పురే వా రాజశార్దూల కురుతే దుర్మతిర్నరః। క్షిప్రం స నరకం యాతి యావదాభూతసంప్లవమ్
ఓ రాజశార్దూలా, పట్టణంలో ఎవడైనా దుష్టుడు అలాంటి పనులు చేస్తే, అతడు త్వరగా నరకానికి పోతాడు; సృష్టి అంతం అయ్యే వరకు అక్కడే ఉంటాడు.
చతుర్థం తస్య పాపస్య భాగమశ్నాతి పార్థివః। సత్త్వం పురుషశార్దూల గచ్ఛస్వ విషయం స్వకమ్
ఆ పాపంలో నాల్గవ వంతు నీకూ వస్తుంది, ఓ రాజా. ఓ మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ రాజ్యంలోకి తిరిగి వెళ్ళు.
దుష్కృతం యత్ర పశ్యేథాస్తత్ర యత్నం సమాచర। ఏవం తే ధర్మవృద్ధిశ్చ బలస్య వర్ధనం తథా
ఎక్కడైనా దుష్కర్మ కనిపిస్తే, అక్కడ నీవు శ్రద్ధగా చర్య తీసుకో. అలా చేస్తే నీ ధర్మం పెరుగుతుంది, బలమూ అభివృద్ధి చెందుతుంది.
భవిష్యతి నరశ్రేష్ఠ బాలస్యాస్య చ జీవనమ్। నారదేనైవముక్తస్తు సాశ్చర్యో రఘునందనః
ఓ మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, అలా జరుగుతుంది. ఈ బాలుడు కూడా బ్రతుకుతాడు. నారదుడు ఇలా చెప్పగానే రఘునందనుడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
ప్రహర్షమతులం లేభే లక్ష్మణం చేదమబ్రవీత్। గచ్ఛ సౌమ్య ద్విజశ్రేష్ఠం సమాశ్వాసయ లక్ష్మణ
అతడు అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందాడు. తరువాత లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: 'లక్ష్మణా, మృదువైనవాడా, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడిని వెళ్లి ఓదార్చు.'
బాలస్య చ శరీరం త్వం తైలద్రోణ్యాం నిధాపయ। గంధైశ్చ పరమోదారైస్తైలైశ్చైవ సుగంధిభిః
ఈ బాలుడి శరీరాన్ని నువ్వు నూనెతో నిండిన పాత్రలో ఉంచు. అతి ఉత్తమమైన సుగంధ ద్రవ్యాలు, పరిమళభరితమైన నూనెలు కూడా వేసి ఉంచు.
యథా న శీర్యతే బాలస్తథా సౌమ్య విధీయతామ్। యథా శరీరం గుప్తం స్యాద్బాలస్యాక్లిష్టకర్మణః
బాలుడు ఎప్పుడు వాడిపోకుండా ఉండేలా, అతని శరీరం ఎలాంటి కష్టాలు లేకుండా రక్షించబడేలా చూడాలి, సౌమ్యా.
విపత్తిః పరిభేదో వా న భవేత్తత్తథా కురు। తథా సందిశ్య సౌమిత్రం లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్
ఏ విధమైన అపాయం లేదా విభేదం కలగకుండా జాగ్రత్తపడు. అలా చెప్పి, సుభలక్షణుడైన సౌమిత్రి లక్ష్మణుడికి ఆదేశించాడు.
మనసా పుష్పకం దధ్యావాగచ్ఛేతి మహాయశాః। ఇంగితం తత్తు విజ్ఞాయ కామగం హేమభూషితమ్
పెద్ద పేరు గలవాడు మనసులో పుష్పకాన్ని రావాలని ఆలోచించాడు. అతని సంకేతాన్ని గ్రహించిన వెంటనే, కావలసినప్పుడు వచ్చేది, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న పుష్పకం అక్కడికి చేరింది.
ఆజగామ ముహూర్తాత్తు సమీపం రాఘవస్య హి। సోబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమహమస్మి నరాధిప
ఒక క్షణంలోనే అది రాఘవుని దగ్గరకు వచ్చింది. చేతులు జోడించి, 'నేను ఇక్కడ ఉన్నాను, నరాధిపా' అని పలికింది.
