పురోహితం ముఖ్యతమం కృత్వాఽన్యే చ తథా ద్విజాః। చతుర్వింశద్గుణోపేతాః సపత్నీకా నిమంత్రితాః
ప్రధాన పురోహితునితో పాటు, ఇతర బ్రాహ్మణులు — ఇరవై నాలుగు మంది, వారివారి భార్యలతో కలిసి ఆహ్వానించాలి.
అంగులీయాని చ తథా కర్ణవేష్టం చ దాపయేత్। ఏవంవిధాంస్తు తాన్పూజ్య తేషామగ్రే సుసంస్థితః
వారికి ఉంగరాలు, చెవి ఆభరణాలు ఇవ్వాలి. ఈ విధంగా గౌరవించి, వారి ముందర సరిగా నిలబడాలి.
అష్టాంగప్రణిపాతేన ప్రణమ్య చ పునఃపున।ః॥ పురోహితాయ పురతః కృత్వా వై కరసంపుటమ్
ఎనిమిది విధాలుగా నమస్కరించి, మళ్లీ మళ్లీ వందనం చేసి, పురోహితుని ముందర చేతులు జోడించాలి.
యూయం వై బ్రాహ్మణాః ప్రీతా మైత్రత్వేనానుగృహ్ణత। సౌముఖ్యేన ద్విజశ్రేష్ఠా భూయః పూతతరస్త్వహః
మీరు బ్రాహ్మణులు సంతోషంగా ఉండి, స్నేహభావంతో ఆశీర్వదించండి. మీరు అనుగ్రహిస్తే, ఈ రోజు మరింత పవిత్రంగా మారుతుంది.
భవతాం ప్రీతియోగేన స్వయం ప్రీతః పితామహః। బ్రహ్మాండేన తు దత్తేన తోషం యాతు జనార్దనః
మీ భక్తితో కలిసినందున పితామహుడు తృప్తిచెందాడు. మీరు బహుమానంగా ఇచ్చిన బంగారు అండను చూసి జనార్దనుడు సంతోషించాలి.
పినాకపాణిర్భగవాన్శక్రశ్చ త్రిదశేశ్వరః। ఏతే తోషం సమాయాంతు అనుధ్యానాద్ద్విజోత్తమాః
పినాకపాణి అయిన భగవంతుడు, దేవతల అధిపతి ఇంద్రుడు కూడా, మీరు ఎప్పుడూ ధ్యానం చేస్తూ ఉండడంవల్ల సంతోషించాలి, ఉత్తమ ద్విజులారా.
ఏవం స్తుత్వా తతో రాజా బ్రాహ్మణాన్వేదపారగాన్। బ్రహ్మాణ్డం తు గురోః ప్రాదాత్సవిధానం పునః క్షణాత్
అలా స్తుతించి, రాజు వేదాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణులకు, గురువుకూ, యథావిధిగా బంగారు అండను తక్షణమే సమర్పించాడు.
సర్వకామైస్తతస్తృప్తో యయౌ స్వర్గం నరాధిపః। తేనైవ గురుణా తచ్చ విభక్తం బ్రాహ్మణైః సహ
అంతటితో అన్ని కోరికలు తీరిన రాజు స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. ఆ గురువు కూడా ఆ బంగారు అండను బ్రాహ్మణులతో పంచుకున్నాడు.
దత్తం తేనాపి చాన్యేభ్యో బ్రహ్మాండం చ నరాధిప। బ్రహ్మాండే భూమిదానే చ గ్రాహీ చైకో న వై భవేత్
ఆ రాజు మరికొందరికి కూడా బంగారు అండను ఇచ్చాడు. కానీ బంగారు అండ లేదా భూమి దానం చేసినప్పుడు ఒక్కరే తీసుకోకూడదు.
గృహ్ణన్దోషమవాప్నోతి బ్రహ్మహత్యాం న సంశయః। సర్వేషాం చైవ ప్రత్యక్షం దాతవ్యం పరికీర్త్య వై
ఒక్కరే తీసుకుంటే బ్రహ్మహత్య పాపం కలుగుతుంది, ఇందులో సందేహమే లేదు. అందరికీ ప్రత్యక్షంగా, ప్రకటించి ఇవ్వాలి.
