नारदउवाच- एवं द्वंद्वेषु युद्धेषु संप्रवृत्तेष्वनेकशः । जघानाथ हरिः क्रुद्धो गदया कालनेमिनम्
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — యుద్ధంలో అనేక ద్వంద్వ పోరాటాలు జరుగుతుండగా, విష్ణువు కోపంతో తన గదతో కాలనేమిని సంహరించాడు.
विहाय मूर्च्छां संचित्य विष्णुं बाणैर्जघान सः । ततः क्रुद्धेन हरिणा स क्षितौ पातितो व्यसुः
మూర్చ పోయిన కాలనేమి, మళ్లీ చైతన్యం పొందిన తర్వాత, విష్ణువును బాణాలతో గాయపరిచాడు. అప్పుడు కోపంతో ఉన్న హరి, అతన్ని నేలపై పడగొట్టి ప్రాణాలు పోయేలా చేశాడు.
राजन्जघान संचिंत्य राहुं खड्गेन चंद्रमाः । राहुस्तु तं परित्यज्य तदा सूर्यमधावत
ఓ రాజా! చంద్రుడు ఆలోచించి, ఖడ్గంతో రాహువును కొట్టాడు. కానీ రాహువు, చంద్రుడిని వదిలేసి, వెంటనే సూర్యుని వైపు పరుగెత్తాడు.
सहस्राशुं रणे जित्वा राहुश्चंद्रमधावत । जघान तं च खङ्गेन समरे रजनीपतिः
రాహువు యుద్ధంలో చంద్రుడిని జయించి, వేగంగా అతని వెంట పరిగెత్తాడు. కానీ రజనీపతి అయిన చంద్రుడు, యుద్ధంలో రాహువును ఖడ్గంతో గాయపరిచాడు.
सैंहिकेयांगकाठिन्यात्खङ्गं चूर्णमभूत्तदा । जघान मुष्टिना गाढं कठिनेन विधुंतुदः
సింహికేయుని శరీరం బలంగా ఉండటంతో, ఖడ్గం పగిలిపోయింది. వెంటనే చంద్రుని శత్రువు, తన గట్టి ముష్టితో అతన్ని బలంగా కొట్టాడు.
चंद्रमुत्थाप्य तं कंठे धृत्वा वेगान्महामृधे । गिलित्वा राहुणा चंद्रोप्युद्गीर्णश्च ततः पुनः
రాహువు చంద్రుణ్ణి ఎత్తి, గొంతు పట్టుకుని మహాయుద్ధంలో వేగంగా తిప్పాడు. ఆ తర్వాత రాహువు చంద్రుణ్ణి మింగి, మళ్లీ ఊపిరి వదిలాడు.
मृगं स्वचिह्नमुरसि निधाय विससर्ज ह । स उच्चैःश्रवसं गृह्य हयरत्नं विधुंतुदः
తన ఛాతిపై మృగచిహ్నాన్ని ఉంచుకుని చంద్రుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. చంద్రుని శత్రువు అయిన రాహువు, అశ్వమణి అయిన ఉచ్చైఃశ్రవసును పట్టుకున్నాడు.
जालंधरांतिकं नीत्वा भक्त्या तस्मै न्यवेदयत् । दुर्वारणो रणे क्रुद्धस्तं यमं गदया हनत्
ఆ అశ్వమణిని జాలంధరుని దగ్గరకు తీసుకెళ్లి, భక్తితో సమర్పించాడు. యుద్ధంలో ఆ అప్రతిహతశక్తి కలిగినవాడు కోపంతో యముని గదతో కొట్టాడు.
निशितैर्मार्गणैर्भिन्नः शक्रपुत्रेण चाहवे । धृत्वा जयंतं संह्रादः परिघाघातमूर्च्छितम्
ఇంద్రుని కుమారుడు యుద్ధంలో పదునైన బాణాలతో సంహ్రాదుని గాయపరిచాడు. సంహ్రాదు, గదపోటుతో మూర్చపోయిన జయంతుణ్ణి పట్టుకున్నాడు.
ऐरावतं समारुह्य ययौ जालंधरं प्रति । हतवांश्चैव गदया निह्रादं धनदो रणे
అతడు ఎర్రావతాన్ని ఎక్కి జాలంధరుని వైపు వెళ్లాడు. యుద్ధంలో ధనదుడు గదతో నిహ్రాదుని సంహరించాడు.
