త్వం హి నిత్యం బహుమతో గుణైర్బహుభిరుత్తమైః। అతస్త్వం పూజనీయో వై మమ నిత్యం హృదిస్థితః
నీవు ఎన్నో ఉత్తమ గుణాల వల్ల ఎప్పుడూ అందరికి ప్రీతిపాత్రుడవు. అందుకే నీవు నా హృదయంలో ఎప్పుడూ ఉంటావు, నిత్యం పూజించదగినవాడవు.
సురా హి కథయంతి త్వాం శూద్రఘాతినమాగతం। బ్రాహ్మణస్య చ ధర్మేణ త్వయా వై జీవితః సుతః
దేవతలు నిన్ను శూద్రుని సంహరించి వచ్చినవాడిగా చెబుతున్నారు. నీ ధర్మబద్ధమైన ప్రవర్తన వల్ల బ్రాహ్మణుని కుమారుడు మళ్లీ ప్రాణాలు పొందాడు.
ఉష్యతాం చేహ భగవః సకాశే మమ రాఘవ। ప్రభాతే పుష్పకేణాసి గంతాయోధ్యాం మహామతే
రాఘవా! భగవంతుడా! నాతో పాటు ఇక్కడే ఉండు. ఉదయాన్నే పుష్పక విమానంలో అయోధ్యకు వెళ్ళవు, మహామతివంతుడవు.
ఇదం చాభరణం సౌమ్య సుకృతం విశ్వకర్మణా। దివ్యం దివ్యేనవపుషా దీప్యమానం స్వతేజసా
సౌమ్యా! ఈ ఆభరణాన్ని విశ్వకర్మ ఎంతో నైపుణ్యంతో తయారు చేశాడు. ఇది దివ్యమైనది, స్వయంగా ప్రకాశించే స్వరూపంతో మెరిసిపోతుంది.
ప్రతిగృహ్ణీష్వ రాజేన్ద్ర మత్ప్రియం కురు రాఘవ। లబ్ధస్య హి పునర్ద్దానే సుమహత్ఫలముచ్యతే
రాజేంద్రా! ఇది నా ఇష్టంగా నీవు స్వీకరించు. పొందినదాన్ని తిరిగి ఇవ్వడంలో గొప్ప ఫలం ఉందని చెబుతారు.
త్వం హి శక్తః పరిత్రాతుం సేంద్రానపి సురోత్తమాన్। తస్మాత్ప్రదాస్యే విధివత్ప్రతీచ్ఛస్వ నరర్షభ
నీవు ఇంద్రునితో పాటు ఉత్తమ దేవతలను కూడా రక్షించగలవు. అందుకే, నరశ్రేష్ఠుడా! నేను నిబంధనలతో ఇది నీకు ఇస్తున్నాను, స్వీకరించు.
అథోవాచ మహాబాహురిక్ష్వాకూణాం మహారథః। కృతాంజలిర్మునిశ్రేష్ఠం స్వం చ ధర్మమనుస్మరన్
అప్పుడు ఇక్ష్వాకువంశానికి చెందిన మహాబలుడు, గొప్ప రథసారథి, చేతులు జోడించి, తన ధర్మాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ మునిశ్రేష్ఠునితో ఇలా మాట్లాడాడు.
ప్రతిగ్రహో వై భగవంస్తవ మేఽత్ర విగర్హితః। క్షత్రియేణ కథం విప్ర ప్రతిగ్రాహ్యం విజానతా
భగవంతుడా! మీ నుండి దానం స్వీకరించడం నాకు ఇక్కడ తగదు. క్షత్రియుడైన నేను, బ్రాహ్మణుని నుండి దానం తీసుకోవడం ఎలా సమంజసం?
బ్రాహ్మణేన తు యద్దత్తం తన్మే త్వం వక్తుమర్హసి। సపుత్రో గృహవానస్మి సమర్థోస్మి మహామునే
ఒక బ్రాహ్మణుడు ఇచ్చిన దానం ఏమిటో మీరు నాకు చెప్పాలి. నాకు కుమారుడు ఉన్నాడు, ఇంటి వ్యవహారం ఉంది, నేను చేయగలను, మహర్షీ.
