కథాంతే తు తతస్తేషాం ఋషీణాం భావితాత్మనామ్ । ప్రణమ్య శిరసా భీష్మం పప్రచ్ఛేదం యుధిష్ఠిరః
ఆ కథలు ముగిసిన తర్వాత, ఆ పవిత్ర హృదయమున్న ఋషులు భీష్మునికి తలవంచి నమస్కరించారు. యుధిష్ఠిరుడు భీష్ముని అడిగాడు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- కే దేశాస్తు మహాపుణ్యాః కే శైలాః కేఽపిచాశ్రమాః । సేవ్యా ధర్మార్థిభిర్నిత్యం తన్మే బ్రూహి పితామహ
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు — పితామహా! ఈ లోకంలో అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశాలు ఏవి? ఏ పర్వతాలు, ఏ ఆశ్రమాలు ధర్మాన్ని కోరే వారు ఎప్పుడూ సేవించాలి? దయచేసి నాకు చెప్పండి.
భీష్మ ఉవాచ- అత్రైవోదాహరంతీమమితిహాసం నరోత్తమ । శిలోంఛవృత్తేః సంవాదం సిద్ధస్య చ యుధిష్ఠిర
భీష్ముడు ఇలా అన్నాడు — యుధిష్ఠిరా! ఇక్కడ ఒక పురాతన కథను ఉదాహరిస్తారు. అది శిలోఞ్ఛ జీవనాన్ని అనుసరించే ఒక ముని, మరియు సిద్ధుని మధ్య జరిగిన సంభాషణ.
కశ్చిత్సిద్ధః పరిక్రమ్య సమస్తాం పృథివీమిమామ్ । ఉంఛవృత్తేః శిబేరాజన్గృహం ప్రాప్తో మహాత్మనః
ఒక సిద్ధుడు, ఈ భూమంతా తిరిగి, గొప్ప హృదయున్న శిబి అనే శిలోఞ్ఛ జీవికి చెందిన ఇంటికి వచ్చాడు.
ఆత్మవిద్యాసు తత్వజ్ఞః సర్వదా స జితేంద్రియః । రాగద్వేషపరిత్యక్తః కుశలీ జ్ఞానకర్మసు
ఆయన ఎప్పుడూ ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, ఆత్మజ్ఞానంలో నిపుణుడు, రాగద్వేషాలను వదిలిపెట్టినవాడు, జ్ఞానంలోను, కార్యాలలోను నైపుణ్యం కలవాడు.
వైష్ణవేషు సదా శ్రేష్ఠో విష్ణుధర్మపరాయణః । అనిందకో వైష్ణవానాం సదా ధర్మపరాయణః
ఆయన ఎప్పుడూ వైష్ణవులలో శ్రేష్ఠుడు, విష్ణుధర్మాన్ని పాటించేవాడు, వైష్ణవులను ఎప్పుడూ నిందించని వాడు, ధర్మాన్ని నిత్యం అనుసరించేవాడు.
యోగాభ్యాసరతో నిత్యం శంఖచక్రవిధారకః । త్రికాలపూజా తత్వజ్ఞః శ్రీకంఠేఽనురతః సదా
ఆయన ఎప్పుడూ యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు, శంఖం, చక్రం ధరించేవాడు, తత్వాన్ని తెలిసినవాడు, శ్రీకంఠుడిని ఎల్లప్పుడూ భక్తితో ఆరాధించేవాడు, రోజూ మూడుసార్లు పూజ చేసేవాడు.
వేదవిద్యాసు విదుషో ధర్మాధర్మవిచారకః । వేదపాఠవ్రతో నిత్యం నిత్యం చాతిథిపూజకః
వేదాలు, వాటి శాఖల్లో పండితుడు, ధర్మాధర్మాలను విచారించేవాడు, నిత్యం వేదపఠనంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు, ఎల్లప్పుడూ అతిథులను సత్కరించేవాడు.
సతీర్థమతియుక్తస్తు శిలోంఛేషు స్థితః సదా । చతుర్వేదేషు యద్ధ్యానం గీతం యద్యత్స్వయంభువా
శిలోఞ్ఛులలో స్థిరంగా ఉండేవాడు, పవిత్రతలపై మనస్సు కేంద్రీకరించేవాడు, స్వయంభువుడు వేదాలలో పాడిన దేనినైనా ధ్యానించేవాడు.
