విప్రా విసర్జితాః సర్వే ఆశీర్వాదపరాయణాః । గోత్రిణాం బాంధవానాం చ అన్యేషాం చ బుభుక్షతామ్
అన్ని బ్రాహ్మణులు ఆశీర్వాదాలు ఇస్తూ వెళ్ళిపోయారు. తరువాత, తన వంశానికి చెందిన బంధువులు, ఇతర ఆకలితో ఉన్నవారందరికీ కూడా అన్నం పెట్టాడు.
దత్తమన్నం తదా తేన భోజనే విధిపూర్వకమ్ । నిశాయాం తు కుటీద్వారే ఉపవిష్టో యదా తదా
అతడు వారికి యథావిధిగా అన్నం పెట్టాడు. ఆ రాత్రి, తన గుడిసె తలుపు వద్ద కూర్చున్నప్పుడు,
బ్రాహ్మణ్యా వారి సంగృహ్య పాదప్రక్షాలనం కృతమ్ । తదా శునీ బలీవర్దౌ పరస్పరమభాషతామ్
ఆ బ్రాహ్మణుని భార్య నీళ్లు తీసుకొచ్చి అతని పాదాలను కడిగింది. అప్పుడే ఆ పంది మరియు ఎద్దు పరస్పరం మాట్లాడుకోవడం మొదలుపెట్టారు.
శృణు కాంత వచో మహ్యం యాదృక్కృతవతీ వధూః । తాదృశం సంప్రవక్ష్యామి నాన్యథా ప్రబ్రవీమ్యహమ్
"ప్రియమైనవాడా! ఆ వధువు నాకు చేసినదాన్ని విను. నేను నిజంగా జరిగినదాన్ని చెప్పబోతున్నాను. వేరేలా చెప్పను."
కదాచిద్దైవయోగేన గతాహం పుత్రసద్మని । తత్రస్థితం పయః పాతుం వధ్వా దృష్టం న తత్పునః
ఒకసారి, విధి వశాత్తు నేను కుమారుని ఇంటికి వెళ్లాను. అక్కడ నేను నిలబడి ఉండగా, వధువు పాలుతాగడాన్ని చూశాను. ఆ తరువాత మళ్ళీ అలా చూడలేదు.
పీతం పయస్తు సర్పేణ తద్దృష్టం తు మయా పునః । పశ్చాత్పీతం మయా సమ్యక్దృష్టం వధ్వా తదా పునః
ఆ పాలను ఒక సర్పం తాగింది, అది నేను చూశాను. తరువాత, వధువు ఆ పాలను సరిగ్గా తాగడాన్ని కూడా చూశాను.
తేన సంపర్కదోషేణకటిర్భగ్నా చ మే సదా । తేన దుఃఖేన భో స్వామిన్జాతాహం దుఃఖభాగినీ । భగ్నా కటిశ్చ సంజాతా హ్యాహారో నైవ రోచతే
ఆ కలుషితమైన పాలతో నాకు ఎప్పుడూ నడుము నొప్పి కలిగింది. ఆ బాధ వల్ల, ప్రభూ, నేను ఎప్పుడూ బాధపడే స్థితికి వచ్చాను. నడుము విరిగిపోవడంతో నాకు ఆహారం కూడా ఇష్టంగా ఉండడం లేదు.
బలీవర్ద్ద ఉవాచ- శృణు త్వం శుని వక్ష్యామి మమ దుఃఖస్య కారణమ్ । అస్మిన్వై దివసే ప్రాప్తే బ్రాహ్మణానాం తు భోజనమ్
ఎద్దు ఇలా అన్నాడు — "పంది! నా బాధకి కారణం ఏమిటో విను. ఈ రోజు బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టినప్పుడు..."
కారితం మమ పుత్రేణ మమ చింతా తు నో కృతా । నోదకం న తృణం చైవ న దత్తం కేనచిత్క్వచిత్
నా కుమారుడు పిండప్రదానం చేశాడు గానీ, నన్ను మాత్రం ఎప్పుడూ గుర్తు పెట్టుకోలేదు. ఎవరూ ఎక్కడా నాకు నీళ్లు కూడా పోయలేదు, తురుపు గడ్డి కూడా పెట్టలేదు.
