తప్యమానాయ తప్యాయ బ్రహ్మణ్యాయ జయాయ చ। విశ్వాత్మనే విశ్వసృజే విశ్వమావృత్య తిష్ఠతే
తపస్సు చేసే వాడికి, తపస్సుకు యోగ్యుడికి, బ్రాహ్మణులను ఆదరించే వాడికి, విజయుడికి నమస్కారం. జగత్తుకు ఆత్మ అయినవాడికి, సృష్టికర్తకు, విశ్వాన్ని వ్యాపించి ఉన్నవాడికి నమస్కారం.
నమో నమోస్తు దివ్యాయ ప్రపన్నార్తిహరాయ చ। భక్తానుకంపినే దేవ విశ్వతేజో మనోగతే
దివ్యుడికి, శరణు వచ్చినవారి బాధను తొలగించే వాడికి పదే పదే నమస్కారం. భక్తులపై కరుణ చూపే దేవా, నీ తేజస్సు సమస్తాన్ని వ్యాపించి, మనస్సులో గ్రహించదగినదిగా ఉంది.
పులస్త్య ఉవాచ। ఏవం సంస్తూయమానస్తు దేవదేవో హరో నృప। ఉవాచ రాఘవం వాక్యం భక్తినమ్రం పురాస్థితమ్
పులస్త్యుడు ఇలా చెప్పాడు: దేవతలకీ దేవుడైన హరుడు, రాజా! ఇలా స్తుతించబడుతున్నప్పుడు, భక్తితో ముందు నిలబడి ఉన్న రాఘవునికి ఇలా మాటలాడాడు.
రుద్ర ఉవాచ। భో భో రాఘవ భద్రం తే బ్రూహి యత్తే మనోగతమ్। భవాన్నారాయణో నూనం గూఢో మానుషయోనిషు
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ రాఘవా! నీకు శుభం కలగాలి. నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పు. నిశ్చయంగా నువ్వే నారాయణుడు, మానవ రూపంలో దాచబడి ఉన్నావు.
అవతీర్ణో దేవకార్యం కృతం తచ్చానఘ త్వయా। ఇదానీం స్వం వ్రజస్థానం కృతకార్యోసి శత్రుహన్
దేవతల కోసం నువ్వు అవతరించావు, పాపరహితుడా! ఆ పని నువ్వు పూర్తిచేశావు. ఇప్పుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడా! నీ పని పూర్తయింది, నీ స్వస్థలానికి వెళ్ళు.
త్వయా కృతం పరం తీర్థం సేత్వాఖ్యం రఘునందన। ఆగత్య మానవా రాజన్పశ్యేయురిహ సాగరే
రఘువంశంలో ఆనందాన్ని తీసుకువచ్చినవాడా! నువ్వు 'సేతు' అని పిలవబడే గొప్ప తీర్థాన్ని నిర్మించావు. రాజా! మనుషులు ఇక్కడ సముద్రతీరానికి వచ్చి దాన్ని దర్శించగలరు.
మహాపాతకయుక్తా యే తేషాం పాపం విలీయతే। బ్రహ్మవధ్యాదిపాపాని యాని కష్టాని కానిచిత్1.38.
ఎవరైనా మహాపాతకాలు చేసినవారు ఇక్కడికి వచ్చి పాపాలు కరిగిపోతాయి. బ్రహ్మహత్య వంటి భయంకరమైన పాపాలు కూడా ఇక్కడ నశిస్తాయి.
దర్శనాదేవ నశ్యంతి నాత్ర కార్యా విచారణా। గచ్ఛ త్వం వామనం స్థాప్య గంగాతీరే రఘూత్తమ
కేవలం దర్శనంతోనే వారి పాపాలు పోతాయి; దీనిలో సందేహం అవసరం లేదు. రఘువంశశ్రేష్ఠుడా! నువ్వు ఇప్పుడు వెళ్ళి గంగా తీరంలో వామనుని ప్రతిష్ఠించు.
పృథివ్యాం సర్వశః కృత్వా భాగానష్టౌ పరంతప। శ్వేతద్వీపం స్వకం స్థానం వ్రజ దేవ నమోస్తు తే
పృథ్విలో ఎనిమిది భాగాలను ఏర్పాటుచేసి, శత్రువులను జయించినవాడా! నీ స్వస్థలమైన శ్వేతద్వీపానికి వెళ్ళు. దేవా! నీకు నమస్కారం.
ప్రణిపత్య తతో రామస్తీర్థం ప్రాప్తశ్చ పుష్కరమ్। విమానం తు న యాత్యూర్ధ్వం వేష్టితం తత్తు రాఘవః
ఆ తరువాత రాముడు భూమికి నమస్కరించి, పుష్కర తీర్థానికి చేరుకున్నాడు. కానీ, రఘువంశజుడా! ఆ విమానం పైకి ఎగరలేదు, అది చుట్టుముట్టబడింది.