తత్సర్వం స చ జానాతి ద్విజో విష్ణుస్వరూపధృక్ । నానాధర్మార్థవిశదో హ్యవ్యయేష్టమతిః సదా
విష్ణుస్వరూపాన్ని ధరించిన ఆ ద్విజుడు, వేదాలలోని ధ్యానం, గానం అన్నిటినీ తెలిసినవాడు, వివిధ ధర్మార్థ విషయాల్లో స్పష్టత కలిగి, నిత్యం అవినాశి లక్ష్యంపై మనస్సు కేంద్రీకరించేవాడు.
ఏకస్మిన్నేవ కాలే తు గతోఽసౌ వై శిబేర్గృహమ్ । తం దృష్ట్వా విధివచ్చైవ కృత్వాతిథ్యం మహామనాః
ఒక సందర్భంలో, అతను శిబి ఇంటికి వెళ్ళాడు. అతన్ని చూసి, శిబి మహా మనస్సుతో, విధిగా అతిథి సత్కారాన్ని చేసాడు.
శిబిః సంపృచ్ఛయామాస దేశానాం హితకారణమ్
శిబి, ఆ ప్రాంతాల శ్రేయస్సు గురించి అడగడం ప్రారంభించాడు.
ఉంఛవృత్తిరువాచ- కే దేశాః కే జనపదాః కే శైలాః కేఽపి చాశ్రమాః । పుణ్యా ద్విజవర ప్రీత్యా మహ్యం నిర్దేష్టుమర్హసి
శిలోఞ్ఛుడు ఇలా అన్నాడు — ఏ దేశాలు, ఏ జనపదాలు, ఏ పర్వతాలు, ఏ ఆశ్రమాలు పవిత్రమైనవో, ద్విజశ్రేష్ఠా! దయచేసి ప్రేమతో నాకు వివరించండి.
సిద్ధ ఉవాచ- తే దేశాస్తే జనపదాస్తే శైలాస్తేఽపి చాశ్రమాః । పుణ్యాస్త్రిపథగా యేషాం మధ్యే నిత్యం సరిద్వరా
సిద్ధుడు ఇలా అన్నాడు — మధ్యలో త్రిపథగా ప్రవహించే పవిత్ర నది ఉన్న దేశాలు, జనపదాలు, పర్వతాలు, ఆశ్రమాలే పవిత్రమైనవి.
తపసా బ్రహ్మచర్యేణ యజ్ఞైస్త్యాగేన వా పునః । గతిం తాం న లభేజ్జంతుర్గంగాం సంసేవ్య యాం లభేత్
తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, యజ్ఞాలు, దానాలు — వీటివల్ల ప్రాణి పొందలేని స్థితిని, గంగా సేవనచేసినవాడు పొందుతాడు.
స్నాతానాం తత్ర పయసి గాంగేయే నియతాత్మనామ్ । తుష్టిర్భవతి యా పుంసాం న సా క్రతుశతైరపి
గంగా జలంలో స్నానం చేసిన నియమితాత్ములైన మనుషులకు కలిగే సంతృప్తి, వంద యజ్ఞాలు చేసినా కలగదు.
అపహృత్య తమస్తీవ్రం యథా భాత్యుదయే రవిః । తథాపహృత్య పాప్మానం భాతి గంగాజలాప్లుతః
ఎలా సూర్యోదయంతో ఘనమైన చీకటి తొలగిపోతుందో, అలాగే గంగాజలంలో స్నానం చేసినవాడు పాపాన్ని విడిచిపెట్టి ప్రకాశిస్తాడు.
అగ్నిం ప్రాప్య యథా విప్ర తూలరాశిర్వినశ్యతి । తథా గంగావగాహశ్చ సర్వం పాపం వ్యపోహతి
ఎలా మంటను తగిలితే పత్తి దులిపి పూర్తిగా కాలిపోతుందో, అలాగే గంగలో మునిగితే అన్ని పాపాలు పోతాయి.
యస్తు సూర్యాంశుసంతప్తం గాంగేయం సలిలం పిబేత్ । స గోనీహారనిర్ముక్తః పావకాద్ధి విశిష్యతే
ఎవరైనా సూర్యకిరణాలతో వేడెక్కిన గంగ జలాన్ని తాగితే, వారు గోవధ పాపం నుండి విముక్తి పొందుతారు, పవిత్రతలో అగ్నికన్నా శ్రేష్ఠులు అవుతారు.