అనాహారోహ్యహం పాపీ బద్ధోఽస్మిన్పాపభావితః । పూర్వపాపవిశేషేణ జాతం శుని న సంశయః
నేను పాపంతో కూడినవాడిని, ఆహారం కూడా దొరకలేదు. పాపఫలితంగా ఇక్కడ బంధించబడ్డాను. పూర్వజన్మలో చేసిన ఒక పెద్ద పాపం వల్ల నేను ఇప్పుడు కుక్కగా పుట్టాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తద్వాక్యం తు తదా దేవి శ్రుతం పుత్రేణ ధీమతా । మమాయం తు పితా సాక్షాజ్జాతో మమ గృహే పశుః
అప్పుడు, ఓ దేవీ, ఆ తెలివైన కుమారుడు ఆ మాటలు విని, 'ఇతడే నా తండ్రి, ఇప్పుడు మా ఇంట్లోనే జంతువుగా పుట్టాడు' అని తెలుసుకున్నాడు.
ఇయం తు జననీ సాక్షాన్మమ చైవ న సంశయః । దైవయోగాచ్ఛునీ జాతా కిం కరోమి సునిశ్చయమ్
ఇతడే నా తల్లి కూడా, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. విధి వల్ల ఆమె కుక్కగా పుట్టింది. నేను ఏం చేయగలను? ఇది నిశ్చయం.
ఏవం విచార్యాసౌ విప్రో నైవ నిద్రామవాప సః । రాత్రౌ చింతాపరో భూత్వా స్మరన్విశ్వేశ్వరం పరమ్
ఇలా ఆలోచిస్తూ ఆ బ్రాహ్మణుడు రాత్రంతా నిద్రపోలేకపోయాడు. ఆలోచనలతో మునిగిపోయి, పరమేశ్వరుడిని స్మరించాడు.
నానాధర్మపరోఽహం చ మమైవం చ కథం శుభమ్ । విచారయిత్వా చ తతో రాత్రౌ సుప్తస్తదా పునః
నేను ఎన్నో ధర్మాలను పాటిస్తున్నాను గానీ, నాకు ఇలా శుభం ఎలా కలుగుతుంది? అని ఆలోచిస్తూ, ఆ రాత్రి చివరకు మళ్లీ నిద్రపోయాడు.
ప్రభాతే విమలే ప్రాప్తే ఋషీణాం పురతో గతః । తేషాం మధ్యే వసిష్ఠేన తస్య సుస్వాగతం కృతమ్
పొద్దున్న స్వచ్ఛమైన ఉదయం వచ్చినపుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఋషుల ముందుకు వెళ్లాడు. వారిలో వసిష్ఠుడు అతడిని హర్షంగా ఆహ్వానించాడు.
బ్రూహి త్వం బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ తవాగమనకారణమ్ । ఇతి పృష్టస్తదా విప్రః ప్రణామమకరోత్తదా
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నీవు ఎందుకు వచ్చావో చెప్పు అని అడిగారు. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు నమస్కారం చేశాడు.
అద్య మే సఫలం జన్మ అద్య మే సఫలా క్రియా । అద్య మే పితరస్తృప్తా దుర్లభాత్తవ దర్శనాత్
ఈ రోజు నా జన్మ ఫలించిందని, నా కర్మలు ఫలించాయని, నా పితృదేవతలు సంతృప్తి చెందారని అనిపిస్తోంది. ఎందుకంటే మీ దర్శనం లభించడం చాలా అరుదు.
యథోక్తం చ కృతం శ్రాద్ధం ద్విజాశ్చైవ సుభోజితాః । కుటుంబినాం తు సర్వేషాం భోజనం కారితం తథా
విధిగా శ్రాద్ధం చేశాను, ద్విజులకు బాగా భోజనం పెట్టాను. మా ఇంట్లో ఉన్న అందరికీ కూడా భోజనం చేయించాను.
భోజనానంతరం ప్రాప్తా శునీ తత్ర ఉవాచ హ । అస్మాకం తు గృహే హ్యేకో బలీవర్దస్తు వర్త్తతే
భోజనం అయ్యాక, అక్కడ ఆ ఆడకుక్క ఇలా చెప్పింది: 'మా ఇంట్లో ఒక ఎద్దు ఉంది.'
తం పతిం ప్రతివాక్యం యద్దివజ మత్తః శృణుష్వ తత్ । గృహేస్థితం దుగ్ధభాండమహినా దూషితం మయా
భర్తా, నేను చెప్పేది విను. ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు పాల పాత్రను విషంతో కలుషితం చేశాను.