కిమిదం వేష్టితం యానం నిరాలంబేఽమ్బరే స్థితమ్। భవితవ్యం కారణేన పశ్యేత్యాహ స్మ వానరమ్
ఈ యానం చుట్టూ ఏమిటి? ఇది ఆకాశంలో ఎటువంటి ఆధారమూ లేకుండా నిలబడింది. తప్పకుండా దీని వెనుక ఏదో కారణం ఉండాలి—పరిశీలించు అని వానరుని అడిగాడు.
సుగ్రీవో రామవచనాదవతీర్య ధరాతలే। స చ పశ్యతి బ్రహ్మాణం సురసిద్ధసమన్వితమ్
రాముని మాట విని, సుగ్రీవుడు భూమిపైకి దిగాడు. అక్కడ బ్రహ్మను, దేవతలు, సిద్ధులతో కూడి ఉన్నవాడిని చూశాడు.
బ్రహ్మర్షిసఙ్ఘసహితం చతుర్వేదసమన్వితమ్। దృష్ట్వాఽఽగత్యాబ్రవీద్రామం సర్వలోకపితామహః
బ్రహ్మర్షుల సమూహంతో, నాలుగు వేదాలతో కూడిన జగత్పితామహుడిని చూశాడు. అప్పుడు అతని దగ్గరకు వెళ్లి, అన్ని లోకాల పితామహుడు బ్రహ్మ రామునితో మాట్లాడాడు.
సహితో లోకపాలైశ్చ వస్వాదిత్యమరుద్గణైః। తం దేవం పుష్పకం నైవ లంఘయేద్ధి పితామహమ్
లోకపాలులు, వసువులు, ఆదిత్యులు, మరుత్ గణాలతో కూడి ఉన్న ఆ దేవుడు బ్రహ్మను, పుష్పక విమానం దాటి పోగలదు కాదు.
అవతీర్య తతో రామః పుష్పకాద్ధేమభూషితాత్। నత్వా విరించనం దేవం గాయత్ర్యా సహ సంస్థితమ్
తర్వాత రాముడు బంగారంతో అలంకరించబడిన పుష్పక విమానం నుండి దిగాడు. గాయత్రితో కూడి ఉన్న విరించిదేవుని నమస్కరించి దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అష్టాంగప్రణిపాతేన పంచాంగాలింగితావనిః। తుష్టావ ప్రణతో భూత్వా దేవదేవం విరించనమ్
ఎనిమిది అవయవాలతో నమస్కరించి, ఐదు భాగాలతో భూమిని ఆలింగనం చేసి, దేవతలకీ దేవుడైన విరించిని వినయంగా స్తుతించాడు.
రామ ఉవాచ। నమామి లోకకర్తారం ప్రజాపతిసురార్చితమ్। దేవనాథం లోకనాథం ప్రజానాథం జగత్పతిమ్
రాముడు ఇలా అన్నాడు: లోకాలను సృష్టించేవాడైన, ప్రజాపతులు దేవతలు పూజించే వాడవైన, దేవతలాధిపతి, లోకాల అధిపతి, ప్రజల అధిపతి, జగత్పతి అయిన నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.
నమస్తే దేవదేవేశ సురాసురనమస్కృత। భూతభవ్యభవన్నాథ హరిపింగలలోచన
దేవతలకీ దేవుడా! దేవతలు, అసురులు పూజించే వాడా! గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు నాయకుడా! సింహపు పింగళ నేత్రాలవాడా! నీకు నమస్కారం.
బాలస్త్వం వృద్ధరూపీ చ మృగచర్మాసనాంబరః। తారణశ్చాసి దేవస్త్వం త్రైలోక్యప్రభురీశ్వరః
నువ్వు బాలుడవు, వృద్ధుడవు, మృగచర్మాన్ని ధరించినవాడవు, మృగచర్మంపై కూర్చున్నవాడవు. నువ్వే రక్షకుడు, దేవుడు, మూడు లోకాల అధిపతి, పరమేశ్వరుడవు.
హిరణ్యగర్భః పద్మగర్భః వేదగర్భః స్మృతిప్రదః। మహాసిద్ధో మహాపద్మీ మహాదండీ చ మేఖలీ
నువ్వే హిరణ్యగర్భుడు, పద్మగర్భుడు, వేదాల మూలమూ, స్మృతిని ప్రసాదించేవాడవు. నువ్వే మహాసిద్ధుడు, మహాపద్మాన్ని కలవాడు, గొప్ప దండాన్ని ధరించినవాడు, మేఖలతో అలంకరించబడినవాడు.
