శ్రుత్వా చ భాషితం తత్ర మమ రామ సతాం వర। ప్రాంజలిః ప్రత్యువాచేదం స స్వర్గీ రఘునందన
నా మాటలు విని, అక్కడ ఆ స్వర్గవాసి చేతులు జోడించి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు, రామా, సద్గుణాలవాడా, రఘునందన.
శృణుష్వాద్య యథావృత్తం మమేదం సుఖదుఃఖజమ్। కామో హి దురితక్రమ్యః శృణు యత్పృచ్ఛసే ద్విజ
ఇప్పుడు నా జీవితంలో జరిగిన సుఖదుఃఖాలను నీవు విను. కోరిక తప్పు మార్గంలో పోతే దురితాన్ని తెస్తుంది. నువ్వు అడిగినదాన్ని వినిపిస్తాను, ద్విజుడా.
పురా వైదర్భకో రాజా పితా మే హి మహాయశాః। వాసుదేవ ఇతి ఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు ధార్మికః
పూర్వం నా తండ్రి విదర్భ దేశానికి ప్రసిద్ధి చెందిన మహాయశస్సుతో ఉన్న రాజు వాసుదేవుడు. ఆయన ధర్మబద్ధుడిగా మూడూ లోకాలలో పేరు గడించాడు.
తస్య పుత్రద్వయం బ్రహ్మన్ద్వాభ్యాం స్త్రీభ్యామజాయత। అహం శ్వేత ఇతి ఖ్యాతో యవీయాన్సురథోఽభవత్
ఆయనకు ఇద్దరు భార్యల నుండి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. నేను శ్వేతుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాను, నా తమ్ముడు సురథుడు.
పితర్యుపరతే తస్మిన్పౌరా మామభ్యషేచయన్। తత్రాహంకారయన్రాజ్యం ధర్మే చాసం సమాహితః
తండ్రి మరణించిన తరువాత, ప్రజలు నన్ను రాజుగా అభిషేకించారు. రాజ్యాన్ని పాలించడంలో నేను అహంకారంతో ధర్మాన్ని పట్టించుకోకుండా ఉన్నాను.
ఏవం వర్షసహస్రాణి బహూని సముపావ్రజన్। మమ రాజ్యం కారయతః పరిపాలయతః ప్రజాః
ఇలా నేను రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, ప్రజలను రక్షిస్తూ ఎన్నో వేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
సోహం నిమిత్తే కస్మింశ్చిద్వైరాగ్యేణ ద్విజోత్తమ। మరణం హృదయే కృత్వా తపోవనముపాగమమ్
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా! ఒక సందర్భంలో నాకు విరక్తి కలిగి, మరణాన్ని మనసులో పెట్టుకుని తపోవనానికి వచ్చాను.
సోహం వనమిదం రమ్యం భృశం పక్షివివర్జితమ్। ప్రవిష్టస్తప ఆస్థాతుమస్యైవ సరసోంతికే
ఇలా పక్షులు లేని ఈ మధురమైన అడవిలోకి వచ్చి, ఈ సరస్సు దగ్గర తపస్సు చేయడం మొదలుపెట్టాను.
రాజ్యేఽభిషిచ్య సురథం భ్రాతరం తం నరాధిపమ్। ఇదం సరః సమాసాద్య తపస్తప్తం సుదారుణమ్
నా తమ్ముడు సురథుడిని రాజుగా కూర్చోబెట్టి, ఈ సరస్సు వద్దకు వచ్చి భయంకరమైన తపస్సు చేశాను.
దశవర్షసహస్రాణి తపస్తప్త్వా మహావనే। శుభం తు భవనం ప్రాప్తో బ్రహ్మలోకమనామయమ్
పది వేల సంవత్సరాలు ఆ మహావనంలో తపస్సు చేసి, నేను శుభ్రమైన బ్రహ్మలోకాన్ని, అందమైన నివాసాన్ని పొందాను.
స్వర్గస్థమపి మాం బ్రహ్మన్క్షుత్పిపాసే ద్విజోత్తమ। అబాధేతాం భృశం చాహమభవం వ్యథితేంద్రియః
బ్రాహ్మణా! ఆ స్వర్గంలో ఉన్నా కూడా నాకు ఆకలి దాహాలు ఎక్కువగా బాధించాయి. నా ఇంద్రియాలు కూడా బాధపడ్డాయి.
