నారదఉవాచ- ఏవం ద్వంద్వేషు యుద్ధేషు సంప్రవృత్తేష్వనేకశః । జఘానాథ హరిః క్రుద్ధో గదయా కాలనేమినమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — యుద్ధంలో అనేక ద్వంద్వ పోరాటాలు జరుగుతుండగా, విష్ణువు కోపంతో తన గదతో కాలనేమిని సంహరించాడు.
విహాయ మూర్చ్ఛాం సంచిత్య విష్ణుం బాణైర్జఘాన సః । తతః క్రుద్ధేన హరిణా స క్షితౌ పాతితో వ్యసుః
మూర్చ పోయిన కాలనేమి, మళ్లీ చైతన్యం పొందిన తర్వాత, విష్ణువును బాణాలతో గాయపరిచాడు. అప్పుడు కోపంతో ఉన్న హరి, అతన్ని నేలపై పడగొట్టి ప్రాణాలు పోయేలా చేశాడు.
రాజన్జఘాన సంచింత్య రాహుం ఖడ్గేన చంద్రమాః । రాహుస్తు తం పరిత్యజ్య తదా సూర్యమధావత
ఓ రాజా! చంద్రుడు ఆలోచించి, ఖడ్గంతో రాహువును కొట్టాడు. కానీ రాహువు, చంద్రుడిని వదిలేసి, వెంటనే సూర్యుని వైపు పరుగెత్తాడు.
సహస్రాశుం రణే జిత్వా రాహుశ్చంద్రమధావత । జఘాన తం చ ఖఙ్గేన సమరే రజనీపతిః
రాహువు యుద్ధంలో చంద్రుడిని జయించి, వేగంగా అతని వెంట పరిగెత్తాడు. కానీ రజనీపతి అయిన చంద్రుడు, యుద్ధంలో రాహువును ఖడ్గంతో గాయపరిచాడు.
సైంహికేయాంగకాఠిన్యాత్ఖఙ్గం చూర్ణమభూత్తదా । జఘాన ముష్టినా గాఢం కఠినేన విధుంతుదః
సింహికేయుని శరీరం బలంగా ఉండటంతో, ఖడ్గం పగిలిపోయింది. వెంటనే చంద్రుని శత్రువు, తన గట్టి ముష్టితో అతన్ని బలంగా కొట్టాడు.
చంద్రముత్థాప్య తం కంఠే ధృత్వా వేగాన్మహామృధే । గిలిత్వా రాహుణా చంద్రోప్యుద్గీర్ణశ్చ తతః పునః
రాహువు చంద్రుణ్ణి ఎత్తి, గొంతు పట్టుకుని మహాయుద్ధంలో వేగంగా తిప్పాడు. ఆ తర్వాత రాహువు చంద్రుణ్ణి మింగి, మళ్లీ ఊపిరి వదిలాడు.
మృగం స్వచిహ్నమురసి నిధాయ విససర్జ హ । స ఉచ్చైఃశ్రవసం గృహ్య హయరత్నం విధుంతుదః
తన ఛాతిపై మృగచిహ్నాన్ని ఉంచుకుని చంద్రుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. చంద్రుని శత్రువు అయిన రాహువు, అశ్వమణి అయిన ఉచ్చైఃశ్రవసును పట్టుకున్నాడు.
జాలంధరాంతికం నీత్వా భక్త్యా తస్మై న్యవేదయత్ । దుర్వారణో రణే క్రుద్ధస్తం యమం గదయా హనత్
ఆ అశ్వమణిని జాలంధరుని దగ్గరకు తీసుకెళ్లి, భక్తితో సమర్పించాడు. యుద్ధంలో ఆ అప్రతిహతశక్తి కలిగినవాడు కోపంతో యముని గదతో కొట్టాడు.
నిశితైర్మార్గణైర్భిన్నః శక్రపుత్రేణ చాహవే । ధృత్వా జయంతం సంహ్రాదః పరిఘాఘాతమూర్చ్ఛితమ్
ఇంద్రుని కుమారుడు యుద్ధంలో పదునైన బాణాలతో సంహ్రాదుని గాయపరిచాడు. సంహ్రాదు, గదపోటుతో మూర్చపోయిన జయంతుణ్ణి పట్టుకున్నాడు.
ఐరావతం సమారుహ్య యయౌ జాలంధరం ప్రతి । హతవాంశ్చైవ గదయా నిహ్రాదం ధనదో రణే
అతడు ఎర్రావతాన్ని ఎక్కి జాలంధరుని వైపు వెళ్లాడు. యుద్ధంలో ధనదుడు గదతో నిహ్రాదుని సంహరించాడు.