దీయమానం చ పశ్యంతి తేపి పూతా భవంతి హి। దర్శనాదేవ తే ముక్తా భవంన్త్యేవ న సంశయః
దానాన్ని చూస్తున్నవారు కూడా పవిత్రులు అవుతారు. కేవలం చూసినందుకే వారు విముక్తి పొందుతారు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యా భీమద్వాదశీ ప్రోక్తా స్వర్ణం తోయం మృగాజినం। ఏతాని కృత్వా పశ్యన్తు దృష్టైరేతైః క్రియాఫలం
ఆ భయంకరమైన ద్వాదశి రోజున బంగారం, నీరు, మృగచర్మం సమర్పించాలి. ఇలా చేసి, ఆ ఫలితాన్ని స్వయంగా చూడగలుగుతారు.
అయత్నాదేవ లభ్యేత కర్తుశ్చైవ సలోకతా। సదా గావః ప్రణమ్యాశ్చ మంత్రేణానేన పార్థివ
ఇది సులభంగా లభిస్తుంది. చేసే వాడు ఆ లోకాన్ని పొందుతాడు. రాజా! ఎప్పుడూ ఈ మంత్రంతో ఆవులను నమస్కరించాలి.
నమో గోభ్యః శ్రీమతీభ్యః సౌరభేయీభ్య ఏవ చ। నమో బ్రహ్మసుతాభ్యశ్చ పవిత్రాభ్యో నమోనమః
ఆవులకు, మహిమాన్వితమైనవారికి, సౌరభి వంశానికి చెందినవారికి నమస్కారం. బ్రహ్మ కుమార్తెలైన పవిత్రులైన వారికి పునఃపునః నమస్కారం.
మంత్రస్య చాస్య స్మరణాద్గోదానఫలమాప్నుయాత్। తస్మాత్త్వమపి రాజేంద్ర పుష్కరే తీర్థ ఉత్తమే
ఈ మంత్రాన్ని స్మరించినా గోదాన ఫలం లభిస్తుంది. అందుకే రాజేంద్రా! నీవు కూడా పుష్కరంలో, ఆ ఉత్తమ తీర్థంలో—
కార్తిక్యాం తు విశేషేణ గోదానఫలమాప్స్యసి। యత్కించిద్విద్యతే పాపం స్త్రియో వా పురుషస్య వా
—ప్రత్యేకంగా కార్తీక మాసంలో గోదాన ఫలితాన్ని పొందుతావు. స్త్రీలకు లేదా పురుషులకు ఉన్న పాపం ఏదైనా—
పుష్కరే స్నానమాత్రేణ తదశేషం ప్రణశ్యతి। పృథివ్యాం యాని తీర్థాని ఆసముద్రాత్తు భారత
—పుష్కరంలో స్నానం చేసిన కేవలం ఆ పాపం అంతా నశిస్తుంది. భూమిపై సముద్రాంతం ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, ఓ భారతా—
పుష్కరే తాన్యుపాయాంతి కార్తిక్యాం తు విశేషతః
—కార్తీక మాసంలో ప్రత్యేకంగా పుష్కరంలో కలిసిపోతాయి.
భీష్మ ఉవాచ। ఉక్తం భగవతా సర్వం పురాణాశ్రయసంయుతం। తథా శ్వేతేన బ్రహ్మాండం గురవే ప్రతిపాదితం
భీష్ముడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడు పురాణ ప్రామాణికతతో అన్నీ వివరించాడు. అలాగే శ్వేతుడు తన గురువుకు బంగారు అండాన్ని సమర్పించాడు.
శ్రుత్వైతత్కౌతుకం జాతం యథా తేనాస్థిలేహనం। కృతం క్షుధాపనోదార్థే అన్నదానాద్వినా ద్విజ
ఇది విని నాకు ఆశ్చర్యం కలిగింది: ఆ శ్వేతుడు ఆకలిని తీర్చడానికి ఎలాగో ఎముకలు ముట్టడం చేశాడు? అన్నదానం చేయకుండానే ఎలా సాధ్యమైంది, ద్విజులారా?
