గృహే గతః ప్రదాస్యామి హృష్టో దేవ ప్రసీద మే। ఏవమేవ పితౄణాం చ ఆగత్య స్వీయ మందిరే
ఇంటి కి వచ్చి ఆనందంగా సమర్పిస్తాను, దేవా! దయచేయి. అలాగే, తమ ఇంట్లోకి వచ్చి పితృదేవతలకు కూడా ఇలానే చేయాలి.
పిండప్రదానపూర్వం తు శ్రాద్ధం కుర్యాద్విధానతః। పితరస్తస్య వై తృప్తా భవంతి బ్రహ్మణో దినమ్
పిండప్రదానం ముందు, నియమంగా శ్రాద్ధం చేయాలి. అప్పుడు పితృదేవతలు బ్రహ్మదినం అంతా తృప్తిగా ఉంటారు.
తీర్థాదష్టగుణం పుణ్యం స్వగృహే దదతాం శివ। న చ పశ్యంతి వై నీచాః శ్రాద్ధం ద్విజాతిభిః కృతం
శివా! ఇంట్లో దానం చేస్తే తీర్థంలో దానానికి ఎనిమిది రెట్లు పుణ్యం లభిస్తుంది. ద్విజులు చేసే శ్రాద్ధాన్ని నీచులు చూడరు.
ఏకాంతే తు గృహే గుప్తే పితౄణాం శ్రాద్ధమిష్యతే। నీచదృష్ట్యా హతం తచ్చ పితౄన్నైవోపతిష్ఠతి
ఇంటి లోపల, ఒంటరిగా, రహస్యంగా పితృశ్రాద్ధం చేయాలి. అది నీచులు చూస్తే ఫలితం పోయి, పితృదేవతలకు చేరదు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన శ్రాద్ధం గుప్తం చ కారయేత్। పితౄణాం తృప్తిదం ప్రోక్తం స్వయమేవ స్వయంభువా
అందువల్ల అన్ని విధాలా శ్రాద్ధాన్ని రహస్యంగా చేయాలి. స్వయంభువు స్వయంగా ఇది పితృదేవతలకు తృప్తినిచ్చేదిగా చెప్పారు.
గౌరీభక్త్యాధికా యా తు శస్తా జ్ఞాతక్రియా తు సా। రాజసీ మనసా జ్ఞాతా జనానాం కీర్తిదాయినీ
గౌరీపై భక్తితో, జ్ఞానులు చేసే ఆ కర్మ ఉత్తమమైనది. రాజస్వభావంతో మనసులో తెలిసినది, ప్రజలకు కీర్తిని ఇస్తుంది.
గుప్తం దానం సదా దేయమాత్మనో హితమిచ్ఛతా। పక్వాన్నం దృశ్యతామేతి దీయమానం జనైర్భువి
తనకు మేలు కావాలని కోరుకునే వాడు ఎప్పుడూ దానం రహస్యంగా చేయాలి. వండిన అన్నం ప్రజలందరికీ కనబడేటట్లు ఇస్తే, అది అందరికీ తెలిసిపోతుంది.
దృశ్యమానం తు తత్తుష్ట్యై దృశ్యతే నేహ కర్హిచిత్। ఏకస్మిన్భోజితే విప్రే కోటిర్భవతి భోజితా
ప్రజల ముందే ఇచ్చే దానం కేవలం తృప్తికోసమే కనిపిస్తుంది, వేరే ప్రయోజనం ఉండదు. ఒక్క బ్రాహ్మణుడికి అన్నం పెట్టితే, కోటి మందికి అన్నం పెట్టినట్లే.
భవనే నాత్ర సందేహః సత్యం పౌరాణికం వచః। తీర్థే తు బ్రాహ్మణం నైవ పరీక్షేత కథంచన
ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు, పురాణంలో చెప్పినది నిజమే. పవిత్ర స్థలంలో బ్రాహ్మణుడిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పరీక్షించకూడదు.
అన్నార్థినమనుప్రాప్తం భోజ్యం తం మనురబ్రవీత్। సక్తుభిః పిండదానం చ సంయావైః పాయసేన వా
అన్నం అడిగే వాడు వచ్చినప్పుడు, మనువు అన్నం ఇవ్వాలని చెప్పాడు. అది సక్తు పిండి, పిండివంటలు, సంయావాలు లేదా పాయసం అయినా సరే, అన్నం ఇవ్వాలి.
