తతశ్చేంగితవిద్రామో భరతం ప్రాహ సత్వరమ్। విభీషణస్య భార్యా వై సరమా నామ నామతః
అప్పుడు విద్రాముడు చేతి సంకేతంతో త్వరగా భరతుని చూచి, 'ఇవ్వాళెవరో తెలుసా? వీరు విభీషణుని భార్య, పేరే సరమా' అని చెప్పాడు.
ప్రియా సఖీ మహాభాగా సీతాయాస్సుదృఢం మతా। సర్వంకాలకృతం పశ్య న జానే కిం కరిష్యతి
ఈమె సీతమ్మకు ప్రియమైన, గొప్ప మనసున్న స్నేహితురాలు, ఆమె దృఢంగా విశ్వసించేది. అవసరమైనంత పని అంతా చేసింది, ఇకపై ఏం చేస్తుందో నాకు తెలియదు.
గచ్ఛ త్వం సుభగే భర్తృగేహం పాలయ శోభనే। మాం త్యక్త్వా హి గతా దేవీ భాగ్యహీనం గతిర్యథా
సుభగే, నీవు నీ భర్త ఇంటికి వెళ్ళి, ఆ ఇంటిని రక్షించు. అందాలవతీ, దేవి నన్ను వదిలి వెళ్లిపోయింది, అదృష్టం లేకుండా నేను ఇలా మిగిలిపోయాను.
తయా విరహితః సుభ్రు రతిం విందే న కర్హిచిత్। శూన్యా ఏవ దిశః సర్వాః పశ్యామీహ పునర్భ్రమన్
సుందర భ్రువులవాలిదీ, ఆమె లేకుండా నేను ఎక్కడా ఆనందాన్ని పొందలేను; తిరిగి తిరిగి చూస్తే అన్ని దిక్కులు ఖాళీగా కనిపిస్తున్నాయి.
విసృజ్యతాం చ సరమాం సీతాయాస్తు ప్రియాం సఖీమ్। గతాయామథ కేకస్యాం రామః ప్రాహ విభీషణమ్
సీతమ్మకు ప్రియమైన స్నేహితురాలైన సరమాను పంపించండి. ఆమె కేకయ దేశానికి వెళ్లిన తరువాత, రాముడు విభీషణునితో మాట్లాడాడు.
దైవతేభ్యః ప్రియం కార్యం నాపరాధ్యాస్త్వయా సురాః। ఆజ్ఞయా రాజరాజస్య వర్తితవ్యం త్వయానఘ
దేవతలకు ఇష్టమైన పని చేయాలి; నీవు దేవతలకు ఎలాంటి అపరాధం చేయకూడదు. రాజాధిరాజుని ఆజ్ఞకు అనుగుణంగా నీవు నడుచుకోవాలి పాపరహితుడా.
లంకాయాం మానుషో యో వై సమాగచ్ఛేత్కథంచన। రాక్షసైర్న చ హంతవ్యో ద్రష్టవ్యోసౌ యథా త్వహమ్
లంకలో ఎవరైనా మనిషి ఏదైనా విధంగా వచ్చినా, రాక్షసులు అతన్ని చంపకూడదు; నేను ఎలా ఉన్నానో అతన్ని కూడా అలాగే చూడాలి.
విభీషణ ఉవాచ। ఆజ్ఞయాహం నరవ్యాఘ్ర కరిష్యే సర్వమేవ తు। విభీషణే హి వదతి వాయూ రామమువాచ హ
విభీషణుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం, మానవసింహుడా, నేను అన్నీ చేస్తాను.' విభీషణుడు ఇలా చెప్పుతుండగా, వాయుదేవుడు రామునితో మాట్లాడాడు.
ఇహాస్తివైష్ణవీ మూర్తిః పూర్వం బద్ధో బలిర్యయా। తాం నయస్వ మహాభాగ కాన్యకుబ్జే ప్రతిష్ఠయ
ఇక్కడ వైష్ణవ మూర్తి ఉంది, దీని ద్వారా బలి పూర్వంలో బంధించబడ్డాడు. మహాభాగుడా, దానిని తీసుకుని, కాణ్యకుబ్జంలో ప్రతిష్టించు.
