రుద్రాస్త్రిశూలనిర్ఘాతైర్నిశుంభం జఘ్నురోజసా । నిశుంభో బాణజాలైశ్చ పీడయామాస తానతి
రుద్రుని త్రిశూలపు ఘోరమైన దెబ్బలతో నిశుంభుడు బలంగా గాయపడ్డాడు. కానీ నిశుంభుడు బాణవర్షాలతో వారిని బాధించాడు.
శుంభాసురో దేవగణాన్పూరయామాస మార్గణైః । మృత్యుం మాయామయ మయో బద్ధ్వా పాశైర్నినాయతమ్
శుంభాసురుడు దేవతలను బాణాలతో ముంచెత్తాడు. మాయావి అయిన మయుడు, మృత్యువును పాశాలతో కట్టేసి తీసుకెళ్లాడు.
దదౌ జాలంధరాయాసౌ పౌలోమ్నే సోఽపి సింధవే । అబ్ధినా చ ముఖే క్షిప్తో లోకో జీవతు నిర్భయః
ఆ మయుడు మృత్యువును జాలంధరునికి ఇచ్చాడు. పౌలోముని కుమారుడు మృత్యువును సముద్రునికి అప్పగించాడు. సముద్రపు నోటిలో పడిపోవడంతో, లోకం భయమేమీ లేకుండా జీవించగలిగింది.
బద్ధ్వా చ నముచిం పాశైర్వాసవోఽపి రసాతలమ్ । నిన్యే విశ్వస్య హంతారం అథ జాలంధరో యయౌ
ఇంద్రుడు కూడా నముచిని పాశాలతో కట్టేసి పాతాళానికి తీసుకెళ్లాడు. అనంతరం విశ్వాన్ని నాశనం చేసే జాలంధరుడు ముందుకు సాగాడు.
అథేంద్రబలయోర్యుద్ధమభూద్రాజన్సుదారుణమ్ । బలాంగరోచిషో భాంతి దిశో దశ రవేరివ
ఆ సమయంలో, ఓ రాజా! ఇంద్రుడు మరియు బల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. బలుని అవయవాల కాంతి, సూర్యునిలా పది దిక్కులలో ప్రకాశించింది.
సర్వాణ్యస్త్రాణి శక్రస్య శీర్ణాన్యంగే బలస్య చ । బలీయసా బలేనేంద్రో ముద్గరేణ హతో హృది
ఇంద్రుని ఆయుధాలన్నీ విరిగిపోయాయి; అలాగే బలుని అవయవాలూ దెబ్బతిన్నాయి. ఎక్కువ బలంతో ఉన్న ఇంద్రుడు, ముద్గరంతో బలుని గుండెల్లో కొట్టాడు.
ననాదేంద్రస్తతో భీమం తచ్ఛ్రుత్వా స బలోహసత్ । హసతస్తస్య నిశ్చేరుర్ముఖతో మౌక్తికాని చ
ఆ తరువాత ఇంద్రుడు భయంకరంగా అరవాడు. ఆ అరుపు విని బలుడు నవ్వాడు. అతను నవ్వుతుండగా, అతని నోటినుంచి ముత్యాలు జారిపడ్డాయి.
తస్యాంగస్యాభిలాషేణ న యుద్ధమకరోత్తదా । తుష్టావ వాసవోఽత్యర్థం తం బలం బలసాగరమ్
ఆ శరీరాన్ని పొందాలనే కోరికతో, ఆ సమయంలో బలుడు యుద్ధం చేయలేదు. ఇంద్రుడు ఎంతో సంతోషంతో, బలసముద్రమైన బలుని పొగిడాడు.
వరం వృణు సురశ్రేష్ఠేత్యుక్తః ప్రాహ బలం ప్రతి । యది తుష్టోఽసి దైత్యేశ స్వం వపుర్దాతుమర్హసి
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు, కోరుకున్న వరం అడుగు అని చెప్పగానే, బలుడు ఇలా అన్నాడు: 'దానవేంద్రుడా! మీరు నన్ను సంతృప్తిపరిచినట్లయితే, మీ శరీరాన్నే నాకు ఇవ్వాలి.'
తదింద్ర వచనం శ్రుత్వా భిత్త్వా శస్త్రైర్గృహాణ మామ్ । ఇత్యువాచ బలం సోఽపి కిమదేయం మహాత్మనామ్
ఆ మాటలు విని ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'శస్త్రాలతో నన్ను కొట్టి, నన్ను పట్టుకో.' దానికి బలుడు సమాధానంగా, 'మహాత్ములకు ఇవ్వలేనిది ఏది?' అని అన్నాడు.
