దృష్ట్వా ప్రీతిసమాయుక్తో భూయశ్చేదం వ్యచింతయత్। నేదృశాని చ రత్నాని మయా దృష్టాని కానిచిత్
దాన్ని చూసి, హర్షంతో నిండిపోయిన రాముడు మళ్లీ ఇలా ఆలోచించాడు: 'ఇలాంటి రత్నాలు నేను ఎక్కడా చూడలేదు.'
ఉపశోభాని బద్ధాని పృథ్వీమూల్యసమాని చ। విభీషణస్య లంకాయాం న దృష్టాని మయా పురా
ఇంత అందంగా అమర్చబడిన, భూమికి సమానమైన విలువ ఉన్న ఇలాంటి రత్నాలు, విభీషణుని లంకలో కూడా నేను ఇంతకుముందు చూడలేదు.
ఇతి సంచిత్య మనసా రాఘవస్తమృషిం పునః। ఆగమం తస్య దివ్యస్య ప్రష్టుం సముపచక్రమే
ఇలా మనసులో ఆలోచిస్తూ, రాఘవుడు మళ్లీ ఆ మునివర్యుడి దగ్గరకు వెళ్లి, ఆ దివ్య ఆభరణం ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో అడగడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
అత్యద్భుతమిదం బ్రహ్మన్న ప్రాప్యం చ మహీక్షితామ్। కథం భగవతా ప్రాప్తం కుతో వా కేన నిర్మితమ్
'బ్రహ్మన్, ఇది ఎంత అద్భుతంగా ఉంది! భూమిపై రాజులకు కూడా ఇది అందుబాటులో ఉండదు. మీరు దీన్ని ఎలా పొందారు? ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? ఎవరు తయారు చేశారు?'
కుతూహలవశాచ్చైవ పృచ్ఛామి త్వాం మహామతే। కరతలేస్థితే రత్నే కరమధ్యం ప్రకాశతే
'మహాజ్ఞాని, నాకు ఆసక్తి కలిగి ఉంది కాబట్టి మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. చేతిలో ఉంచిన ఆ రత్నం, చేతి మధ్యలో మెరిసిపోతుంది.'
అధమం తద్విజానీయాత్సర్వశాస్త్రేషు గర్హితమ్। దిశః ప్రకాశయేద్యత్తన్మధ్యమం మునిసత్తమ
'అతి తక్కువ స్థాయి రత్నాన్ని అన్ని శాస్త్రాలలో నిందించారు, మునిశ్రేష్ఠా. దిక్కులవైపు మెరిసే రత్నం మధ్యస్థంగా పరిగణించబడుతుంది.'
ఊర్ధ్వగం త్రిశిఖం యత్స్యాదుత్తమం తదుదాహృతమ్। ఏతాన్యుత్తమజాతీని ఋషిభిః కీర్తితాని తు
'పైకి మూడు కిరణాలుగా వెలిగే రత్నం ఉత్తమమైనదిగా చెప్పబడింది. ఇలాంటి ఉత్తమ రత్నాలను ఋషులు ప్రశంసించారు.'
ఆశ్చర్యాణాం బహూనాం హి దివ్యానాం భగవాన్నిధిః। ఏవం వదతి కాకుత్స్థే మునిర్వాక్యమథాబ్రవీత్
'ఎన్నో అద్భుతమైన, దివ్యమైన ధనాలకు భగవంతుడే నిలయం. ఇలా కాకుత్స్థుడు అడిగినప్పుడు, మునివర్యుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.'
అగస్త్య ఉవాచ। శృణు రామ పురావృత్తం పురా త్రేతాయుగే మహత్। ద్వాపరే సమనుప్రాప్తే వనే యద్దృష్టవానహమ్
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'రామా, నీవు విను. పూర్వం త్రేతాయుగంలో జరిగిన ఒక గొప్ప సంఘటనను, ద్వాపరయుగం దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు అడవిలో నేను చూసినదాన్ని చెబుతాను.'
ఆశ్చర్యం సుమహాబాహో నిబోధ రఘునందన। పురా త్రేతాయుగే హ్యాసీదరణ్యం బహువిస్తరమ్
'ఓ రఘునందన, బలమైన భుజాలు కలవాడా, విను. త్రేతాయుగంలో ఒక విస్తారమైన అడవి ఉండేది. అది నిజంగా అద్భుతమైనది.'