తతస్త్రిభువనశ్రేష్ఠమవోచం వై పితామహమ్। భగవన్స్వర్గలోకోఽయం క్షుత్పిపాసా వివర్జితః
అప్పుడే త్రిభువనాలకు అధిపతిగా ఉన్న పితామహుడిని ఇలా అడిగాను: 'ప్రభూ! ఈ స్వర్గలోకంలో ఆకలి దాహాలు ఉండవని అంటారు.'
కస్యేయం కర్మణః పక్తిః క్షుత్పిపాసే యతో హి మే। ఆహారః కశ్చ మే దేవ బ్రూహి త్వం శ్రీపితామహ
‘ఈ ఆకలి దాహాలు నాకు ఎందుకు కలుగుతున్నాయి? ఏ కార్యానికి ఇది ఫలితంగా వచ్చింది? నా ఆహారం ఏమిటో చెప్పండి పితామహా!’
తతః పితామహః సమ్యక్చిరం ధ్యాత్వా మహామునే। మామువాచ తతో వాక్యం నాస్తి భోజ్యం స్వదేహజమ్
అప్పుడా పితామహుడు చాలా సేపు ధ్యానం చేసి ఇలా అన్నాడు: 'ఇక్కడ నీ శరీరాన్ని తప్ప మరొక ఆహారం లేదు.'
ౠతే తే స్వాని మాంసాని భక్షయ త్వం తు హి నిత్యశః। స్వశరీరం త్వయా పుష్టం కుర్వతా తప ఉత్తమమ్
'నీ మాంసాన్ని తప్ప నిత్యం మరేదీ తినకూడదు. నీ శరీరాన్ని పోషిస్తూ ఉన్నతమైన తపస్సు చేయాలి.'
నాదత్తం జాయతే తాత శ్వేత పశ్య మహీతలే। ఆగ్రహాద్భిక్షమాణాయ భిక్షాపి ప్రాణినే పురా
'శ్వేతా! భూమిపై ఇచ్చిన దానంలేని వస్తువు పుట్టదు. దానంగా అడిగినవానికి కూడా పట్టుదలతో మాత్రమే భిక్ష లభిస్తుంది.'
న హి దత్తా గృహే భ్రాంత్యా మోహాదతిథయే తదా। తేన స్వర్గగతస్యాపి క్షుత్పిపాసే తవాధునా
'ఇల్లులో అతిథికి మోహంతో లేదా తెలియక దానం ఇవ్వకపోతే, స్వర్గంలో ఉన్నా ఆకలి దాహాలు బాధిస్తాయి.'
స త్వం ప్రపుష్టమాహారైః స్వశరీరమనుత్తమమ్। భక్షయస్వ చ రాజేంద్ర సా తే తృప్తిర్భవిష్యతి1.36.
'కాబట్టి రాజా! మంచి ఆహారంతో నీ శరీరాన్ని బాగా పోషించి, దాన్ని తిను. అప్పుడు నీకు తృప్తి కలుగుతుంది.'
ఏవముక్తస్తతో దేవం బ్రహ్మాణమహముక్తవాన్। భక్షితే చ స్వకే దేహే పునరన్యన్న మే విభో
ఇలా బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన తరువాత, నేను ఇలా అడిగాను: 'ప్రభూ! నా శరీరాన్ని తిన్నాక నాకు ఇంకేం ఆహారం ఉండదు.'
క్షుధానివారణం నైవ దేహస్యాస్య వినౌదనం। ఖాదామి హ్యక్షయం దేవ ప్రియం మే న హి జాయతే
'ఈ శరీరానికి అన్నం లేకుండా ఆకలి తీరదు. నేను నా శరీరాన్ని తింటున్నా, దాంతో నాకు ఆనందం కలగడం లేదు.'