సస్మారితో మాతలినా వజ్రేణాంగం జఘాన తత్ । తేన వజ్రప్రహారేణ బలాంగం తద్వ్యశీర్యత
మాతలి గుర్తు చేయడంతో, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో బలుని శరీరాన్ని కొట్టాడు. ఆ వజ్రప్రహారంతో బలుని శరీరం చీలిపోయింది.
బలాంగస్యైకభాగస్తు పపాత కనకాచలే । తుహినాద్రౌ ద్వితీయస్తు తృతీయో గోనగేఽపతత్
బలుని శరీర భాగాల్లో ఒకటి బంగారు పర్వతంపై పడింది; రెండవది మంచు పర్వతంపై పడింది; మూడవది గోణగ పర్వతంపై పడింది.
చతుర్థో దేవనద్యాం చ పంచమో మందరే తథా । వజ్రాకరే పపాతాంశః షష్ఠశ్చ విజయాంగజః
నాలుగవ భాగం దేవనదిలో పడింది; ఐదవది మంద్ర పర్వతంపై పడింది; ఇంకొక భాగం వజ్రాకర పర్వతంపై పడింది; ఆరోది విజయాంగజుడయ్యాడు.
తస్య జాతివిశుద్ధస్య పరిశుద్ధేన కర్మణా । కాయస్యావయవాః సర్వే రత్నబీజత్వమాగతాః
ఆయన శుద్ధ వంశం, పవిత్రమైన కార్యాల వల్ల, ఆయన శరీర భాగాలన్నీ రత్నాల విత్తనాలుగా మారిపోయాయి.
వజ్రాదస్థికణాః కీర్ణాః షట్కోణా మణయోఽభవన్ । అక్షిభ్యామిన్ద్రనీలా వై మాణిక్యం శ్రుతిసంభవమ్
వజ్రాయుధంతో విరిగిన ఎముకలు ఆరు మూలల రత్నాలయ్యాయి; కళ్ల నుండి ఇంద్రనీలాలు, చెవుల నుండి మాణిక్యాలు పుట్టాయి.
క్షతజాత్పద్మరాగాః స్యుః మేదసో మరకతాస్తథా । ప్రవాలాని చ జిహ్వాతో దంతా ముక్తాస్తథాభవన్
రక్తం నుండి పద్మరాగ రత్నాలు, మేదస్సు నుండి పచ్చ రత్నాలు, నాలుక నుండి ప్రవాళాలు, పళ్ళ నుండి ముత్యాలు పుట్టాయి.
మజ్జోద్భవం మరకతం గారుత్మతమభూన్నసా । కాంస్యం పురీషం రజతం వీర్యం తామ్రం చ మూత్రజమ్
మజ్జ నుండి పుట్టిన పచ్చ రత్నం ముక్కు వద్ద గారుత్మతమయ్యింది; విసర్జన నుండి కాంస్యం, వీర్యం నుండి వెండి, మూత్రం నుండి తామ్రం పుట్టాయి.
అంగస్యోద్వర్తనాజ్జాతం పిత్తలం బ్రహ్మవీతికాః । నాదాద్వైదూర్యముత్పన్నం రత్నం చారుతరం తథా
శరీరాన్ని రుద్దడం వల్ల పిత్తలం, బ్రహ్మవీతికా రత్నాలు పుట్టాయి; శబ్దం నుండి వైడూర్యం, మరొక అందమైన రత్నం పుట్టింది.
నఖేభ్యః కనకోత్పత్తీ రుధిరాచ్చ రసోద్భవః । మేదసః స్ఫటికం జాతం ప్రవాలం మాంససంభవమ్
నఖాల నుండి బంగారం, రక్తం నుండి రసము, మేదస్సు నుండి స్ఫటికం, మాంసం నుండి ప్రవాళం పుట్టాయి.
బలదేహోద్భవాన్యాసన్రత్నాని పృథివీతలే । పుణ్యోపచయసంపత్త్యా భోక్ష్యంతే విమలైర్జనైః
బలుని శరీరం నుండి పుట్టిన రత్నాలు భూమిపై వెలిసాయి; పుణ్యాన్ని కూడబెట్టిన పవిత్రులు వాటిని అనుభవించేవారు.