సమంతాద్యోజనశతం మృగవ్యాఘ్రవివర్జితమ్। తస్మిన్నిష్పురుషేఽరణ్యే చికీర్షుస్తప ఉత్తమమ్
'అది చుట్టూ నూరు యోజనల పొడవుగా, జంతువులు లేని అడవి. ఆ జనశూన్యమైన అడవిలో నేను గొప్ప తపస్సు చేయాలని సంకల్పించాను.'
అహమాక్రమితుం సౌమ్య తదరణ్యముపాగతః। తస్యారణ్యస్య మధ్యం తు యుక్తం మూలఫలైః సదా
'సౌమ్యా, ఆ అడవిని దాటి వెళ్లాలని నేను అక్కడికి వెళ్లాను. ఆ అడవి మధ్యభాగం ఎప్పుడూ మూలికలు, పండ్లతో సమృద్ధిగా ఉండేది.'
శాకైర్బహువిధాకారైర్నానారూపైః సుకాననైః। తస్యారణ్యస్య మధ్యే తు పంచయోజనమాయతమ్
'అందులో అనేకరకాల ఆకారాల కూరగాయలు, రకరకాల ఆకృతుల తోటలు ఉండేవి. ఆ అడవి మధ్యలో ఐదు యోజనల పొడవైన ప్రదేశం ఉండేది.'
హంసకారండవాకీర్ణం చక్రవాకోపశోభితమ్। తత్రాశ్చర్యం మయా దృష్టం సరః పరమశోభితమ్
'ఆ ప్రాంతం హంసలు, నెమళ్ళు, చక్రవాక పక్షులతో నిండిపోయి, అక్కడ నేను ఒక అద్భుతమైన, అత్యంత అందమైన సరస్సును చూశాను.'
విసారికచ్ఛపాకీర్ణం బకపంక్తిగణైర్యుతమ్। సమీపే తస్య సరసస్తపస్తప్తుం గతః పురా
ఒకసారి, ఆ సరస్సు దగ్గరికి నేను వెళ్లాను. అక్కడ తాబేళ్లు, ముదురు చేపలు తిరుగుతూ, బకలు వరుసగా నిలబడి ఉన్నాయ. అక్కడే తపస్సు చేయడానికి నేను చేరుకున్నాను.
దేశం పుణ్యముపేత్యైవం సర్వహింసావివర్జితమ్। తత్రాహమవసం రాత్రిం నైదాఘీం పురుషర్షభ
ఆ పవిత్రమైన ప్రదేశానికి వచ్చి, అక్కడ ఎలాంటి హింసకూ చోటులేని వాతావరణంలో, ఆ వేసవి రాత్రిని నేను గడిపాను, ఓ మానవశ్రేష్ఠ.
ప్రభాతే పురుత్థాయ సరస్తదుపచక్రమే। అథాపశ్యం శవమహమస్పృష్టజరసం క్వచిత్
ఉదయం త్వరగా లేచి, ఆ సరస్సు వైపు వెళ్లాను. అప్పుడు అక్కడ ఓ చోట పాడుకాని మృతదేహాన్ని చూశాను.
తిష్ఠంతం పరయా లక్ష్మ్యా సరసో నాతిదూరతః। తదర్థం చింతయానోహం ముహూర్తమివ రాఘవ
ఆ సరస్సు దగ్గర, దాని అద్భుతమైన అందాన్ని చూస్తూ, ఆ మృతదేహం ఎందుకు ఉందో కొంతసేపు ఆలోచించాను, రాఘవ.
అస్య తీరే న వై ప్రాణీ కో వాప్యేష సురర్షభః। మునిర్వా పార్థివో వాపి క్వ మునిః పార్థివోపి వా
ఈ తీరంలో ఎవరూ కనిపించడంలేదు. ఇది ఎవరు? ఓ దేవతాశ్రేష్ఠా, ఇతడు మునివా, రాజువా? ఆ ముని లేదా రాజు ఎక్కడ?
అథవా పార్థివసుతస్తస్యైవం సంభవః కృతః। అతీతేహని రాత్రౌ వా ప్రాతర్వాపి మృతో యది
లేదా ఇతడు ఏదైనా రాజు కుమారుడై ఉండొచ్చు. గత రాత్రి లేదా ఈ ఉదయం చనిపోయి ఇలా జరిగి ఉండొచ్చు.