కాలశ్చ కాలరూపీ చ నీలగ్రీవో విదాంవరః। వేదకర్తార్భకో నిత్యః పశూనాం పతిరవ్యయః
ఆయన కాలమే, కాలరూపుడే, నీలకంఠుడే, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు. వేదాలను సృష్టించినవాడు, ఎప్పటికీ చిన్నవాడిగా ఉండేవాడు, నశించని జంతువుల అధిపతి.
దర్భపాణిర్హంసకేతుః కర్తా హర్తా హరో హరిః। జటీ ముండీ శిఖీ దండీ లగుడీ చ మహాయశాః
ఆయన చేతిలో దర్భ కలిగి ఉంటాడు, హంసను తన ధ్వజంగా ఉంచుకున్నవాడు, సృష్టికర్త, సంహారకుడు, హరుడు, హరిని. జటలు కలవాడు, ముండముండగా తల ముండించినవాడు, శిఖధారి, దండధారి, గొడ్డలి పట్టినవాడు, మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు.
భూతేశ్వరః సురాధ్యక్షః సర్వాత్మా సర్వభావనః। సర్వగః సర్వహారీ చ స్రష్టా చ గురురవ్యయః
ఆయన భూతాల అధిపతి, దేవతలకు అధికారి, సమస్త ప్రాణుల ఆత్మ, అందరిని పోషించేవాడు, అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, అన్నింటినీ స్వీకరించేవాడు, సృష్టికర్త, నశించని గురువు.
కమండలుధరో దేవః స్రుక్స్రువాదిధరస్తథా। హవనీయోఽర్చనీయశ్చ ఓంకారో జ్యేష్ఠసామగః
కమండలాన్ని పట్టుకున్న దేవుడు, యజ్ఞంలో ఉపయోగించే చెంబు మొదలైన పరికరాలు ధరించినవాడు, హవనం చేయదగినవాడు, పూజించదగినవాడు, ఓంకార స్వరూపుడు, జ్యేష్ఠ సామగాల్లో ప్రథముడు.
మృత్యుశ్చైవామృతశ్చైవ పారియాత్రశ్చ సువ్రతః। బ్రహ్మచారీ వ్రతధరో గుహావాసీ సుపఙ్కజః
ఆయన మరణమూ, అమృతమూ, పారియాత్ర పర్వతానికి చెందినవాడు, శ్రేష్ఠమైన వ్రతాలు ఆచరించేవాడు, బ్రహ్మచారి, వ్రతధారి, గుహలో నివసించేవాడు, అందమైన కమలపువ్వుల్లాంటి కళ్లవాడు.
అమరో దర్శనీయశ్చ బాలసూర్యనిభస్తథా। దక్షిణే వామతశ్చాపి పత్నీభ్యాముపసేవితః
అమరుడైనవాడు, అందమైన రూపం కలవాడు, ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశించే వాడు, కుడివైపూ ఎడమవైపూ భార్యలు సేవించేవారు.
భిక్షుశ్చ భిక్షురూపశ్చ త్రిజటీ లబ్ధనిశ్చయః। చిత్తవృత్తికరః కామో మధుర్మధుకరస్తథా
ఆయన భిక్షువు, భిక్షాటన వేషం ధరించేవాడు, మూడుసార్లు జటలు వేసుకున్నవాడు, నిశ్చయశక్తి కలవాడు, మనస్సు వశపరిచేవాడు, కామస్వరూపుడు, తీపిగా ఉండేవాడు, తేనెటీగలాంటివాడు.
వానప్రస్థో వనగత ఆశ్రమీ పూజితస్తథా। జగద్ధాతా చ కర్త్తా చ పురుషః శాశ్వతో ధ్రువః
వనప్రస్థుడు, అడవిలో నివసించేవాడు, ఆశ్రమవాసి, పూజించదగినవాడు, జగత్తును పోషించేవాడు, సృష్టికర్త, శాశ్వతుడు, స్థిరుడు.
ధర్మాధ్యక్షో విరూపాక్షస్త్రిధర్మో భూతభావనః। త్రివేదో బహురూపశ్చ సూర్యాయుతసమప్రభః
ధర్మానికి అధికారి, విరూపాక్షుడు, మూడు విధాల ధర్మాన్ని పాటించేవాడు, భూతాలను పోషించేవాడు, మూడు వేదాలను తెలిసినవాడు, అనేక రూపాలవాడు, పది వేల సూర్యుల్లా ప్రకాశించే వాడు.
మోహకోవంధకశ్చైవదానవానాంవిశేషతః। దేవదేవశ్చ పద్మాఙ్కస్త్రినేత్రోఽబ్జజటస్తథా
మోహపరిచేవాడు, బంధించేవాడు, ముఖ్యంగా దానవులను మాయలో పడేసేవాడు, దేవతలకు దేవుడు, పద్మముద్ర కలవాడు, మూడు కళ్లవాడు, కమలంలాంటి జటలు కలవాడు.