కర్త్తవ్యమృషిభిర్దృష్టం పిణ్యాకేనైంగుదేన వా। తిలపిణ్యాకకైర్దేయం భక్తిమద్భిర్నరైః సదా
ఋషులు సూచించినట్టు, పిండి వంటలు లేదా ఇంగుడా పండుతో కూడా చేయాలి. నమ్మకంతో ఉన్నవారు ఎప్పుడూ నువ్వుల పిండి వంటలు ఇవ్వాలి.
శ్రాద్ధం తత్ర తు కర్తవ్యమర్ఘ్యావాహనవర్జితమ్। స్వధాం తు గృధ్రాః కాకా వా నైవ దృష్ట్యా హరన్తి తే
అక్కడ శ్రాద్ధం చేయాలి, కానీ అర్ఘ్యం, ఆహ్వానం వంటివి తప్పించాలి. అక్కడ గద్దలు, కాకులు శ్రాద్ధంలో పెట్టినదాన్ని కనబడగానే తినవు.
శ్రాద్ధం తత్తైర్థికం ప్రోక్తం పితౄణాం తృప్తిదం పరమ్। కర్తవ్యం తత్ప్రయత్నేన భక్తిరేవాత్ర కారణమ్
పవిత్ర స్థలంలో చేసే శ్రాద్ధం పితృదేవతలకు అత్యంత తృప్తిని ఇస్తుంది. దాన్ని శ్రద్ధగా చేయాలి, ఇక్కడ భక్తి మాత్రమే ప్రధాన కారణం.
భక్త్యా తుష్యన్తి పితరస్తుష్టాః కామాన్దిశన్తి తే। పుత్రం పౌత్రం ధనం ధాన్యం కామాన్యాన్మనసేచ్ఛతి
భక్తితో చేసినప్పుడు పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు. వారు సంతోషిస్తే, మన కోరికలు తీర్చుతారు. వారు కుమారులు, మనవడు, ధనం, ధాన్యం, మనసుకు కావలసినవన్నీ ఇస్తారు.
భక్త్యా చారాధితో దద్యాన్నృణాం ప్రీతః పితామహః। అకాలేప్యథ కాలే వా తీర్థే శ్రాద్ధం సదా నరైః
భక్తితో ఆరాధించినప్పుడు పితామహుడు సంతోషంగా వరాలు ఇస్తాడు. సమయమైందా, కాలం కాకపోయినా, పవిత్ర స్థలంలో ఎప్పుడూ శ్రాద్ధం చేయాలి.
ప్రాప్తైరేవ సదా స్నానం కర్తవ్యం పితృతర్పణమ్। పిండదానం చ కర్తవ్యం పితౄణాం చాతివల్లభమ్
అవకాశం వచ్చినప్పుడల్లా స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి. పిండప్రదానం తప్పక చేయాలి, అది పితృదేవతలకు ఎంతో ప్రీతికరం.
పితరో హి నిరీక్షన్తే గోత్రజం సముపాగతమ్। ఆశయా పరయా యుక్తాః కాంక్షంతస్సలిలం చ తే
పితృదేవతలు తమ వంశస్థుడు వచ్చినప్పుడు ఆశతో అతన్ని చూస్తూ ఉంటారు. వారు అతని నుండి నీళ్లు ఆశిస్తూ ఎదురుచూస్తారు.
విలమ్బో నైవ కర్తవ్యో నైవ విఘ్నం సమాచరేత్। అచ్ఛిన్నా సన్తతిస్తేషాం సదా కాలం భవిష్యతి
ఎప్పుడూ ఆలస్యం చేయకూడదు, ఎలాంటి అడ్డంకులు కలిగించకూడదు. అలా చేస్తే వారి వంశం ఎప్పటికీ నిలబడుతుంది.
పితరః పుత్రదాతారం వృద్ధిశ్రాద్ధాభికాంక్షిణః। తేన తే సన్తతిచ్ఛేదం న కుర్వన్తి హి కర్హిచిత్
పుత్రదాత, శ్రాద్ధాన్ని అభివృద్ధి చేసే వారిని పితృదేవతలు కోరుకుంటారు. అలాంటి వారివల్ల వంశం ఎప్పుడూ అంతరించదు.
అతః శ్రాద్ధం పురా ప్రోక్తం స్వయమేవ స్వయంభువా। గుణోత్తరంతుయత్కార్యంద్విజైఃపితృపరాయణైః
అందుకే స్వయంభువుడు స్వయంగా శ్రాద్ధాన్ని ముందుగా చెప్పాడు. పితృభక్తి కలిగిన ద్విజులు చేసే పనులు అత్యుత్తమమైనవి.