దృష్టం మే మహతీ చింతా తదా జాతా న సంశయః । అనేన పయసా చైవ పక్వమన్నం యదా భవేత్
అది చూసి నాకు చాలా బాధ కలిగింది — ఇందులో సందేహం లేదు. ఆ పాలను వాడి అన్నం వండితే...
తదాత్ర సర్వే విప్రాశ్చ మ్రియంతే భోజనాత్తతః । ఏవం విచార్య తత్స్వామిన్దుగ్ధం పీతం తదా మయా
అప్పుడు ఇక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణులందరూ ఆ భోజనం వల్ల చనిపోతారు. అలా ఆలోచించి, నేను ఆ పాలను తానే తాగేశాను.
తదా దృష్టం తు వధ్వా వై తయా మే తాడనం కృతమ్ । చరామి తేన సంభగ్నా కిం కరోమి సుదుఃఖితా
అప్పుడు ఇంటి యజమానురాలు ఇది చూసి నన్ను కొట్టింది. ఆమె కొట్టిన దెబ్బలతో బాధపడి తిరుగుతున్నాను. నేను ఏం చేయగలను, చాలా బాధతో ఉన్నాను.
తస్యా దుఃఖం తు సంస్మృత్య వృషః ప్రాహ శునీం ప్రతి । శృణు శుని ప్రవక్ష్యామి మమ దుఃఖస్య కారణమ్
ఆమె బాధను గుర్తు చేసుకుని, ఆ ఎద్దు ఆడకుక్కతో ఇలా అన్నాడు: 'కుక్కా, నా బాధకి కారణం చెబుతాను, విను.'
అస్యాహం తు పితా సాక్షాత్పూర్వజన్మని వై శుని । అద్య వై భోజితా విప్రా దత్తమన్నం తు భూరిశః
ఈమెకి నేను పూర్వజన్మలో తండ్రిని. ఈ రోజు బ్రాహ్మణులకు మంచి భోజనం పెట్టారు, విరివిగా అన్నం ఇచ్చారు.
న తృణం నోదకం చైవ మమాగ్రే సంనివేదితమ్ । తేన దుఃఖేన మే దుఃఖం జాతం బహుతరం తదా
కానీ నాకు ఎప్పుడూ గడ్డి గానీ, నీళ్లు గానీ పెట్టలేదు. ఆ బాధతో నాకు మరింత ఎక్కువ బాధ కలిగింది.
ఏతత్కథానకం శ్రుత్వా రాత్రౌ నిద్రామవాప న । మమ చింతా తు తత్రైవ జాతా వై ఋషిసత్తమ
ఈ కథ విని ఆ రాత్రి నాకు నిద్ర రాలేదు, మహర్షీ! నా మనసు ఆలోచనలతో బాధపడింది.
వేదాధ్యయనశీలోఽహం కుశలో వేదకర్మణి । అనయోశ్చ మహద్దుఃఖం కిం కరోమీతి చింతయన్ । ఆగతస్త్వత్సమీపే తు మమకష్టం నివారయ
నేను వేదపఠనంలో నిష్ణాతుడిని, వేదకర్మల్లో నైపుణ్యం కలవాడిని. అయినా ఈ ఇద్దరికి జరిగిన పెద్ద బాధ గురించి ఆలోచిస్తూ, ఏమి చేయాలో తెలియక, నా కష్టాన్ని తీర్చమని మీ వద్దకు వచ్చాను.
ఋషిరువాచ- ఉగ్రజన్మన్శృణుష్వ త్వం పూర్వజన్మని యత్కృతమ్ । అయం వై తు ద్విజశ్రేష్ఠో కుండనే నగరే శుభే
ఋషి ఇలా అన్నాడు— ఉగ్రజన్మా! నువ్వు విను, మునుపటి జన్మలో ఏం జరిగిందో చెబుతాను. ఈ బ్రాహ్మణుడు కుందన అనే పవిత్ర నగరంలో నివసించేవాడు.
మాసే భాద్రపదే చైవ పంచమీ యా సమాగతా । తద్వ్రతం తేన నాజ్ఞాతం పితుః శ్రాద్ధాదికారణాత్
భాద్రపద మాసంలో ఐదవ తేదీ వచ్చినప్పుడు, తండ్రి శ్రాద్ధాది కార్యక్రమాల కారణంగా ఆ వ్రతాన్ని ఆ బ్రాహ్మణుడు చేయలేదు.