रुद्रास्त्रिशूलनिर्घातैर्निशुंभं जघ्नुरोजसा । निशुंभो बाणजालैश्च पीडयामास तानति
రుద్రుని త్రిశూలపు ఘోరమైన దెబ్బలతో నిశుంభుడు బలంగా గాయపడ్డాడు. కానీ నిశుంభుడు బాణవర్షాలతో వారిని బాధించాడు.
शुंभासुरो देवगणान्पूरयामास मार्गणैः । मृत्युं मायामय मयो बद्ध्वा पाशैर्निनायतम्
శుంభాసురుడు దేవతలను బాణాలతో ముంచెత్తాడు. మాయావి అయిన మయుడు, మృత్యువును పాశాలతో కట్టేసి తీసుకెళ్లాడు.
ददौ जालंधरायासौ पौलोम्ने सोऽपि सिंधवे । अब्धिना च मुखे क्षिप्तो लोको जीवतु निर्भयः
ఆ మయుడు మృత్యువును జాలంధరునికి ఇచ్చాడు. పౌలోముని కుమారుడు మృత్యువును సముద్రునికి అప్పగించాడు. సముద్రపు నోటిలో పడిపోవడంతో, లోకం భయమేమీ లేకుండా జీవించగలిగింది.
बद्ध्वा च नमुचिं पाशैर्वासवोऽपि रसातलम् । निन्ये विश्वस्य हंतारं अथ जालंधरो ययौ
ఇంద్రుడు కూడా నముచిని పాశాలతో కట్టేసి పాతాళానికి తీసుకెళ్లాడు. అనంతరం విశ్వాన్ని నాశనం చేసే జాలంధరుడు ముందుకు సాగాడు.
अथेंद्रबलयोर्युद्धमभूद्राजन्सुदारुणम् । बलांगरोचिषो भांति दिशो दश रवेरिव
ఆ సమయంలో, ఓ రాజా! ఇంద్రుడు మరియు బల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. బలుని అవయవాల కాంతి, సూర్యునిలా పది దిక్కులలో ప్రకాశించింది.
सर्वाण्यस्त्राणि शक्रस्य शीर्णान्यंगे बलस्य च । बलीयसा बलेनेंद्रो मुद्गरेण हतो हृदि
ఇంద్రుని ఆయుధాలన్నీ విరిగిపోయాయి; అలాగే బలుని అవయవాలూ దెబ్బతిన్నాయి. ఎక్కువ బలంతో ఉన్న ఇంద్రుడు, ముద్గరంతో బలుని గుండెల్లో కొట్టాడు.
ननादेंद्रस्ततो भीमं तच्छ्रुत्वा स बलोहसत् । हसतस्तस्य निश्चेरुर्मुखतो मौक्तिकानि च
ఆ తరువాత ఇంద్రుడు భయంకరంగా అరవాడు. ఆ అరుపు విని బలుడు నవ్వాడు. అతను నవ్వుతుండగా, అతని నోటినుంచి ముత్యాలు జారిపడ్డాయి.
तस्यांगस्याभिलाषेण न युद्धमकरोत्तदा । तुष्टाव वासवोऽत्यर्थं तं बलं बलसागरम्
ఆ శరీరాన్ని పొందాలనే కోరికతో, ఆ సమయంలో బలుడు యుద్ధం చేయలేదు. ఇంద్రుడు ఎంతో సంతోషంతో, బలసముద్రమైన బలుని పొగిడాడు.
वरं वृणु सुरश्रेष्ठेत्युक्तः प्राह बलं प्रति । यदि तुष्टोऽसि दैत्येश स्वं वपुर्दातुमर्हसि
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు, కోరుకున్న వరం అడుగు అని చెప్పగానే, బలుడు ఇలా అన్నాడు: 'దానవేంద్రుడా! మీరు నన్ను సంతృప్తిపరిచినట్లయితే, మీ శరీరాన్నే నాకు ఇవ్వాలి.'