ఆపదా చన చాక్రాంతః కథం గ్రాహ్యః ప్రతిగ్రహః। భార్యా మే సుచిరం నష్టా న చాన్యా మమ విద్యతే
ఎంతటి కష్టసమయంలోనైనా నేను దానం ఎలా తీసుకోగలను? నా భార్య చాలాకాలంగా కనబడడం లేదు, నాకు ఇంకెవరూ లేరు.
కేవలం దోషభాగీ చ భవామీహ న సంశయః। కష్టాం చైవ దశాం ప్రాప్య క్షత్రియోపి ప్రతిగ్రహీ
ఇక్కడ తప్పు మొత్తం నాకే వస్తుంది, ఇందులో సందేహం లేదు. క్షత్రియుడైనా తీవ్రమైన స్థితిలో దానం తీసుకోవాల్సిన అవసరం వస్తుంది.
కుర్వన్న దోషమాప్నోతి మనురేవాత్ర కారణమ్। వృద్ధౌ చ మాతాపితరౌ సాధ్వీ భార్యా శిశుః సుతః
అలా చేసినా తప్పు లేదు — మనువు దీనికి కారణం. వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులు, మంచి భార్య, చిన్న పిల్లవాడు ఉన్నప్పుడు దానం తీసుకోవచ్చు.
అప్యకార్యశతం కృత్వా భర్తవ్యా మనురబ్రవీత్। నాహం ప్రతీచ్ఛే విప్రర్షే త్వయా దత్తం ప్రతిగ్రహం
వంద తప్పులు చేసినా వాళ్లను పోషించాలి అని మనువు చెప్పారు. అయినా, బ్రాహ్మణ మహర్షీ, మీరు ఇచ్చిన దానం నేను తీసుకోను.
న చ మే భవతా కోపః కార్యో వై సురపూజిత
దేవతలు పూజించే మీరు, నా మీద కోపపడకండి.
అగస్త్య ఉవాచ। న చ ప్రతిగ్రహే దోషో గృహీతే పార్థివైర్నృప। భవాన్వై తారణే శక్తస్త్రైలోక్యస్యాపి రాఘవ
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రాజులైన వారు దానం తీసుకున్నా తప్పు లేదు, రాజా. మీరు మూడు లోకాలను కూడా రక్షించగలరు, రాఘవ.
తారయ బ్రాహ్మణం రామ విశేషేణ తపస్వినం। తస్మాత్ప్రదాస్యే విధివత్ప్రతీచ్ఛస్వ నరాఘిప
రామా, ఈ బ్రాహ్మణుడిని, ముఖ్యంగా తపస్విని అయినవారిని, మీరు రక్షించండి. అందుకే నేను నియమంగా ఇస్తున్నాను, మీరు స్వీకరించండి, మానవులలో అధిపతీ.
రామ ఉవాచ। క్షత్రియేణ కథం విప్ర ప్రతిగ్రాహ్యం విజానతా। బ్రాహ్మణేన తు యద్దత్తం తన్మే త్వం వక్తుమర్హసి
రాముడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, క్షత్రియుడు అన్నీ తెలిసి దానం ఎలా తీసుకోగలడు? అయినా, బ్రాహ్మణుడు ఇచ్చిన దానం ఏమిటో మీరు చెప్పాలి.
అగస్త్య ఉవాచ। ఆసీత్కృతయుగే రామ బ్రహ్మపూతే పురాతనే। అపార్థివాః ప్రజాః సర్వాః సురాణాం చ శతక్రతుః
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రామా, కృతయుగంలో, పురాతనమైన బ్రహ్మ శుద్ధ యుగంలో, ప్రజలకు రాజు ఉండేవారు కాదు, దేవతలకు ఇంద్రుడు అధిపతి.
తాః ప్రజా దేవదేవేశం రాజార్థం సముపాగమన్। సురాణాం విద్యతే రాజా దేవదేవః శతక్రతుః
ఆ ప్రజలు రాజు కోసం దేవతాధిపతిని ఆశ్రయించారు. దేవతలకు రాజు దేవతలలో అధిపతి అయిన ఇంద్రుడే.
శ్రేయసేస్మాసు లోకేశ పార్థివం కురు సాంప్రతం। యస్మిన్పూజాం ప్రయుంజానాః పురుషా భుంజతే మహీమ్
మన మేలుకోసం, లోకనాధా, ఇప్పుడు రాజును నియమించండి. ఆయనను గౌరవించినప్పుడు ప్రజలు భూమిని ఆనందంగా అనుభవిస్తారు.