రుద్రాస్త్రిశూలనిర్ఘాతైర్నిశుంభం జఘ్నురోజసా । నిశుంభో బాణజాలైశ్చ పీడయామాస తానతి
రుద్రుని త్రిశూలపు ఘోరమైన దెబ్బలతో నిశుంభుడు బలంగా గాయపడ్డాడు. కానీ నిశుంభుడు బాణవర్షాలతో వారిని బాధించాడు.
శుంభాసురో దేవగణాన్పూరయామాస మార్గణైః । మృత్యుం మాయామయ మయో బద్ధ్వా పాశైర్నినాయతమ్
శుంభాసురుడు దేవతలను బాణాలతో ముంచెత్తాడు. మాయావి అయిన మయుడు, మృత్యువును పాశాలతో కట్టేసి తీసుకెళ్లాడు.
దదౌ జాలంధరాయాసౌ పౌలోమ్నే సోఽపి సింధవే । అబ్ధినా చ ముఖే క్షిప్తో లోకో జీవతు నిర్భయః
ఆ మయుడు మృత్యువును జాలంధరునికి ఇచ్చాడు. పౌలోముని కుమారుడు మృత్యువును సముద్రునికి అప్పగించాడు. సముద్రపు నోటిలో పడిపోవడంతో, లోకం భయమేమీ లేకుండా జీవించగలిగింది.
బద్ధ్వా చ నముచిం పాశైర్వాసవోఽపి రసాతలమ్ । నిన్యే విశ్వస్య హంతారం అథ జాలంధరో యయౌ
ఇంద్రుడు కూడా నముచిని పాశాలతో కట్టేసి పాతాళానికి తీసుకెళ్లాడు. అనంతరం విశ్వాన్ని నాశనం చేసే జాలంధరుడు ముందుకు సాగాడు.
అథేంద్రబలయోర్యుద్ధమభూద్రాజన్సుదారుణమ్ । బలాంగరోచిషో భాంతి దిశో దశ రవేరివ
ఆ సమయంలో, ఓ రాజా! ఇంద్రుడు మరియు బల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. బలుని అవయవాల కాంతి, సూర్యునిలా పది దిక్కులలో ప్రకాశించింది.
సర్వాణ్యస్త్రాణి శక్రస్య శీర్ణాన్యంగే బలస్య చ । బలీయసా బలేనేంద్రో ముద్గరేణ హతో హృది
ఇంద్రుని ఆయుధాలన్నీ విరిగిపోయాయి; అలాగే బలుని అవయవాలూ దెబ్బతిన్నాయి. ఎక్కువ బలంతో ఉన్న ఇంద్రుడు, ముద్గరంతో బలుని గుండెల్లో కొట్టాడు.
ననాదేంద్రస్తతో భీమం తచ్ఛ్రుత్వా స బలోహసత్ । హసతస్తస్య నిశ్చేరుర్ముఖతో మౌక్తికాని చ
ఆ తరువాత ఇంద్రుడు భయంకరంగా అరవాడు. ఆ అరుపు విని బలుడు నవ్వాడు. అతను నవ్వుతుండగా, అతని నోటినుంచి ముత్యాలు జారిపడ్డాయి.
తస్యాంగస్యాభిలాషేణ న యుద్ధమకరోత్తదా । తుష్టావ వాసవోఽత్యర్థం తం బలం బలసాగరమ్
ఆ శరీరాన్ని పొందాలనే కోరికతో, ఆ సమయంలో బలుడు యుద్ధం చేయలేదు. ఇంద్రుడు ఎంతో సంతోషంతో, బలసముద్రమైన బలుని పొగిడాడు.
వరం వృణు సురశ్రేష్ఠేత్యుక్తః ప్రాహ బలం ప్రతి । యది తుష్టోఽసి దైత్యేశ స్వం వపుర్దాతుమర్హసి
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు, కోరుకున్న వరం అడుగు అని చెప్పగానే, బలుడు ఇలా అన్నాడు: 'దానవేంద్రుడా! మీరు నన్ను సంతృప్తిపరిచినట్లయితే, మీ శరీరాన్నే నాకు ఇవ్వాలి.'
