పశ్యామి తం మునిం వంద్యం జగతోస్య హితే రతమ్। దృష్టేన మే తథా దుఃఖం నాశమేష్యతి సత్వరమ్
ఈ లోకానికి మేలు కోరే ఆ మహర్షిని నేను దర్శించాను. ఆయనను చూసిన వెంటనే నా బాధలు త్వరగా తొలగిపోతాయనిపిస్తోంది.
ఉదయేన సహస్రాంశోర్హిమం యద్వద్విలీయతే। తద్వన్మే దుఃఖసంప్రాప్తిః సర్వథా నాశమేష్యతి
వెయ్యిరశ్ముల సూర్యుడు ఉదయించగానే మంచు ఎలా కరిగిపోతుందో, అలాగే నా బాధలు కూడా పూర్తిగా నశించిపోతాయి.
దృష్ట్వా చ దేవాన్సంప్రాప్తానగస్త్యో భగవానృషిః। అర్ఘ్యమాదాయ సుప్రీతః సర్వాంస్తానభ్యపూజయత్
దేవతలు వచ్చినదాన్ని చూసి, భగవంతుడైన అగస్త్య మహర్షి ఎంతో ఆనందంతో అర్ఘ్యం తీసుకుని వారందరినీ సత్కరించాడు.
తే తు గృహ్య తతః పూజాం సంభాష్య చ మహామునిం। జగ్ముస్తేన తదా హృష్టా నాకపృష్ఠం సహానుగాః
వారు ఆ మహర్షి పూజను స్వీకరించి, ఆయనతో మాట్లాడి, ఆనందంగా తమ అనుచరులతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు.
గతేషు తేషు కాకుత్స్థః పుష్పకాదవరుహ్య చ। అభివాదయితుం ప్రాప్తః సోగస్త్యమృషిముత్తమమ్
వారు వెళ్లిన తరువాత, కకుత్స్థుడు పుష్పక విమానంనుండి దిగిపడి, అగస్త్య మహర్షిని నమస్కరించేందుకు సమీపించాడు.
రాజోవాచ। సుతో దశరథస్యాహం భవంతమభివాదితుమ్। ఆగతో వై మునిశ్రేష్ఠ సౌమ్యేనేక్షస్వ చక్షుషా
రాజు ఇలా అన్నాడు: దశరథుని కుమారుడిని, మునిశ్రేష్ఠా! మీకు నమస్కరించేందుకు వచ్చాను. దయచేసి మృదువైన దృష్టితో నన్ను చూడండి.
నిర్ధూతపాపస్త్వాం దృష్ట్వా భవామీహ న సంశయః। ఏతావదుక్త్వా స మునిమభివాద్య పునః పునః
మిమ్మల్ని దర్శించగానే నా పాపాలు పోయినట్లే, ఇందులో సందేహం లేదు. ఇలా చెప్పి, ఆ మహర్షికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించాడు.
కుశలం భృత్యవర్గస్య మృగాణాం తనయస్య చ। భగవద్దర్శనాకాంక్షీ శూద్రం హత్వా త్విహాగతః
మీ సేవకులూ, మృగపిల్లలూ క్షేమంగా ఉన్నారా? మిమ్మల్ని దర్శించాలనే కోరికతో, శూద్రుణ్ని సంహరించి ఇక్కడికి వచ్చాను.
అగస్త్య ఉవాచ। స్వాగతం తే రఘుశ్రేష్ఠ జగద్వంద్య సనాతన। దర్శనాత్తవ కాకుత్స్థ పూతోహం మునిభిః సహ
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రఘువంశశ్రేష్ఠుడా! నీకు స్వాగతం. నీవు జగత్తులో అందరి పూజకు పాత్రవాడవు, నిత్యుడవు. కకుత్స్థా! నిన్ను దర్శించటం వల్ల నేను మునులతో కలిసి పవిత్రుడయ్యాను.
త్వత్కృతే రఘుశార్దూల గృహాణార్ఘం మహాద్యుతే। స్వాగతం నరశార్దూల దిష్ట్యా ప్రాప్తోసి శత్రుహన్
రఘువీరా! నీకోసం ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించు. నరశ్రేష్ఠుడా! శత్రువులను సంహరించేవాడా! అదృష్టవశాత్తు నువ్వు ఇక్కడికి వచ్చావు, స్వాగతం.