అగ్రే తవ మహాబాహో కింకరః సముపస్థితః। భాషితం సుచిరం శ్రుత్వా పుష్పకస్య నరాధిప
మహాబాహువైన నీ ముందు నీ సేవకుడు సిద్ధంగా ఉన్నాడు. పుష్పక వాహనం చెప్పిన ఆ దీర్ఘమైన మాటలు నరాధిపుడు వినాడు.
అభివాద్య మహర్షీంస్తాన్విమానం సోధ్యరోహత। ధనుర్గృహీత్వా తూణౌ చ ఖడ్గం చాపి మహాప్రభమ్
ఆ మహర్షులను నమస్కరించి, ఆ విమానంపై ఎక్కాడు. తన విల్లు, బాణాల సంచి, ప్రకాశవంతమైన ఖడ్గాన్ని తీసుకున్నాడు.
నిక్షిప్య నగరే వీరౌ సౌమిత్రి భరతావుభౌ। ప్రాయాత్ప్రతీచీం త్వరితో విచిన్వన్సుసమాహితః
వీరులైన సౌమిత్రి, భరతులను నగరంలో ఉంచి, రాముడు పశ్చిమ దిశగా త్వరగా వెళ్ళాడు, ఎంతో ఏకాగ్రతతో వెతికాడు.
ఉత్తరామగమత్పశ్చాద్దిశం హిమవదాశ్రితామ్। పూర్వామపి దిశాం గత్వా తథాఽపశ్యన్నరాధిపః
అతడు ఉత్తర దిశకు, ఆ తరువాత హిమవంతాన్ని ఆశ్రయించిన పశ్చిమ దిశకు వెళ్ళాడు. ఆ తరువాత తూర్పు దిశకూ వెళ్లి, రాజు అక్కడ కూడా చూశాడు.
సర్వాం శుద్ధసమాచారామాదర్శమివ నిర్మలామ్। తతో దిశం సమాక్రామద్దక్షిణాం రఘునందనః
అతడు అన్ని ప్రాంతాలను, స్వచ్ఛమైన ప్రవర్తనతో, అద్దంలా నిర్మలంగా చూశాడు. ఆ తరువాత రఘునందనుడు దక్షిణ దిశ వైపు సాగాడు.
శైలస్య ఉత్తరే పార్శ్వే దదర్శ సుమహత్సరః। తస్మిన్సరసి తప్యంతం తాపసం సుమహత్తపః
పర్వతానికి ఉత్తర భాగంలో ఒక పెద్ద సరస్సును చూశాడు. ఆ సరస్సులో ఒక తపస్వి ఘనమైన తపస్సు చేస్తున్నాడు.
దదర్శ రాఘవో భీమం లంబమానమధోముఖం। తముపాగమ్య కాకుత్స్థస్తప్యమానం తు తాపసమ్
రాఘవుడు భయంకరంగా, తల కిందకూ వేలాడుతూ తపస్సు చేస్తున్న తపస్విని చూశాడు. అతని దగ్గరకు వెళ్లి, కకుత్స్థుడు ఆ తపస్విని తపస్సు చేస్తూ చూశాడు.
ఉవాచ రాఘవో వాక్యం ధన్యస్త్వమమరప్రభ। కస్యాం యోనౌ తపోవృద్ధిర్వర్తతే దృఢనిశ్చయ
రాఘవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీవు అమరులవలె ప్రకాశిస్తూ, ధన్యుడవు. దృఢ సంకల్పంతో తపస్సు పెరుగుతున్న యోని ఏది?'
అహం దాశరథీ రామః పృచ్ఛామి త్వాం కుతూహలాత్। కోర్థో వ్యవసితస్తుభ్యం స్వర్గలోకోథ వేతరః
'నేను దశరథుని కుమారుడైన రాముడిని. ఆసక్తితో నిన్ను అడుగుతున్నాను: నీ లక్ష్యం స్వర్గలోకమా, లేక ఇంకేదైనా?'
కిమర్థం తప్యసే వా త్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి తాపస। బ్రాహ్మణో వాసి భద్రం తే క్షత్రియో వాథ దుర్జయః
'ఏ కారణంతో తపస్సు చేస్తున్నావో వినాలనుకుంటున్నాను, తపస్వీ. నీవు బ్రాహ్మణుడివా? శుభం కలుగుగాక! లేక జయించలేని క్షత్రియుడివా?'