తతోబ్రవీత్పునర్బ్రహ్మా తవ దేహోఽక్షయః కృతః। దినేదినే తే పుష్టాత్మా శవః శ్వేత భవిష్యతి
అప్పుడూ బ్రహ్మా మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: నీ శరీరం ఇకపై నాశనం కాకుండా చేశాను. ప్రతి రోజూ నీ ప్రాణశక్తి బలపడుతుంది, నీ శవం తెల్లగా మారుతుంది.
యావద్వర్షశతం పూర్ణం స్వమాంసం ఖాద భో నృప। యదాగచ్ఛతి చాగస్త్యః శ్వేతారణ్యం మహాతపాః
ఓ రాజా! నూరు సంవత్సరాలు నీవు నీ మాంసాన్ని తినాలి. ఆ తర్వాత మహాతపస్వి అగస్త్యుడు శ్వేతారణ్యంలోకి వచ్చినప్పుడు—
భగవానతిదుర్ధర్షస్తదా కృచ్ఛ్రాద్విమోక్ష్యసే। స హి తారయితుం శక్తః సేంద్రానపి సురాసురాన్
అప్పుడు ఆ మహాశక్తిమంతుడు నిన్ను ఈ కష్టం నుంచి విముక్తి చేస్తాడు. ఎందుకంటే అతడు ఇంద్రుడు సహా దేవతలు, దానవులను కూడా రక్షించగలడు.
ఆహారం కుత్సితం చేమం రాజర్షే కిం పునస్తవ। సురకార్యం మహత్తేన సుకృతం తు మహాత్మనా
ఓ రాజర్షీ! ఈ ఆహారం నీకు తక్కువదే అయినా, నీకు అది ఏమిటి? ఆ మహాత్ముడు దేవతల కోసం గొప్ప పని చేశాడు, మంచి కార్యాన్ని సాధించాడు.
ఉదధిం నిర్జలం కృత్వా దానవాశ్చ నిపాతితాః। వింధ్యశ్చాదిత్యవిద్వేషాద్వర్ధమానో నివారితః
అతడు సముద్రాన్ని ఎండిపోయేలా చేశాడు, దానవులను సంహరించాడు. సూర్యునిపై ద్వేషంతో పెరుగుతున్న వింధ్యను కూడా ఆపేశాడు.
లంబమానా మహీ చైషా గురుత్వేనాధివాసితా। దక్షిణా దిగ్దివం యాతా త్రైలాక్యం విషమస్థితమ్
ఈ భూమి భారంతో దిగజారిపోతూ దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్లిపోయింది. మూడు లోకాలు కూడా ప్రమాదంలో పడిపోయాయి.
మయా గత్వా సురైః సార్ద్ధం ప్రేషితో దక్షిణాం దిశమ్। సమాం కురు మహాభాగ గురుత్వేన జగత్సమమ్
నేను దేవతలతో కలిసి వెళ్లి, అతడిని దక్షిణ దిశకు పంపాను. ఓ భాగ్యశాలి! లోకాన్ని సమంగా, సమతుల్యంగా చేయమని చెప్పాను.
ఏవం చ తేన మునినా స్థిత్వా సర్వా ధరా సమా। కృతా రాజేంద్ర మునినా ఏవమద్యాపి దృశ్యతే
అలా ఆ ముని వల్ల భూమంతా సమంగా మారింది. ఓ రాజేంద్రా! ఆ ముని చేసిన పనివల్ల ఇప్పటికీ అది అలాగే కనిపిస్తోంది.
సోహం భగవత శ్రుత్వా దేవదేవస్య భాషితమ్। భుంజే చ కుత్సితాహారం స్వశరీరమనుత్తమమ్
దేవదేవుడైన భగవంతుని మాటలు విని, నేను నా శరీరాన్ని, ఈ తక్కువ ఆహారాన్ని తింటూ జీవిస్తున్నాను.
పూర్ణం వర్షశతం చాద్య భోజనం కుత్సితం చ మే। క్షయం నాభ్యేతి తద్విప్ర తృప్తిశ్చాపి మమోత్తమా
ఇప్పటికే నూరు సంవత్సరాలుగా ఈ తక్కువ ఆహారమే నాకు భోజనం. అయినా నా శరీరం తగ్గడం లేదు, నాకు అత్యంత తృప్తి కలుగుతోంది.