ఏతయోర్భవితా మమ
ఇది మనస్సు మాయలో పడిందా? లేక నేను కలగంటున్నానా? ఈ రెండింటిలో ఏదో ఒకటి నాకు జరుగుతోందని స్పష్టంగా అనిపించింది.
న హి స్వప్నో హ్యయం సత్యయుక్తం యత్సత్యమర్హతి। నష్టచంద్రార్కపవనో నష్టపర్వతభూతలః
ఇది కల కాదు, ఎందుకంటే ఇది నిజానికి సంబంధించినది, నిజమైనదే యోగ్యం. చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి, పర్వతాలు, భూమి అన్నీ కనబడటం లేదు.
కతమః స్యాదయం లోక ఇతి శోకముపాగతః। దదర్శ చాపి పురుషం స్వపంతం పర్వతోపమమ్
ఈ లోకం ఏది అని విచారంతో మునిగిపోయాడు. అప్పుడతడు పర్వతం లాంటి పరిమాణంతో నిద్రిస్తున్న ఒక పురుషుణ్ని చూశాడు.
సలిలేఽధమథో మగ్నం జీమూతమివ సాగరే। తపంతమివ తేజోభిరాముక్తశశిభాస్కరమ్
ఆ పురుషుడు నీటిలో మునిగి, సముద్రంలో మేఘంలా కనిపించాడు. అతని తేజంతో చంద్రుడు, సూర్యుడు ప్రకాశించేవారు.
గాంభీర్యాత్సాగరమివ భాసమానమ్మవౌజసా। దేవం ద్రష్టుమిహాయాతః కో భవానితి విస్మయాత్
సముద్రం లాంటి లోతుతో, గొప్ప తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నవాడిని చూసి, 'ఈ దేవునిని దర్శించడానికి ఇక్కడికి వచ్చినవాడు నువ్వెవరు?' అని ఆశ్చర్యంతో ఆలోచించాడు.
తథైవ చ మునిః కుక్షిం పునరేవ ప్రవేశితః। సంప్రవిష్టః పునః కుక్షిం మార్కండేయః సవిస్మయమ్
అలాగే మునిపుంగవుడు మళ్లీ తన కడుపులోకి లాగబడిపోయాడు. మర్కండేయుడు ఆశ్చర్యంతో మళ్లీ ఆ కడుపులోకి ప్రవేశించాడు.
తథైవ చ పునర్భూయో విజానన్స్వప్నదర్శనమ్। స తథైవ యథాపూర్వం పృథివీమటతే వనమ్
అలాగే, అది కలలో కనిపించినట్లే అనిపించి, మునిపుంగవుడు మునుపటిలాగే భూమి మీద, అడవుల్లో తిరిగాడు.
పుణ్యతీర్థజలోపేతం వివిధాన్యాశ్రమాణి చ। క్రతుభిర్యజమానాంశ్చ సమాప్తగురుదక్షిణైః
పవిత్రతీర్థ జలాలతో నిండిన వివిధ ఆశ్రమాలు, యజ్ఞాలు పూర్తిచేసి గురుదక్షిణలు సమర్పించిన యజమానులను అతడు చూశాడు.
అపశ్యద్దేవకుక్షిస్థాన్యజ్ఞస్థాన్శతశో ద్విజాన్। సద్వృత్తమాశ్రితాః సర్వే వర్ణా బ్రాహ్మణపూర్వకాః1.39.
దివ్యకడుపులో వందలాది యజ్ఞస్థలాల్లో ద్విజులను చూశాడు. బ్రాహ్మణులు ముందుండి, అన్ని వర్ణాలవారు సత్ప్రవర్తనతో ఉన్నారు.
చత్వార ఆశ్రమాః సమ్యగ్యథాపూర్వం విలోకితా। ఏవం వర్షశతం సాగ్రం మార్కండేయేన ధీమతా
నాలుగు ఆశ్రమాలు మునుపటిలాగే సమంగా చూశాడు. ఇలా మర్కండేయుడు శత సంవత్సరాలకంటే ఎక్కువ కాలం గడిపాడు.
చరతా పృథివీ సర్వా తత్కుక్షౌ హి సమీక్ష్యతే। తతః కదాచిదథ వై పునః కుక్షేర్వినిర్గతః
భూమంతా తిరుగుతూ ఆ కడుపులోనే అన్నీ చూస్తున్నాడు. అప్పుడు ఒకసారిగా మళ్లీ ఆ కడుపు నుంచి బయటికి వచ్చాడు.
సుప్తం న్యగ్రోధశాఖాయ ాంబాలమేకం నిరీక్ష్య చ। తథైవైకార్ణవజలే నీహారేణావృతాంతరే
నియగ్రోధవృక్షపు కొమ్మపై నిద్రిస్తున్న ఒక బిడ్డను, చుట్టూ మబ్బుతో కప్పబడిన ఒకే ఒక సముద్రాన్ని చూశాడు.
అవ్యక్తక్రీడితే లోకే సర్వభూతవివర్జితే। స మునిర్విస్మయావిష్టః కౌతూహలసమన్వితః
అక్కడ ఆడుకోవడం కనబడని, ప్రాణులు లేని లోకంలో, ఆ ముని ఆశ్చర్యంతో, కుతూహలంతో చూస్తూ ఉండిపోయాడు.
బాలమాదిత్యసంకాశం న శక్నోత్యభివీక్షితుమ్। సోప్యచింతయదేకాంతే స్థిత్వా సలిలసన్నిధౌ
ఆ బాలుడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఉండటంతో, అతన్ని చూడలేకపోయాడు. ఒంటరిగా నీటి దగ్గర నిలబడి ఆలోచించాడు.
పూర్వదృష్టమిదం మేనే శంకితో దేవమాయయా। అగాధే సలిలే శేతే మార్కండేయః సవిస్మయః
ఇది మునుపు నేను చూసింది అనిపించి, దేవుని మాయ అని అనుమానించాడు. మర్కండేయుడు ఆశ్చర్యంతో ఆ లోతైన నీటిలో పడుకున్నాడు.
పూర్వవత్తమథో ద్రష్టుమవ్రజత్త్రస్తలోచనః। స తస్మై భగవానాహ స్వాగతో బాల భో ఇతి
మునుపటిలాగే చూడడానికి భయంతో కన్నులు నిండిపోయి దగ్గరికి వెళ్లాడు. అప్పుడు భగవంతుడు అతనితో, 'స్వాగతం బిడ్డా' అని అన్నాడు.
బభాషే మేఘతుల్యేన స్వరేణ పురుషోత్తమః। మార్కండేయ న భేతవ్యమాగచ్ఛస్వ మమాంతికమ్
పెద్ద మేఘం లాంటి స్వరంతో పరమాత్ముడు పలికాడు: 'మర్కండేయా, భయపడకూ. నా దగ్గరకు రా.'
మార్కండేయ ఉవాచ। కో నామ్నా కీర్తయతి మాం కుర్వన్పరిభవం మమ। దివ్యవర్షసహస్రాఖ్యం ధర్షయంశ్చైవ మే వయః
మర్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా పేరుతో పిలిచి, నాకు అవమానం చేస్తూ, నా దివ్యమైన వేల సంవత్సరాల వయస్సును తక్కువ చేస్తూ నన్ను ఎవరు పిలుస్తున్నారు?'