విదిత్వా తదభిప్రాయం వాయునా సముదాహృతమ్। విభీషణస్త్వలంకృత్య రత్నైః సర్వైశ్చ వామనమ్
వాయుదేవుడు చెప్పిన ఉద్దేశాన్ని గ్రహించిన విభీషణుడు, వామనుని ప్రతిమను అన్ని రత్నాలతో అలంకరించాడు.
ఆనీయ చార్పయద్రామే వాక్యం చేదమువాచ హ। యదా వై నిర్జితః శక్రో మేఘనాదేన రాఘవ
ఆ ప్రతిమను తీసుకుని రాముని వద్ద ఉంచి, ఇలా అన్నాడు: 'రాఘవా, మేఘనాదుడు ఇంద్రుణ్ని ఓడించినప్పుడు—'
తదా వై వామనస్త్వేష ఆనీతో జలజేక్షణ। నయస్వ తమిమం దేవ దేవదేవం ప్రతిష్ఠయ
'అప్పుడు ఈ కమలనేత్రుడైన వామనుడు ఇక్కడికి తీసుకొచ్చారు. దేవా, ఈ దేవదేవుడిని తీసుకుని ప్రతిష్టించు.'
తథేతి రాఘవః కృత్వా పుష్పకం చ సమారుహత్। ధనం రత్నమసంఖ్యేయం వామనం చ సురోత్తమమ్
రాఘవుడు 'అలా చేస్తాను' అని అంగీకరించి, పుష్పక వాహనంపై ఎక్కాడు; అనంతమైన ధనం, రత్నాలు, అద్భుతమైన వామనుని ప్రతిమను తీసుకున్నాడు.
గృహ్య సుగ్రీవభరతావారూఢౌ వామనాదను। వ్రజన్నేవాంబరే రామస్తిష్ఠేత్యాహ విభీషణమ్
వామనుని ఎక్కించాక, సుగ్రీవుడు, భరతుడు కూడా ఎక్కారు. ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తూ రాముడు విభీషణునితో, 'ఇక్కడే ఉండు' అని అన్నాడు.
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా భూయోప్యాహ స రాఘవమ్। కరిష్యే సర్వమేతద్ధి యదాజ్ఞప్తం విభో త్వయా
రాఘవుని మాటలు విని, అతడు మళ్లీ రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ, మీరు ఆజ్ఞాపించినది అన్నీ నేను తప్పక చేస్తాను.'
సేతునానేన రాజేంద్ర పృథివ్యాం సర్వమానవాః। ఆగత్య ప్రతిబాధేరన్నాజ్ఞాభంగో భవేత్తవ
ఈ సేతువుతో, రాజా, భూమిపై ఉన్న అందరూ వచ్చి దాటి పోవచ్చు. మీ ఆజ్ఞ ఎవరూ ఉల్లంఘించకూడదు.
కోత్ర మే నియమో దేవ కిన్ను కార్యం మయా విభో। శ్రుత్వైతద్రాఘవో వాక్యం రాక్షసోత్తమభాషితమ్
ఇక్కడ నాకు ఏ విధమైన నియమం ఉంది ప్రభూ? నేను ఏమి చేయాలి? రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అడిగిన మాటలు విని, రాఘవుడు సమాధానం చెప్పాడు.
కార్ముకం గృహ్య హస్తేన రామః సేతుం ద్విధాచ్ఛినత్। త్రిర్విభజ్య చ వేగేన మధ్యే వై దశయోజనమ్
రాముడు తన చేతిలో ధనుస్సు పట్టుకుని, సేతువును రెండు భాగాలుగా చీల్చాడు. వేగంగా మూడు ముక్కలుగా చేసి, మధ్యలో పది యోజనాల అంతరం చేశాడు.
ఛిత్వా తు యోజనం చైకమేకం ఖండత్రయం కృతమ్। వేలావనం సమాసాద్య రామః పూజాం రమాపతేః
ఒక యోజనాన్ని చీల్చి, మూడు భాగాలు చేశాడు. తీరంలోని పవిత్ర వనానికి చేరుకుని, రాముడు లక్ష్మీపతిని పూజించాడు.
కృత్వా రామేశ్వరం నామ్నా దేవదేవం జనార్దనం। అభిషిచ్యాథ సంగృహ్య వామనం రఘునందనః
రామేశ్వరమనే పేరుతో దేవదేవుడైన జనార్దనుని ప్రతిష్ఠించి, అభిషేకం చేసి పూజించాడు. ఆ తరువాత రఘునందనుడు కమండలును తీసుకున్నాడు.
