ఇమౌ తే చరణౌ దేవి మానవో యది పశ్యతి। పూర్ణస్స్యాత్తదహం ప్రీతో దృష్ట్వేమౌ పుత్రవత్సలే
'దేవీ, నీ పాదాలను ఎవరైనా మానవుడు దర్శిస్తే అతడు సంపూర్ణుడవుతాడు. పుత్రవత్సలే! ఈ రెండు పాదాలను చూసి నేను సంతోషించాను.'
కౌసల్యా మే యథా మాతా భవతీ చ తథా మమ। కేకసీ చాబ్రవీద్రామం చిరం జీవ సుఖీ భవ
'కౌసల్యా నాకు తల్లి అయినట్టు, నువ్వు కూడా నాకు తల్లివే.' కేకసీ రాముడిని చూసి, 'బహుకాలం జీవించు, సుఖంగా ఉండు' అని ఆశీర్వదించింది.
భర్త్రా మే కథితం వీర విష్ణుర్మానుషరూపధృత్। అవతీర్ణో రఘుకులే హితార్థేత్ర దివౌకసామ్
'వీరా! విష్ణువు మానవ రూపంలో రఘువంశంలో అవతరించి, ఇక్కడ దేవతల క్షేమార్థం వచ్చాడని నా భర్త నాకు చెప్పాడు.'
దశగ్రీవ వినాశాయ భూతిం దాతుం విభీషణే। వాలినో నిధనం చైవ సేతుబంధం చ సాగరే
'దశగ్రీవుని నాశనం చేయడానికి, విభీషణుడికి శ్రేయస్సు కలిగించడానికి, వాలిని సంహరించడానికి, సముద్రంపై వంతెన కట్టడానికి ఆయన వచ్చాడు.'
పుత్రో దశరథస్యైవ సర్వం స చ కరిష్యతి। ఇదానీం త్వం మయా జ్ఞాతః స్మృత్వా తద్భర్తృభాషితమ్
'దశరథుని కుమారుడు ఇదంతా చేయగలడు. ఇప్పుడు నా భర్త చెప్పిన మాటలు గుర్తుకు వచ్చి, నిన్ను నేను తెలుసుకున్నాను.'
సీతా లక్ష్మీర్భవాన్విష్ణుర్దేవా వై వానరాస్తథా। గృహం పుత్ర గమిష్యామి స్థిరకీర్తిమవాప్నుహి
'సీతా లక్ష్మీదేవి, నీవు విష్ణువు, దేవతలు, వానరులు కూడా ఉన్నారు. నా కుమారా, నేను ఇంటికి వెళ్తాను. నీవు శాశ్వత కీర్తిని పొందు.'
సరమోవాచ। ఇహైవ వత్సరం పూర్ణమశోకవనికాస్థితా। సేవితా జానకీ దేవ సుఖం తిష్ఠతి తే ప్రియా
సరమా ఇలా చెప్పింది: 'ఇక్కడ అశోకవనంలో నీ ప్రియమైన జానకీ, నా సంరక్షణలో, ఏడాది కాలంగా సుఖంగా ఉంది ప్రభూ.'
నిత్యం స్మరామి వై పాదౌ సీతాయాస్తు పరంతప। కదా ద్రక్ష్యామి తాం దేవీం చింతయానా త్వహర్నిశమ్
శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, నేను ఎప్పుడూ సీతమ్మవారి పాదాలను గుర్తు చేసుకుంటూ ఉంటాను; రాత్రింబవళ్ళు ఆ దేవిని ఎప్పుడు చూస్తానో అని ఆలోచిస్తూ ఉంటాను.
కిమర్థం దేవదేవేన నానీతా జానకీ త్విహ। ఏకాకీ నైవ శోభేథా యోషితా చ తయా వినా
దేవతల దేవుడైనవాడు జానకిని ఇక్కడికి ఎందుకు తీసుకురాలేదు? నీవు ఒంటరిగా ఉంటే నీవు మెరుపుగా కనిపించవు, అలాగే ఆమె కూడా నీ లేని జీవితం లో అందంగా ఉండదు.
సమీపే శోభతే సీతా త్వం చ తస్యాః పరంతప। ఏవం బ్రువన్త్యాం భరతః కేయమిత్యబ్రవీద్వచః
సీతమ్మ నీ దగ్గర ఉంటే అందంగా కనిపిస్తుంది, నీవు కూడా ఆమెతోపాటు ఉన్నప్పుడు మెరిసిపోతావు. ఇలా చెప్పుతుండగా, భరతుడు 'ఇవ్వాళెవరు?' అని అడిగాడు.