త్వం హి నిత్యం బహుమతో గుణైర్బహుభిరుత్తమైః। అతస్త్వం పూజనీయో వై మమ నిత్యం హృదిస్థితః
నీవు ఎన్నో ఉత్తమ గుణాల వల్ల ఎప్పుడూ అందరికి ప్రీతిపాత్రుడవు. అందుకే నీవు నా హృదయంలో ఎప్పుడూ ఉంటావు, నిత్యం పూజించదగినవాడవు.
సురా హి కథయంతి త్వాం శూద్రఘాతినమాగతం। బ్రాహ్మణస్య చ ధర్మేణ త్వయా వై జీవితః సుతః
దేవతలు నిన్ను శూద్రుని సంహరించి వచ్చినవాడిగా చెబుతున్నారు. నీ ధర్మబద్ధమైన ప్రవర్తన వల్ల బ్రాహ్మణుని కుమారుడు మళ్లీ ప్రాణాలు పొందాడు.
ఉష్యతాం చేహ భగవః సకాశే మమ రాఘవ। ప్రభాతే పుష్పకేణాసి గంతాయోధ్యాం మహామతే
రాఘవా! భగవంతుడా! నాతో పాటు ఇక్కడే ఉండు. ఉదయాన్నే పుష్పక విమానంలో అయోధ్యకు వెళ్ళవు, మహామతివంతుడవు.
ఇదం చాభరణం సౌమ్య సుకృతం విశ్వకర్మణా। దివ్యం దివ్యేనవపుషా దీప్యమానం స్వతేజసా
సౌమ్యా! ఈ ఆభరణాన్ని విశ్వకర్మ ఎంతో నైపుణ్యంతో తయారు చేశాడు. ఇది దివ్యమైనది, స్వయంగా ప్రకాశించే స్వరూపంతో మెరిసిపోతుంది.
ప్రతిగృహ్ణీష్వ రాజేన్ద్ర మత్ప్రియం కురు రాఘవ। లబ్ధస్య హి పునర్ద్దానే సుమహత్ఫలముచ్యతే
రాజేంద్రా! ఇది నా ఇష్టంగా నీవు స్వీకరించు. పొందినదాన్ని తిరిగి ఇవ్వడంలో గొప్ప ఫలం ఉందని చెబుతారు.
త్వం హి శక్తః పరిత్రాతుం సేంద్రానపి సురోత్తమాన్। తస్మాత్ప్రదాస్యే విధివత్ప్రతీచ్ఛస్వ నరర్షభ
నీవు ఇంద్రునితో పాటు ఉత్తమ దేవతలను కూడా రక్షించగలవు. అందుకే, నరశ్రేష్ఠుడా! నేను నిబంధనలతో ఇది నీకు ఇస్తున్నాను, స్వీకరించు.
అథోవాచ మహాబాహురిక్ష్వాకూణాం మహారథః। కృతాంజలిర్మునిశ్రేష్ఠం స్వం చ ధర్మమనుస్మరన్
అప్పుడు ఇక్ష్వాకువంశానికి చెందిన మహాబలుడు, గొప్ప రథసారథి, చేతులు జోడించి, తన ధర్మాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ మునిశ్రేష్ఠునితో ఇలా మాట్లాడాడు.
ప్రతిగ్రహో వై భగవంస్తవ మేఽత్ర విగర్హితః। క్షత్రియేణ కథం విప్ర ప్రతిగ్రాహ్యం విజానతా
భగవంతుడా! మీ నుండి దానం స్వీకరించడం నాకు ఇక్కడ తగదు. క్షత్రియుడైన నేను, బ్రాహ్మణుని నుండి దానం తీసుకోవడం ఎలా సమంజసం?
బ్రాహ్మణేన తు యద్దత్తం తన్మే త్వం వక్తుమర్హసి। సపుత్రో గృహవానస్మి సమర్థోస్మి మహామునే
ఒక బ్రాహ్మణుడు ఇచ్చిన దానం ఏమిటో మీరు నాకు చెప్పాలి. నాకు కుమారుడు ఉన్నాడు, ఇంటి వ్యవహారం ఉంది, నేను చేయగలను, మహర్షీ.