చాంద్రాయణసహస్రం తు పాదేనైకేన యః పుమాన్ । సంప్లుతశ్చాపి గంగాయాం యో నరః స విశిష్యతే
ఒకవైపు కాళుతో గంగలో స్నానం చేసినవాడు, వెయ్యి చాంద్రాయణ వ్రతాల ఫలాన్ని దాటి పోతాడు.
లంబేదధఃశిరా యస్తు వర్షాణామయుతం నరః । మాసమేకం తు గంగాంభః సేవతే యో నరోత్తమః
ఒక మనిషి పదివేల సంవత్సరాలు తలకిందులుగా వేలాడినా, లేదా ఉత్తముడు ఒక్క నెల రోజులు గంగానదీ జలాన్ని సేవించినా—
బ్రహ్మహత్యావినిర్ముక్తో యాతి విష్ణోరనామయమ్ । ఇయం వేణీసమా పుణ్యా పవిత్రా పాపనాశినీ
ఆయన బ్రాహ్మణ హత్య పాపం నుండి విముక్తుడై, విష్ణువు వంటి పాపరహిత స్థితిని పొందుతాడు. ఈ వేణీ నది నిజంగా పవిత్రమైనది, పుణ్యదాయిని, పాపాలను నశింపజేసేది.
యస్యాః స్మరణమాత్రేణ బాలహా ముచ్యతే క్షణాత్ । స ప్రయాగస్తీర్థరాజో వైష్ణవానాం హి దుర్ల్లభః
ఆమెను కేవలం స్మరించినంత మాత్రాన—even బాలహత్య చేసినవాడు కూడా వెంటనే విముక్తి పొందుతాడు. ఈ ప్రాయాగం తీర్థరాజు, వైష్ణవులకు దుర్లభమైనది.
స్నాత్వా యత్ర నరశ్రేష్ఠ వైకుంఠే సత్వరం వ్రజేత్ । ప్రియాప్రియే న జానాతి ధర్మాధర్మౌ న విందతి
అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ ఉత్తమ పురుషా, వెంటనే వైకుంఠానికి చేరుకుంటాడు. అతడికి ప్రియమైనవారు, అప్రమేయులు తెలియరు; ధర్మం, అధర్మం కూడా గుర్తించడు.
స్నాత్వా చైవ తు గంగాయాం మహాపాపాత్ప్రముచ్యతే
గంగానదిలో స్నానం చేసినవాడు మహాపాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
గంగాగంగేతి యో బ్రూయాద్యోజనానాం శతైరపి । ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
ఎవరైనా 'గంగా, గంగా' అని వందల యోజనాల దూరం నుండైనా పిలిచినా, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకానికి చేరుకుంటాడు.
బ్రహ్మహా చైవ గోఘ్నో వా సురాపీ బాలఘాతకః । ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో దివం యాతి చ సత్వరమ్
బ్రాహ్మణ హంతకుడు, గోవధ చేసినవాడు, మద్యం సేవించినవాడు, బాలహంతకుడు అయినా, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, వెంటనే స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు.
దర్శనం మాధవస్యాథ వరస్య దర్శనం తథా । వేణ్యాం స్నానం ప్రకుర్వాణో వైకుంఠం ప్రతి గచ్ఛతి
మాధవుని దర్శనం చేయడం, పరమేశ్వరుని దర్శనం చేయడం, వేణీ నదిలో స్నానం చేయడం—ఇవి చేసినవాడు వైకుంఠానికి వెళ్తాడు.
ఉదితే చ యథా సూర్యే విలయం యాతి వై తమః । తథైవ తస్యాం పాపాని నశ్యంతి స్నానమాత్రతః
సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు చీకటి ఎలా వినాశనం అవుతుందో, అలా అక్కడ స్నానం చేసినవాడి పాపాలు కేవలం స్నానం వల్లే నశిస్తాయి.
గంగాద్వారే కుశావర్తే గల్లికే(బిల్వకే?) నీలపర్వతే । స్నాత్వా కనఖలే తీర్థే పునర్జన్మ న విద్యతే
గంగాద్వారం, కుశావర్తం, గల్లిక (లేదా బిల్వక?), నీలపర్వతం, కనఖల తీర్థం—ఇవన్నిటిలో స్నానం చేసినవాడికి మరల జననం ఉండదు.