తదహం శ్రోతుమిచ్ఛామి పృథివ్యాం యే చ పార్థివాః। అన్నదానాద్దివం ప్రాప్తాః క్రతవశ్చాన్నమూలకాః
అందుకే భూమిపై ఉన్న రాజులు అన్నదానం చేసి స్వర్గాన్ని పొందినవారి గురించి, అన్నాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న యజ్ఞాల గురించి వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
కథం తస్య మతిర్నష్టా శ్వేతస్య చ మహాత్మనః। న దత్తం తేనాన్నదానమృషిభిర్వా న దర్శితమ్
ఆ మహాత్ముడైన శ్వేతుని మనస్సు ఎలా మాయమైంది? అతడు ఎందుకు అన్నదానం చేయలేదు? ఋషులు కూడా ఎందుకు చూపలేదు?
అహో మాహాత్మ్యమన్నస్య ఇహ దత్తస్య యత్ఫలమ్। పరత్ర భుజ్యతే పుంభిః స్వర్గశ్చాక్షయతాం వ్రజేత్
ఇక్కడ అన్నదానం చేసినవారి మహిమ ఎంత గొప్పదో చూడండి! ఇక్కడ ఇచ్చిన అన్నం ఫలితం పరలోకంలో అనుభవించబడుతుంది, ఆ స్వర్గం ఎప్పటికీ నశించదు.
అన్నదానం పరం విప్రాః కీర్తయంతి సదోత్థితాః। అన్నదానాత్సురేద్రేణ త్రైలోక్యమిహ భుజ్యతే
బ్రాహ్మణులారా, అన్నదానం అత్యుత్తమమైనది అని ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండే వారు ప్రశంసిస్తారు. అన్నదానం వల్ల ఇంద్రుడు ఈ లోకాల్లోని సుఖాలు అనుభవిస్తున్నాడు.
శతక్రతురితి ప్రోక్తః సర్వైరేవ ద్విజోత్తమైః। తేనావస్థాం తత్సదృశీం ప్రాప్తవాంస్త్రిదశేశ్వరః
అందరు గొప్ప ద్విజులు ఇంద్రుణ్ని శతక్రతువు అని పిలుస్తారు. ఆ అన్నదానం వల్ల దేవేంద్రుడు ఆ స్థాయికి చేరుకున్నాడు.
దానదేవగతః స్వర్గం త్వత్తః సర్వం శ్రుతం మయా। అపరం చ పురావృత్తం నివృత్తం యది కర్హిచిత్
దానం వల్ల దేవతల సహాయంతో స్వర్గానికి చేరుకున్నాను. నీ ద్వారా అన్నీ విన్నాను. పూర్వకాలంలో జరిగిన మరేదైనా విషయం మిగిలి ఉంటే, ఎప్పుడైనా చెప్పు.
భూయోపి శ్రోతుమిచ్ఛామి తన్మే వద మహామతే। పులస్త్య ఉవాచ। ఏతదాఖ్యానకం పూర్వమగస్త్యేన మహాత్మనా
మహామతివంతుడా, నేను ఇంకా వినాలని కోరుకుంటున్నాను. దయచేసి చెప్పు. పులస్త్యుడు ఇలా చెప్పాడు: ఈ కథను పూర్వంలో మహాత్ముడు అగస్త్యుడు చెప్పాడు.
రామాయ కథితం రాజంస్తత్తే వక్ష్యామి సాంప్రతమ్। భీష్మ ఉవాచ। కస్మిన్వంశే సముత్పన్నో రామోఽసౌ నృపసత్తమః
ఈ కథను అగస్త్యుడు రామునికి చెప్పాడు, రాజా! ఇప్పుడు నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను. భీష్ముడు ఇలా అడిగాడు: రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ రాముడు ఏ వంశంలో పుట్టాడు?
యస్యాగస్త్యేన కథితశ్చేతిహాసః పురాతనః। పులస్త్య ఉవాచ। రఘువంశే సముత్పన్నో రామో నామ మహాబలః
ఆ ప్రాచీన కథను అగస్త్యుడు ఎవరి గురించి చెప్పాడో అడిగావు కదా. పులస్త్యుడు ఇలా చెప్పాడు: రఘువంశంలో మహాబలుడు రాముడు జన్మించాడు.
దేవకార్యం కృతం తేన లంకాయాం రావణో హతః। పృథివీం రాజ్యసంస్థస్య ఋషయోఽభ్యాగతా గృహే
ఆయన దేవతల పనిని పూర్తి చేశాడు; లంకలో రావణుడిని సంహరించాడు. భూమిపై రాజ్యాన్ని స్థాపించిన తరువాత, ఋషులు ఆయన ఇంటికి వచ్చారు.