తీర్థే క్షేత్రే గృహే వాపి సంక్రాంతౌ గ్రహణేపి వా। విషువే అయనే చాపి జన్మర్క్షే చ ప్రపీడితే
పవిత్ర స్థలంలోనైనా, పొలంలోనైనా, ఇంట్లోనైనా, సంక్రాంతి, గ్రహణం, దక్షిణాయనం, ఉత్తరాయణం, జన్మనక్షత్రంలో బాధ కలిగినప్పుడు అయినా—
ఏతాన్వై శ్రాద్ధకాలాంస్తు పురా స్వాయంభువోబ్రవీత్। కృతే శ్రాద్ధే న వై పుంసాం పీడా భవతి దేహజా
ఈ శ్రాద్ధకాలన్నీ స్వయంభువుడు పుర్వకాలంలో చెప్పాడు. శ్రాద్ధం చేసినప్పుడు, శరీరానికి ఎలాంటి బాధలు కలుగవు.
తదా పుత్రకృతం వాపి సర్వం త్యజతి దుష్కృతమ్। యథా న భవితా పీడా గ్రహచోరనృపాదికాత్
ఆ సమయంలో కుమారుడు చేసిన పాపాలన్నీ కూడా పోతాయి. గ్రహాలు, దొంగలు, రాజులు మొదలైనవారి వల్ల ఎలాంటి బాధ కలుగదు.
దుష్కృతం నశ్యతే సర్వం పరత్ర చ గతిం శుభామ్। లభతే నాత్ర సన్దేహః ప్రజాపతివచో యథా
పాపాలన్నీ నశిస్తాయి, పరలోకంలో శుభమైన స్థానం లభిస్తుంది. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు, ప్రజాపతి చెప్పినట్లే.
కృతే యుగే పుష్కరాణి త్రేతాయాం నైమిషం స్మృతమ్। ద్వాపరే చ కురుక్షేత్రం కలౌ గంగాం సమాశ్రయేత్
కృతయుగంలో పుష్కరాలు ముఖ్యమైన పవిత్రస్థలాలు. త్రేతాయుగంలో నైమిశారణ్యం ప్రసిద్ధి చెందింది. ద్వాపరయుగంలో కురుక్షేత్రం ప్రాముఖ్యత పొందింది. కలియుగంలో మాత్రం గంగా నదిని ఆశ్రయించాలి.
దుష్కరః పుష్కరే వాసో దుష్కరం పుష్కరే తపః। యదన్యత్ర కృతం పాపం తీర్థే తద్యాతి లాఘవమ్
పుష్కరంలో నివసించడం చాలా కష్టం. అక్కడ తపస్సు చేయడమూ అంతే కష్టం. ఇతరత్రా చేసిన పాపాలు ఆ పవిత్రస్థలంలో తేలికగా పోతాయి.
న తీర్థకృతమన్యత్ర క్వచిత్పాపం వ్యపోహతి। సాయంప్రాతః స్మరేద్యస్తు పుష్కరాణి కృతాఞ్జలి
ఇతర పవిత్రస్థలాల్లో చేసిన పుణ్యకార్యాలు అక్కడ చేసిన పాపాలను పోగొట్టలేవు. కానీ, ఉదయం సాయంత్రం సమయాల్లో చేతులు జోడించి పుష్కరాలను స్మరించినవాడు—
ఉపస్పృష్టం భవేత్తేన సర్వతీర్థేషు భారత। సాయంప్రాతరుపస్పృశ్య పుష్కరే నియతేన్ద్రియః
అతడు అన్ని పవిత్రతీర్థాల్లో స్నానం చేసినట్లే పవిత్రుడవుతాడు, ఓ భారతవంశజా! ఉదయం, సాయంత్రం పుష్కరంలో ఇంద్రియాలను నియంత్రించి స్నానం చేసినవాడు—
క్రతూన్సర్వానవాప్నోతి బ్రహ్మలోకం చ గచ్ఛతి। ద్వాదశాబ్దం ద్వాదశాహం మాసం మాసార్ధమేవ చ
అన్ని యజ్ఞఫలితాలను పొందుతాడు, బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుకుంటాడు. పన్నెండు సంవత్సరాలు, పన్నెండు రోజులు, ఒక నెల, లేదా అర నెల అయినా—
యో వసేత్పుష్కరే నిత్యం స గచ్ఛేత్పరమాంగతిమ్। సర్వేషామేవలోకానాంబ్రహ్మలోకోపరిస్థితః
ఎవరైనా ఎప్పుడూ పుష్కరంలో నివసిస్తే, అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని మించి ఉన్న పరమగతిని పొందుతాడు.