తతశ్చేంగితవిద్రామో భరతం ప్రాహ సత్వరమ్। విభీషణస్య భార్యా వై సరమా నామ నామతః
అప్పుడు విద్రాముడు చేతి సంకేతంతో త్వరగా భరతుని చూచి, 'ఇవ్వాళెవరో తెలుసా? వీరు విభీషణుని భార్య, పేరే సరమా' అని చెప్పాడు.
ప్రియా సఖీ మహాభాగా సీతాయాస్సుదృఢం మతా। సర్వంకాలకృతం పశ్య న జానే కిం కరిష్యతి
ఈమె సీతమ్మకు ప్రియమైన, గొప్ప మనసున్న స్నేహితురాలు, ఆమె దృఢంగా విశ్వసించేది. అవసరమైనంత పని అంతా చేసింది, ఇకపై ఏం చేస్తుందో నాకు తెలియదు.
గచ్ఛ త్వం సుభగే భర్తృగేహం పాలయ శోభనే। మాం త్యక్త్వా హి గతా దేవీ భాగ్యహీనం గతిర్యథా
సుభగే, నీవు నీ భర్త ఇంటికి వెళ్ళి, ఆ ఇంటిని రక్షించు. అందాలవతీ, దేవి నన్ను వదిలి వెళ్లిపోయింది, అదృష్టం లేకుండా నేను ఇలా మిగిలిపోయాను.
తయా విరహితః సుభ్రు రతిం విందే న కర్హిచిత్। శూన్యా ఏవ దిశః సర్వాః పశ్యామీహ పునర్భ్రమన్
సుందర భ్రువులవాలిదీ, ఆమె లేకుండా నేను ఎక్కడా ఆనందాన్ని పొందలేను; తిరిగి తిరిగి చూస్తే అన్ని దిక్కులు ఖాళీగా కనిపిస్తున్నాయి.
విసృజ్యతాం చ సరమాం సీతాయాస్తు ప్రియాం సఖీమ్। గతాయామథ కేకస్యాం రామః ప్రాహ విభీషణమ్
సీతమ్మకు ప్రియమైన స్నేహితురాలైన సరమాను పంపించండి. ఆమె కేకయ దేశానికి వెళ్లిన తరువాత, రాముడు విభీషణునితో మాట్లాడాడు.
దైవతేభ్యః ప్రియం కార్యం నాపరాధ్యాస్త్వయా సురాః। ఆజ్ఞయా రాజరాజస్య వర్తితవ్యం త్వయానఘ
దేవతలకు ఇష్టమైన పని చేయాలి; నీవు దేవతలకు ఎలాంటి అపరాధం చేయకూడదు. రాజాధిరాజుని ఆజ్ఞకు అనుగుణంగా నీవు నడుచుకోవాలి పాపరహితుడా.
లంకాయాం మానుషో యో వై సమాగచ్ఛేత్కథంచన। రాక్షసైర్న చ హంతవ్యో ద్రష్టవ్యోసౌ యథా త్వహమ్
లంకలో ఎవరైనా మనిషి ఏదైనా విధంగా వచ్చినా, రాక్షసులు అతన్ని చంపకూడదు; నేను ఎలా ఉన్నానో అతన్ని కూడా అలాగే చూడాలి.
విభీషణ ఉవాచ। ఆజ్ఞయాహం నరవ్యాఘ్ర కరిష్యే సర్వమేవ తు। విభీషణే హి వదతి వాయూ రామమువాచ హ
విభీషణుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం, మానవసింహుడా, నేను అన్నీ చేస్తాను.' విభీషణుడు ఇలా చెప్పుతుండగా, వాయుదేవుడు రామునితో మాట్లాడాడు.
ఇహాస్తివైష్ణవీ మూర్తిః పూర్వం బద్ధో బలిర్యయా। తాం నయస్వ మహాభాగ కాన్యకుబ్జే ప్రతిష్ఠయ
ఇక్కడ వైష్ణవ మూర్తి ఉంది, దీని ద్వారా బలి పూర్వంలో బంధించబడ్డాడు. మహాభాగుడా, దానిని తీసుకుని, కాణ్యకుబ్జంలో ప్రతిష్టించు.