ఆపదా చన చాక్రాంతః కథం గ్రాహ్యః ప్రతిగ్రహః। భార్యా మే సుచిరం నష్టా న చాన్యా మమ విద్యతే
ఎంతటి కష్టసమయంలోనైనా నేను దానం ఎలా తీసుకోగలను? నా భార్య చాలాకాలంగా కనబడడం లేదు, నాకు ఇంకెవరూ లేరు.
కేవలం దోషభాగీ చ భవామీహ న సంశయః। కష్టాం చైవ దశాం ప్రాప్య క్షత్రియోపి ప్రతిగ్రహీ
ఇక్కడ తప్పు మొత్తం నాకే వస్తుంది, ఇందులో సందేహం లేదు. క్షత్రియుడైనా తీవ్రమైన స్థితిలో దానం తీసుకోవాల్సిన అవసరం వస్తుంది.
కుర్వన్న దోషమాప్నోతి మనురేవాత్ర కారణమ్। వృద్ధౌ చ మాతాపితరౌ సాధ్వీ భార్యా శిశుః సుతః
అలా చేసినా తప్పు లేదు — మనువు దీనికి కారణం. వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులు, మంచి భార్య, చిన్న పిల్లవాడు ఉన్నప్పుడు దానం తీసుకోవచ్చు.
అప్యకార్యశతం కృత్వా భర్తవ్యా మనురబ్రవీత్। నాహం ప్రతీచ్ఛే విప్రర్షే త్వయా దత్తం ప్రతిగ్రహం
వంద తప్పులు చేసినా వాళ్లను పోషించాలి అని మనువు చెప్పారు. అయినా, బ్రాహ్మణ మహర్షీ, మీరు ఇచ్చిన దానం నేను తీసుకోను.
న చ మే భవతా కోపః కార్యో వై సురపూజిత
దేవతలు పూజించే మీరు, నా మీద కోపపడకండి.
అగస్త్య ఉవాచ। న చ ప్రతిగ్రహే దోషో గృహీతే పార్థివైర్నృప। భవాన్వై తారణే శక్తస్త్రైలోక్యస్యాపి రాఘవ
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రాజులైన వారు దానం తీసుకున్నా తప్పు లేదు, రాజా. మీరు మూడు లోకాలను కూడా రక్షించగలరు, రాఘవ.
తారయ బ్రాహ్మణం రామ విశేషేణ తపస్వినం। తస్మాత్ప్రదాస్యే విధివత్ప్రతీచ్ఛస్వ నరాఘిప
రామా, ఈ బ్రాహ్మణుడిని, ముఖ్యంగా తపస్విని అయినవారిని, మీరు రక్షించండి. అందుకే నేను నియమంగా ఇస్తున్నాను, మీరు స్వీకరించండి, మానవులలో అధిపతీ.
రామ ఉవాచ। క్షత్రియేణ కథం విప్ర ప్రతిగ్రాహ్యం విజానతా। బ్రాహ్మణేన తు యద్దత్తం తన్మే త్వం వక్తుమర్హసి
రాముడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, క్షత్రియుడు అన్నీ తెలిసి దానం ఎలా తీసుకోగలడు? అయినా, బ్రాహ్మణుడు ఇచ్చిన దానం ఏమిటో మీరు చెప్పాలి.
అగస్త్య ఉవాచ। ఆసీత్కృతయుగే రామ బ్రహ్మపూతే పురాతనే। అపార్థివాః ప్రజాః సర్వాః సురాణాం చ శతక్రతుః
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రామా, కృతయుగంలో, పురాతనమైన బ్రహ్మ శుద్ధ యుగంలో, ప్రజలకు రాజు ఉండేవారు కాదు, దేవతలకు ఇంద్రుడు అధిపతి.
తాః ప్రజా దేవదేవేశం రాజార్థం సముపాగమన్। సురాణాం విద్యతే రాజా దేవదేవః శతక్రతుః
ఆ ప్రజలు రాజు కోసం దేవతాధిపతిని ఆశ్రయించారు. దేవతలకు రాజు దేవతలలో అధిపతి అయిన ఇంద్రుడే.
శ్రేయసేస్మాసు లోకేశ పార్థివం కురు సాంప్రతం। యస్మిన్పూజాం ప్రయుంజానాః పురుషా భుంజతే మహీమ్
మన మేలుకోసం, లోకనాధా, ఇప్పుడు రాజును నియమించండి. ఆయనను గౌరవించినప్పుడు ప్రజలు భూమిని ఆనందంగా అనుభవిస్తారు.