తదింద్ర వచనం శ్రుత్వా భిత్త్వా శస్త్రైర్గృహాణ మామ్ । ఇత్యువాచ బలం సోఽపి కిమదేయం మహాత్మనామ్
ఆ మాటలు విని ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'శస్త్రాలతో నన్ను కొట్టి, నన్ను పట్టుకో.' దానికి బలుడు సమాధానంగా, 'మహాత్ములకు ఇవ్వలేనిది ఏది?' అని అన్నాడు.
సస్మారితో మాతలినా వజ్రేణాంగం జఘాన తత్ । తేన వజ్రప్రహారేణ బలాంగం తద్వ్యశీర్యత
మాతలి గుర్తు చేయడంతో, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో బలుని శరీరాన్ని కొట్టాడు. ఆ వజ్రప్రహారంతో బలుని శరీరం చీలిపోయింది.
బలాంగస్యైకభాగస్తు పపాత కనకాచలే । తుహినాద్రౌ ద్వితీయస్తు తృతీయో గోనగేఽపతత్
బలుని శరీర భాగాల్లో ఒకటి బంగారు పర్వతంపై పడింది; రెండవది మంచు పర్వతంపై పడింది; మూడవది గోణగ పర్వతంపై పడింది.
చతుర్థో దేవనద్యాం చ పంచమో మందరే తథా । వజ్రాకరే పపాతాంశః షష్ఠశ్చ విజయాంగజః
నాలుగవ భాగం దేవనదిలో పడింది; ఐదవది మంద్ర పర్వతంపై పడింది; ఇంకొక భాగం వజ్రాకర పర్వతంపై పడింది; ఆరోది విజయాంగజుడయ్యాడు.
తస్య జాతివిశుద్ధస్య పరిశుద్ధేన కర్మణా । కాయస్యావయవాః సర్వే రత్నబీజత్వమాగతాః
ఆయన శుద్ధ వంశం, పవిత్రమైన కార్యాల వల్ల, ఆయన శరీర భాగాలన్నీ రత్నాల విత్తనాలుగా మారిపోయాయి.
వజ్రాదస్థికణాః కీర్ణాః షట్కోణా మణయోఽభవన్ । అక్షిభ్యామిన్ద్రనీలా వై మాణిక్యం శ్రుతిసంభవమ్
వజ్రాయుధంతో విరిగిన ఎముకలు ఆరు మూలల రత్నాలయ్యాయి; కళ్ల నుండి ఇంద్రనీలాలు, చెవుల నుండి మాణిక్యాలు పుట్టాయి.
క్షతజాత్పద్మరాగాః స్యుః మేదసో మరకతాస్తథా । ప్రవాలాని చ జిహ్వాతో దంతా ముక్తాస్తథాభవన్
రక్తం నుండి పద్మరాగ రత్నాలు, మేదస్సు నుండి పచ్చ రత్నాలు, నాలుక నుండి ప్రవాళాలు, పళ్ళ నుండి ముత్యాలు పుట్టాయి.
మజ్జోద్భవం మరకతం గారుత్మతమభూన్నసా । కాంస్యం పురీషం రజతం వీర్యం తామ్రం చ మూత్రజమ్
మజ్జ నుండి పుట్టిన పచ్చ రత్నం ముక్కు వద్ద గారుత్మతమయ్యింది; విసర్జన నుండి కాంస్యం, వీర్యం నుండి వెండి, మూత్రం నుండి తామ్రం పుట్టాయి.
అంగస్యోద్వర్తనాజ్జాతం పిత్తలం బ్రహ్మవీతికాః । నాదాద్వైదూర్యముత్పన్నం రత్నం చారుతరం తథా
శరీరాన్ని రుద్దడం వల్ల పిత్తలం, బ్రహ్మవీతికా రత్నాలు పుట్టాయి; శబ్దం నుండి వైడూర్యం, మరొక అందమైన రత్నం పుట్టింది.
నఖేభ్యః కనకోత్పత్తీ రుధిరాచ్చ రసోద్భవః । మేదసః స్ఫటికం జాతం ప్రవాలం మాంససంభవమ్
నఖాల నుండి బంగారం, రక్తం నుండి రసము, మేదస్సు నుండి స్ఫటికం, మాంసం నుండి ప్రవాళం పుట్టాయి.
బలదేహోద్భవాన్యాసన్రత్నాని పృథివీతలే । పుణ్యోపచయసంపత్త్యా భోక్ష్యంతే విమలైర్జనైః
బలుని శరీరం నుండి పుట్టిన రత్నాలు భూమిపై వెలిసాయి; పుణ్యాన్ని కూడబెట్టిన పవిత్రులు వాటిని అనుభవించేవారు.