వైశ్యస్తృతీయవర్ణో వా శూద్రో వా సత్యముచ్యతామ్। తపః సత్యాత్మకం నిత్యం స్వర్గలోకపరిగ్రహే
'లేదా మూడవ వర్ణమైన వైశ్యుడివా? లేక శూద్రుడివా? నిజంగా చెప్పు. తపస్సు ఎప్పుడూ సత్యస్వరూపమే, స్వర్గలోకాన్ని పొందడానికే.'
సాత్వికం రాజసం చైవ తచ్చ సత్యాత్మకం తపః। జగదుపకారహేతుర్హి సృష్టం తద్వై విరించినా
'తపస్సు సాత్వికంగా, రాజసంగా ఉండొచ్చు. అది సత్యస్వరూపమే. జగత్తుకు ఉపకారం కోసం బ్రహ్మదేవుడు తపస్సును సృష్టించాడు.'
రౌద్రం క్షత్రియతేజోజం తత్తు రాజసముచ్యతే। పరస్యోత్సాదనార్థాయ తచ్చాసురముదాహృతమ్
'క్షత్రియుల ఉగ్ర తేజస్సు రాజస స్వభావం. అది ఇతరులను నాశనం చేయడానికి ఉపయోగపడే అసుర స్వభావంగా చెప్పబడింది.'
అంగాని నిహ్నుతే యో వా అసృగ్దిగ్ధాని భాగశః। పంచాగ్నింసాధయేద్వాపి సిద్ధిం వా మృత్యుమేవ వా
'ఎవరైనా తన అవయవాలను, రక్తంతో ముద్దబడి, దాచుకుంటూ ఉంటే, లేదా ఐదు అగ్నులను సాధిస్తే, విజయాన్ని లేదా మరణాన్ని పొందితే—'
ఆసురో హ్యేష తే భావో న చ మే త్వం ద్విజో మతః। సత్యం తే వదతః సిద్ధిరనృతే నాస్తి జీవితమ్
నీ మనసు అసుర స్వభావం కలది. నిన్ను నేను ద్విజుడిగా భావించను. నీవు నిజం మాట్లాడితే విజయాన్ని పొందుతావు; అబద్ధం చెప్పినవానికి జీవితం ఉండదు.
తస్య తద్భాషితం శ్రుత్వా రామస్యాక్లిష్టకర్మణః। అవాక్శిరాస్తథా భూతో వాక్యమేతదువాచ హ
రాముని నిష్కళంకమైన పనులను గూర్చిన మాటలు విని, తల వంచి నిలబడ్డ వాడు ఇలా అన్నాడు.
స్వాగతం తే నృపశ్రేష్ఠ చిరాద్దృష్టోసి రాఘవ। పుత్రభూతోస్మి తే చాహం పితృభూతోసి మేనఘ
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవైన రాఘవా! చాలా కాలం తర్వాత నిన్ను చూడటం ఆనందంగా ఉంది. నేను నీకు కుమారుడివలెను, నీవు నాకు తండ్రివలెవు, పాపరహితుడవు.
అథవా నైతదేవం హి సర్వేషాం నృపతిః పితా। సత్వమర్చ్యోఽసి భో రాజన్వయం తే విషయే తపః
లేదంటే, ప్రతి ఒక్కరికీ రాజు తండ్రివలె ఉంటాడు. రాజా! నీవు పూజకు అర్హుడవు. మేము నీ రాజ్యంలో తపస్సు చేస్తూ ఉన్నాము.
చరామస్తత్రభాగోస్తి పూర్వం సృష్టః స్వయంభువా। న ధన్యాః స్మో వయం రామ ధన్యస్త్వమసి పార్థివ
మేము ఇక్కడే నివసిస్తున్నాము. ఈ భాగాన్ని స్వయంభువు ముందుగా సృష్టించాడు. రామా! మేము ధన్యులు కాను, నీవే నిజంగా ధన్యుడవు, ఓ రాజా!
యస్య తే విషయే హ్యేవం సిద్ధిమిచ్ఛంతి తాపసాః। తపసా త్వం మదీయేన సిద్ధిమాప్నుహి రాఘవ
నీ రాజ్యంలో తపస్వులు ఇలాంటి సిద్ధిని కోరుతున్నారు. నా తపస్సుతో నీవు విజయాన్ని సాధించు, రాఘవా!