అత్రాంతరే హతం శ్రుత్వా బలం మఘవతా మృధే । ప్రభావతీ నామ రాజ్ఞీ యయౌ తచ్చరణాంతికమ్
ఇంతలో, యుద్ధంలో మఘవంతుడు బలుణ్ణి హతమయ్యాడని విని, ప్రభావతీ అనే రాణి ఆయన వద్దకు వచ్చింది.
విలలాప పతిం దృష్ట్వా వికీర్ణావయవం రణే । ప్రభావత్యశ్రుపూర్ణాక్షీ ముక్తకేశీ ఘనస్తనీ
పతిని యుద్ధంలో విరిగిపోయిన అవయవాలతో చూసి, ప్రభావతీ కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, జడ వదిలి, గాఢమైన వక్షోజాలతో విలపించింది.
హా నాథ బలవిక్రాంత కాంతదేహ జగత్ప్రియ । మాం త్వం విహాయ కిం చాత్ర కైవల్యం గతవానసి
'హాయ్ నాథా! బలవంతుడవు, వీరుడవు, అందమైన శరీరముతో, జగత్తుకు ప్రియుడవు! నన్ను వదిలి ఇలా ఒంటరిగా ఎందుకు వెళ్లిపోయావు?'
జరాకుష్ఠాదిభిర్వ్యాప్తం బుద్ధ్వా దేహం త్యజంతి న । దేహినోఽన్యే పరం కాంతం త్వయా దేహో వృథోజ్ఝితః
'జర, కుష్ఠాది వ్యాధులతో శరీరం నిండిపోయినదని తెలిసినా, ఇతరులు దాన్ని వదలరు; కాని ప్రియమా! నువ్వు శరీరాన్ని వృథాగా వదిలేసావు.'
తవ దేహేన దివ్యేన హారకం భూష్యతే ప్రియ । రణోత్సుకేన భవతా యా వేణీ గ్రథితా మమ
'నీ దివ్య శరీరంతో నా హారాన్ని అలంకరించేవాడివి ప్రియమా! యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా నువ్వే నా జడను కట్టావు.'
తాముద్గ్రథయ వైధవ్యదుఃఖార్త్తాయాః స్వయం ప్రియ । ఏవం విలపతీం వీక్ష్య బలరాజ్ఞీం సముద్రజః । దుఃఖితః శుక్రమిత్యాహ బలం జీవయ భార్గవ
'ఇప్పుడు నేను విధవగా బాధపడుతూ ఉన్నాను, ప్రియమా! నువ్వే వచ్చి నా జడను విప్పు.' ప్రభావతీ రాణి ఇలా విలపిస్తూ ఉండగా, సముద్రుని కుమారుడు దుఃఖంతో శుక్రుని చూచి, 'భార్గవా! బలుని తిరిగి బ్రతికించు' అని అన్నాడు.
శుక్ర ఉవాచ-। ఇచ్ఛయామరణం ప్రాప్తం తం కథం జీవయామ్యహమ్ । తథాపి మంత్రసామర్థ్యాద్వాచముచ్చారయిష్యతి
శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఇతడు తన ఇష్టానుసారం మరణాన్ని పొందాడు. నేను ఇతడిని ఎలా బతికించగలను? అయినా నా మంత్రశక్తితో ఇతడు మాటలు చెప్పగలడు.
జాలంధర ఉవాచ-। బలస్య రూప వచనం శ్రోతుమిచ్ఛామి భార్గవ । జాలంధరేణైవముక్తః క్షణం ధ్యానపరోఽభవత్
జాలంధరుడు ఇలా అన్నాడు: భార్గవా, బలానికి, రూపానికి, మాటలకు సంబంధించిన సంగతులు వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది. జాలంధరుడు ఇలా అడిగిన వెంటనే అతడు కొంతసేపు ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు.
అథోదతిష్ఠద్వదనాత్స్వనః శ్రోత్రమనోరమః । ప్రభావతీం ప్రతి వ్యక్తం వాద్యభాండా దివోత్థితః
ఆ తరువాత అతని నోటిలోంచి మధురమైన, వినడానికి హృద్యంగా ఉన్న ధ్వని వచ్చింది. ప్రభావతీ సమక్షంలో ఆకాశంలో నుంచి సంగీత వాద్యాలు స్పష్టంగా మోగాయి.
ప్రభావతి స్వదేహం త్వం మమాంగేషు లయం నయ । ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నదీ జాతా ప్రభావతీ
"ప్రభావతీ, నీ శరీరాన్ని నా అవయవాల్లో కలిపేయి," అని అతడు చెప్పగా, ఆ మాటలు విని ప్రభావతీ నది అయింది.