దక్షిణాదుదధేశ్చైవ నిర్జగామ త్వరాన్వితః। అంతరిక్షాదభూద్వాణీ మేఘగంభీరనిఃస్వనా
తర్వాత, రాముడు దక్షిణ సముద్రాన్ని వేగంగా విడిచిపెట్టాడు. ఆకాశంలో నుండి మేఘగంభీరమైన ధ్వనితో ఒక వాణి వినిపించింది.
రుద్ర ఉవాచ। భో భో రామాస్తు భద్రం తే స్థితోఽహమిహ సాంప్రతమ్। యావజ్జగదిదం రామ యావదేషా ధరా స్థితా
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ రామా, నీకు శుభం కలగాలి! నేను ఇక్కడ ఇప్పుడు ఉన్నాను. ఈ లోకం ఉన్నంతవరకు, ఈ భూమి నిలిచినంతవరకు—'
తావదేవ చ తే సేతు తీర్థం స్థాస్యతి రాఘవ। శ్రుత్వైవం దేవదేవస్య గిరం తామమృతోపమామ్
'అంతవరకు నీ సేతువు, ఆ తీర్థం నిలిచి ఉంటుంది రాఘవా.' దేవదేవుడి అమృతసమానమైన ఆ మాటలు విని—
రామ ఉవాచ। నమస్తే దేవదేవేశ భక్తానామభయంకర। గౌరీకాంత నమస్తుభ్యం దక్షయజ్ఞవినాశన
రాముడు ఇలా అన్నాడు: 'దేవదేవేశ్వరా, భక్తులకు అభయమిచ్చేవాడా, నీకు నమస్కారం. గౌరీకాంతా, నీకు నమస్కారం. దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడా, నీకు నమస్కారం.'
నమో భవాయ శర్వాయ రుద్రాయ వరదాయ చ। పశూనాంపతయే నిత్యం చోగ్రాయ చ కపర్దినే
భవుడికి, శర్వుడికి, రుద్రుడికి, వరమిచ్చేవాడికి నమస్కారం. ఎప్పుడూ పశుపతికి, ఉగ్రుడికి, జటాజూటమున్నవాడికి నమస్కారం.
మహాదేవాయ భీమాయ త్ర్యంబకాయ దిశాంపతే। ఈశానాయ భగఘ్నాయ నమోస్త్వంధకఘాతినే
మహాదేవుడికి, భయంకరుడికి, త్ర్యంబకుడికి, దిక్పతికి నమస్కారం. ఈశానుడికి, భగను సంహరించినవాడికి, అంధకుని సంహారకుడికి నమస్కారం.
నీలగ్రీవాయ ఘోరాయ వేధసే వేధసా స్తుత। కుమారశత్రునిఘ్నాయ కుమారజననాయ చ
నీలకంఠుడికి, ఘోరుడికి, సృష్టికర్త వందించిన కర్తకు నమస్కారం. కుమార శత్రువులను నాశనం చేసినవాడికి, కుమారుని పుట్టించినవాడికి నమస్కారం.
విలోహితాయ ధూమ్రాయ శివాయ క్రథనాయ చ। నమో నీలశిఖండాయ శూలినే దైత్యనాశినే
ఎర్రవర్ణుడికి, పొగతో కూడినవాడికి, శివుడికి, సంహారకుడికి నమస్కారం. నీలకిరీటమున్నవాడికి, త్రిశూలధారుడికి, దైత్యులను నాశనం చేసినవాడికి నమస్కారం.
ఉగ్రాయ చ త్రినేత్రాయ హిరణ్యవసురేతసే। అనింద్యాయాంబికాభర్త్రే సర్వదేవస్తుతాయ చ
ఉగ్రుడికి, త్రినేత్రుడికి, బంగారు వీర్యమున్నవాడికి నమస్కారం. నిందలేని వాడికి, అంబికా భర్తకు, అందరు దేవతలు వందించే వాడికి నమస్కారం.
అభిగమ్యాయ కామ్యాయ సద్యోజాతాయ వై నమః। వృషధ్వజాయ ముండాయ జటినే బ్రహ్మచారిణే
సులభంగా చేరదగినవాడికి, కోరదగినవాడికి, సద్యోజాతునికి నమస్కారం. వృషధ్వజుడికి, ముండమున్నవాడికి, జటాధారుడికి, బ్రహ్మచారికి నమస్కారం.