విదిత్వా తదభిప్రాయం వాయునా సముదాహృతమ్। విభీషణస్త్వలంకృత్య రత్నైః సర్వైశ్చ వామనమ్
వాయుదేవుడు చెప్పిన ఉద్దేశాన్ని గ్రహించిన విభీషణుడు, వామనుని ప్రతిమను అన్ని రత్నాలతో అలంకరించాడు.
ఆనీయ చార్పయద్రామే వాక్యం చేదమువాచ హ। యదా వై నిర్జితః శక్రో మేఘనాదేన రాఘవ
ఆ ప్రతిమను తీసుకుని రాముని వద్ద ఉంచి, ఇలా అన్నాడు: 'రాఘవా, మేఘనాదుడు ఇంద్రుణ్ని ఓడించినప్పుడు—'
తదా వై వామనస్త్వేష ఆనీతో జలజేక్షణ। నయస్వ తమిమం దేవ దేవదేవం ప్రతిష్ఠయ
'అప్పుడు ఈ కమలనేత్రుడైన వామనుడు ఇక్కడికి తీసుకొచ్చారు. దేవా, ఈ దేవదేవుడిని తీసుకుని ప్రతిష్టించు.'
తథేతి రాఘవః కృత్వా పుష్పకం చ సమారుహత్। ధనం రత్నమసంఖ్యేయం వామనం చ సురోత్తమమ్
రాఘవుడు 'అలా చేస్తాను' అని అంగీకరించి, పుష్పక వాహనంపై ఎక్కాడు; అనంతమైన ధనం, రత్నాలు, అద్భుతమైన వామనుని ప్రతిమను తీసుకున్నాడు.
గృహ్య సుగ్రీవభరతావారూఢౌ వామనాదను। వ్రజన్నేవాంబరే రామస్తిష్ఠేత్యాహ విభీషణమ్
వామనుని ఎక్కించాక, సుగ్రీవుడు, భరతుడు కూడా ఎక్కారు. ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తూ రాముడు విభీషణునితో, 'ఇక్కడే ఉండు' అని అన్నాడు.
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా భూయోప్యాహ స రాఘవమ్। కరిష్యే సర్వమేతద్ధి యదాజ్ఞప్తం విభో త్వయా
రాఘవుని మాటలు విని, అతడు మళ్లీ రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ, మీరు ఆజ్ఞాపించినది అన్నీ నేను తప్పక చేస్తాను.'
సేతునానేన రాజేంద్ర పృథివ్యాం సర్వమానవాః। ఆగత్య ప్రతిబాధేరన్నాజ్ఞాభంగో భవేత్తవ
ఈ సేతువుతో, రాజా, భూమిపై ఉన్న అందరూ వచ్చి దాటి పోవచ్చు. మీ ఆజ్ఞ ఎవరూ ఉల్లంఘించకూడదు.
కోత్ర మే నియమో దేవ కిన్ను కార్యం మయా విభో। శ్రుత్వైతద్రాఘవో వాక్యం రాక్షసోత్తమభాషితమ్
ఇక్కడ నాకు ఏ విధమైన నియమం ఉంది ప్రభూ? నేను ఏమి చేయాలి? రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అడిగిన మాటలు విని, రాఘవుడు సమాధానం చెప్పాడు.
కార్ముకం గృహ్య హస్తేన రామః సేతుం ద్విధాచ్ఛినత్। త్రిర్విభజ్య చ వేగేన మధ్యే వై దశయోజనమ్
రాముడు తన చేతిలో ధనుస్సు పట్టుకుని, సేతువును రెండు భాగాలుగా చీల్చాడు. వేగంగా మూడు ముక్కలుగా చేసి, మధ్యలో పది యోజనాల అంతరం చేశాడు.
ఛిత్వా తు యోజనం చైకమేకం ఖండత్రయం కృతమ్। వేలావనం సమాసాద్య రామః పూజాం రమాపతేః
ఒక యోజనాన్ని చీల్చి, మూడు భాగాలు చేశాడు. తీరంలోని పవిత్ర వనానికి చేరుకుని, రాముడు లక్ష్మీపతిని పూజించాడు.
కృత్వా రామేశ్వరం నామ్నా దేవదేవం జనార్దనం। అభిషిచ్యాథ సంగృహ్య వామనం రఘునందనః
రామేశ్వరమనే పేరుతో దేవదేవుడైన జనార్దనుని ప్రతిష్ఠించి, అభిషేకం చేసి పూజించాడు. ఆ తరువాత రఘునందనుడు కమండలును తీసుకున్నాడు.