అవశ్యం తు మయా జ్ఞేయా సరసోస్య వినిష్క్రియా। యావదేవం స్థితశ్చాహం చింతయానో రఘూత్తమ
ఈ సరస్సులో ఏమి జరుగుతుందో తప్పక తెలుసుకోవాలి అని నిర్ణయించుకుని, నేను అక్కడే ఆలోచిస్తూ నిలబడ్డాను, రఘువంశశ్రేష్ఠ.
అథాపశ్యం మూహూర్తాత్తు దివ్యమద్భుతదర్శనమ్। విమానం పరమోదారం హంసయుక్తం మనోజవమ్
అంతలో, కొంతసేపటి తర్వాత, అద్భుతమైన దివ్య దర్శనం నాకు కనిపించింది. అది హంసలు లాగుతున్న, మనస్సు వేగంతో పోయే అద్భుతమైన విమానం.
పురస్తత్ర సహస్రం తు విమానేప్సరసాం నృప। గంధర్వాశ్చైవ తత్సంఖ్యా రమయంతి వరం నరమ్
ఆ విమానం ముందు, ఓ రాజా, వెయ్యి అప్సరసలు ఉన్నారు. అంతే సంఖ్యలో గంధర్వులు కూడా ఆ మహిమాన్వితుని ఆనందింపజేస్తున్నారు.
గాయంతి దివ్యగేయాని వాదయంతి తథా పరే। అథాపశ్యం నరం తస్మాద్విమానాదవరోహితమ్
వాళ్లు దివ్యమైన పాటలు పాడుతూ, మరికొందరు వాద్యాలు వాయిస్తూ ఉన్నారు. ఆ తరువాత ఆ విమానం నుంచి ఒక మనిషి దిగిపోతున్నాడు అని చూశాను.
శవమాంసం భక్షయన్తం చ స్నాత్వా రఘుకులోద్వహ। తతో భుక్త్వా యథాకామం స మాంసం బహుపీవరమ్
ఆయన ఆ మృతదేహ మాంసాన్ని తిన్నాడు. తర్వాత స్నానం చేసి, తన ఇష్టానికి అనుగుణంగా ఆ మాంసాన్ని తృప్తిగా భుజించాడు, రఘువంశశ్రేష్ఠ.
అవతీర్య సరః శీఘ్రమారురోహ దివం పునః। తమహం దేవసంకాశం శ్రియా పరమయాన్వితమ్
తర్వాత వెంటనే సరస్సులోకి దిగి, మళ్లీ ఆకాశంలోకి ఎక్కిపోయాడు. నేను అతడిని దేవతలవలె, గొప్ప తేజస్సుతో చూస్తున్నాను.
భో భో స్వర్గిన్మహాభాగ పృచ్ఛామి త్వాం కథం త్విదమ్। జుగుప్సితస్తవాహారో గతిశ్చేయం తవోత్తమా
ఓ స్వర్గవాసి మహాభాగా! నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను — నీ భోజనం ఇంత అసహ్యంగా ఉండగా, నీకు ఇంత గొప్ప స్థానం ఎలా వచ్చింది?
యది గుహ్యం న చైతత్తే కథయ త్వద్య మే భవాన్। కామతః శ్రోతుమిచ్ఛామి కిమేతత్పరమం వచః
ఇది రహస్యమైతే చెప్పనక్కర్లేదు. లేకపోతే, దయచేసి నేడు నాకు వివరించు. ఈ గొప్ప విషయం గురించి నేను స్వచ్ఛందంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
కో భవాన్వద సందేహమాహారశ్చ విగర్హితః। త్వయేదం భుజ్యతే సౌమ్య కిమర్థం క్వ చ వర్తసే
నువ్వెవరు? నా సందేహాన్ని తీర్చు. ఇంత నిందించదగిన ఆహారం నువ్వెందుకు తింటున్నావు, మృదువైనవాడా? ఏ కారణం కోసం, ఎక్కడ నివసిస్తున్నావు?
కస్యాయమైశ్వరోభావః శవత్వేన వినిర్మితః। ఆహారం చ కథం నింద్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః
ఈ దివ్యమైన స్థితి ఎవరిది? మృతదేహ రూపంలో ఎందుకు ఏర్పడింది? నీ ఆహారం ఇంత నిందించదగినదిగా ఎందుకు ఉంది? నిజంగా వినాలనుకుంటున్నాను.