తతో బ్రహ్మా సురశ్రేష్ఠో లోకపాలాన్సవాసవాన్। సమాహూయాబ్రవీత్సర్వాంస్తేజోభాగోఽత్ర యుజ్యతామ్
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, లోకపాలకులను, ఇంద్రుడితో కలిసి పిలిచి, మీ అందరి తేజస్సులో భాగం ఇక్కడ కలిపేయండి అన్నాడు.
తతో దదుర్లోకపాలాశ్చతుర్భాగం స్వతేజసా। అక్షయశ్చ తతో బ్రహ్మా యతో జాతోఽక్షయో నృపః
అప్పుడు లోకపాలకులు తమ తేజస్సులో నాలుగవ వంతు ఇచ్చారు. ఆ తేజస్సుతో బ్రహ్మదేవుడు అక్షయుడైన రాజును సృష్టించాడు.
తం బ్రహ్మా లోకపాలానామంశం పుంసామయోజయత్। తతో నృపస్తదా తాసాం ప్రజానాం క్షేమపండితః
బ్రహ్మదేవుడు ఆ లోకపాలుల తేజస్సును ఒక మనిషిలో కలిపాడు. అప్పుడు ఆ రాజు, ఆ ప్రజలకు రక్షకుడిగా, మేలుచేసేవాడిగా మారాడు.
తత్రైంద్రేణ తు భాగేన సర్వానాజ్ఞాపయేన్నృపః। వారుణేన చ భాగేన సర్వాన్పుష్ణాతి దేహినః
ఇంద్రుని భాగంతో రాజు అందరికి ఆజ్ఞాపిస్తాడు. వరుణుని భాగంతో జీవులను పోషిస్తాడు.
కౌబేరేణ తథాంశేన త్వర్థాన్దిశతి పార్థివః। యశ్చ యామ్యో నృపే భాగస్తేన శాస్తి చ వై ప్రజాః
కుబేరుని భాగంతో రాజు ధనాన్ని పంపిణీ చేస్తాడు. యముని భాగంతో ప్రజలను పాలిస్తాడు.
తత్ర చైంద్రేణ భాగేన నరేన్ద్రోసి రఘూత్తమ। ప్రతిగృహ్ణీష్వాభరణం తారణార్థే మమ ప్రభో
ఇక్కడ ఇంద్రుని భాగంతో మీరు రాజు, రఘువంశంలో శ్రేష్ఠుడవు. నా విమోచన కోసం ఆభరణాన్ని స్వీకరించండి, ప్రభూ.
తతో రామః ప్రజగ్రాహ మునేర్హస్తాన్మహాత్మనః। దివ్యమాభరణం చిత్రం ప్రదీప్తమివ భాస్కరం
అప్పుడూ రాముడు ఆ మహాత్ముడైన మునివర్యుడి చేతుల నుండి ఒక దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన ఆభరణాన్ని, సూర్యుడిలా మెరిసిపోతూ ఉన్నదాన్ని స్వీకరించాడు.
ప్రతిగృహ్య తతోగస్త్యాద్రాఘవః పరవీరహా। నిరీక్ష్య సుచిరం కాలం విచార్య చ పునః పునః1.36.
అగస్త్యుని నుండి ఆ ఆభరణాన్ని స్వీకరించిన రాఘవుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, దాన్ని చాలా సేపు పరిశీలిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించాడు.
మౌక్తికాని విచిత్రాణి ధాత్రీఫలసమాని చ। జాంబూనదనిబద్ధాని వజ్రవిద్రుమనీలకైః
అది వివిధ రకాల ముత్యాలతో, నల్లుసేపల వలె మెరిసే ముత్యాలతో, బంగారంతో గట్టిగా కట్టబడి, వజ్రాలు, పవళాలు, నీలమణులతో అలంకరించబడి ఉంది.
పద్మరాగైః సగోమేధైర్వైడూర్యైః పుష్పరాగకైః। సునిబద్ధం సువిభక్తం సుకృతం విశ్వకర్మణా
పద్మరాగాలు, గోమేధికాలు, వైడూర్యాలు, పుష్పరాగాలు వంటి రత్నాలతో, విశ్వకర్మ చేత నైపుణ్యంగా, అందంగా తయారు చేయబడింది.