तदिंद्र वचनं श्रुत्वा भित्त्वा शस्त्रैर्गृहाण माम् । इत्युवाच बलं सोऽपि किमदेयं महात्मनाम्
ఆ మాటలు విని ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'శస్త్రాలతో నన్ను కొట్టి, నన్ను పట్టుకో.' దానికి బలుడు సమాధానంగా, 'మహాత్ములకు ఇవ్వలేనిది ఏది?' అని అన్నాడు.
सस्मारितो मातलिना वज्रेणांगं जघान तत् । तेन वज्रप्रहारेण बलांगं तद्व्यशीर्यत
మాతలి గుర్తు చేయడంతో, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో బలుని శరీరాన్ని కొట్టాడు. ఆ వజ్రప్రహారంతో బలుని శరీరం చీలిపోయింది.
बलांगस्यैकभागस्तु पपात कनकाचले । तुहिनाद्रौ द्वितीयस्तु तृतीयो गोनगेऽपतत्
బలుని శరీర భాగాల్లో ఒకటి బంగారు పర్వతంపై పడింది; రెండవది మంచు పర్వతంపై పడింది; మూడవది గోణగ పర్వతంపై పడింది.
चतुर्थो देवनद्यां च पंचमो मंदरे तथा । वज्राकरे पपातांशः षष्ठश्च विजयांगजः
నాలుగవ భాగం దేవనదిలో పడింది; ఐదవది మంద్ర పర్వతంపై పడింది; ఇంకొక భాగం వజ్రాకర పర్వతంపై పడింది; ఆరోది విజయాంగజుడయ్యాడు.
तस्य जातिविशुद्धस्य परिशुद्धेन कर्मणा । कायस्यावयवाः सर्वे रत्नबीजत्वमागताः
ఆయన శుద్ధ వంశం, పవిత్రమైన కార్యాల వల్ల, ఆయన శరీర భాగాలన్నీ రత్నాల విత్తనాలుగా మారిపోయాయి.
वज्रादस्थिकणाः कीर्णाः षट्कोणा मणयोऽभवन् । अक्षिभ्यामिन्द्रनीला वै माणिक्यं श्रुतिसंभवम्
వజ్రాయుధంతో విరిగిన ఎముకలు ఆరు మూలల రత్నాలయ్యాయి; కళ్ల నుండి ఇంద్రనీలాలు, చెవుల నుండి మాణిక్యాలు పుట్టాయి.
क्षतजात्पद्मरागाः स्युः मेदसो मरकतास्तथा । प्रवालानि च जिह्वातो दंता मुक्तास्तथाभवन्
రక్తం నుండి పద్మరాగ రత్నాలు, మేదస్సు నుండి పచ్చ రత్నాలు, నాలుక నుండి ప్రవాళాలు, పళ్ళ నుండి ముత్యాలు పుట్టాయి.
मज्जोद्भवं मरकतं गारुत्मतमभून्नसा । कांस्यं पुरीषं रजतं वीर्यं ताम्रं च मूत्रजम्
మజ్జ నుండి పుట్టిన పచ్చ రత్నం ముక్కు వద్ద గారుత్మతమయ్యింది; విసర్జన నుండి కాంస్యం, వీర్యం నుండి వెండి, మూత్రం నుండి తామ్రం పుట్టాయి.
अंगस्योद्वर्तनाज्जातं पित्तलं ब्रह्मवीतिकाः । नादाद्वैदूर्यमुत्पन्नं रत्नं चारुतरं तथा
శరీరాన్ని రుద్దడం వల్ల పిత్తలం, బ్రహ్మవీతికా రత్నాలు పుట్టాయి; శబ్దం నుండి వైడూర్యం, మరొక అందమైన రత్నం పుట్టింది.
नखेभ्यः कनकोत्पत्ती रुधिराच्च रसोद्भवः । मेदसः स्फटिकं जातं प्रवालं मांससंभवम्
నఖాల నుండి బంగారం, రక్తం నుండి రసము, మేదస్సు నుండి స్ఫటికం, మాంసం నుండి ప్రవాళం పుట్టాయి.
बलदेहोद्भवान्यासन्रत्नानि पृथिवीतले । पुण्योपचयसंपत्त्या भोक्ष्यंते विमलैर्जनैः
బలుని శరీరం నుండి పుట్టిన రత్నాలు భూమిపై వెలిసాయి; పుణ్యాన్ని కూడబెట్టిన పవిత్రులు వాటిని అనుభవించేవారు.