మనస్సు ద్వారా అన్ని సాధనాలు సాధించబడతాయి; మనస్సు సహాయంగా లేకుంటే వినాశనమే జరుగుతుంది. అయితే, భక్తితో కూడిన స్వల్ప అహంకారం అనుమతించబడుతుంది. అహంకారానికి లోనైనవారికి ఆనందం ఏమాత్రం ఉండదు; అహంకారంతో మోహించబడిన ఆత్మ అంధకారంలో కూరుకుపోతుంది. అందుకే, ఈ లోకంలో మనస్సు స్వతంత్రంగా ఉండటానికి అవకాశం లేదు; అతడు పరమేశ్వరునిపై ఆధారపడి జీవించాలి. అందువల్ల, జ్ఞానవంతుడు తన ప్రయత్నాల ద్వారా ఏ కార్యానికీ అధికారం లేదని గ్రహించాలి; స్థిరంగా, చలించి ఉండే అన్ని కదలికలు ప్రభువు సంకల్పంతోనే జరుగుతాయి. కాబట్టి, తన స్వశక్తిపై ఆధారపడిన అన్ని చర్యలను పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి; ఎందుకంటే ప్రభువు శక్తితో ఆయనకు సాధ్యం కానిదేదీ లేదు. ఆ మహిమయైన ప్రభువుకు భారాన్ని అప్పగించి, ఆయన కోసం మాత్రమే కార్యాలు చేయాలి; పరమాత్మ హరిదేవుడు యజమాని, నేను ఎప్పుడూ ఆయనకు సేవకుడిని. కావున, తన కోరికను కూడా ఆ ఆత్మాధిపతికి అర్పించాలి; మనస్సు ద్వారా 'నేను', 'నాది' అనే భావనను పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి. శరీరంలో 'నేను' అనే భావనే సంసారానికి, కర్మబంధానికి మూలం; అందుకే, బుద్ధిమంతుడు మనస్సు ద్వారా అహంకారాన్ని, గర్వాన్ని పూర్తిగా త్యజించాలి. ఇప్పుడు, ఓ శుభదాయిని గిరిజా, నేను నారాయణ అనే పదార్థాన్ని వివరిస్తాను: 'నారా' అంటే సమూహాలైన ఆత్మలు, వాటి గమ్యం ఆ పరమపురుషుడే. ఆ సమూహాలే ఆయన మార్గం, అందుకే ఆయనను నారాయణ అని పిలుస్తారు. ప్రపంచంలో అన్ని చైతన్య, అచైతన్య జీవులు వినబడతాయి, కనిపిస్తాయి. ఆ జీవులందరినీ వ్యాపించి, నిత్యంగా నివసించేవాడు నారాయణ. 'నారా' అనేవి అన్ని జీవుల సమూహాలు. వాటి గమ్యం, ఆధారం ఆయన; అందుకే ఆయనను నారాయణ అని స్మరిస్తారు. బుద్ధిమంతులు నర అనే మూలం నుండి తత్త్వాలు జనించాయని తెలుసుకుని వాటిని నారాణి అంటారు. ఆ సమూహాలే ఆయన మార్గం; అందుకే ఆయనను నారాయణ అని పిలుస్తారు. కల్పాంతంలో, ప్రపంచాన్ని తనలో లయపరిచి, దాన్ని మళ్లీ సృష్టించేవాడు నారాయణ. చలించే, స్థిరంగా ఉన్న ప్రపంచాన్ని 'నారా' అని పిలుస్తారు. వాటికి గమ్యం, నివాసం ఆయన; అందుకే ఆయన నారాయణ. 'నారా' అనేది జీవుల సమూహం, వాటికి ఆయన మార్గం, గమ్యం. అందుకే, మునులు ఆయనను నారాయణ అని ఎప్పుడూ పిలుస్తారు. ప్రపంచాలు మహాసముద్రంలో పుడిన ఫేనంలా ఆయన నుండి ఉద్భవిస్తాయి, మళ్లీ ఆయనలో లయమవుతాయి; అందుకే ఆయనను నారాయణ అని స్మరిస్తారు. నిత్యనివాసంలో నిత్యంగా విముక్తుడైన, పరమానందాన్ని అనుభవించే ఆ పరమేశ్వరుడు నారాయణ. ఆయననే నారాయణ, పరమబ్రహ్మ, పరమసత్యం. ఈ లోకంలో కనిపించేది, వినబడేది, లోపల, బయట — అన్నీ నారాయణ ద్వారా వ్యాపించబడి నిలిచినవి. పాపరహితుడు, పరమపురుషుడు, అన్ని జీవులలో నివసించే వాడు, ఒకే దివ్యుడు, నిత్యమైన హరి, నారాయణ, అపరాజితుడు. ఆయనే దర్శనకర్త, దర్శనమైనది; వినేవాడు, వినబడినది; తాకేవాడు, తాకబడినది; ధ్యానించేవాడు, ధ్యానించబడినది. మాట్లాడేవాడు, మాట్లాడబడినది; తెలిసినవాడు, తెలిసినది; చైతన్య, అచైతన్య ప్రపంచం — ఇవన్నీ హరి, మహిమయైన ప్రభువు, నారాయణ. పురుషుడు వెయ్యి తలలు, వెయ్యి కళ్లు, వెయ్యి పాదాలు కలిగి, అన్ని లోకాలను అన్ని దిక్కులలో వ్యాపించి, వాటిని పది వేలి పొడవు దాటిన వాడు. గతంలో ఉన్నది, భవిష్యత్తులో ఉండేది అన్నీ నారాయణ, హరి; ఆయన అమృతత్వానికి అధిపతి, అన్నపానముతో జీవించే విరాట్ పురుషుడు. ఆ పురుషుడే విష్ణువు, వాసుదేవుడు, అపరాజితుడు, హరి; ఆయన బంగారు వర్ణుడు, పుణ్యాత్ముడు, అమరుడు, నిత్యుడు, శుభుడు. ఆయన విశ్వానికి యజమాని, అన్ని లోకాల అధిపతి, రాజాధిరాజుడు; ఆయన హిరణ్యగర్భుడు, సవిత, అనంతుడు, మహాప్రభువు. 'భగవాన్', 'పురుష' అనే పదాలు ఆయనకు వర్తిస్తాయి; వాసుదేవుడు, అన్ని ఆత్మల ఆత్మ, నిర్గుణుడు. ప్రభువు, భగవాన్ విష్ణువు, పరమాత్మ, లోకాలకు స్నేహితుడు; ఆయన చలించే, స్థిరంగా ఉన్నవాటికి అధిపతి, తపస్సు గమ్యం. వేదాలలో ఆది అక్షరంగా పిలవబడినవాడు, చివరన స్థాపించబడినవాడు, ప్రకృతిలో లయమైన వాడు — ఆ పరముడు మహాప్రభువు. ఆ రూపమే విష్ణువు, నారాయణ, హరి; ఆయనే నిత్యపురుషుడు, పరమాత్మ, మహాప్రభువు. ఎక్కడ అధికారం ఉంటే, అక్కడ 'ఈశ్వర' అనే పదాన్ని మునులు ఉపయోగిస్తారు; నిర్గుణమైన అధికారం వాసుదేవునిలో స్థాపించబడింది. వేదాంతాలు ఆయనను 'ఆత్మేశ్వర' అని పిలుస్తాయి; అందుకే మహాప్రభువు స్థానం వాసుదేవునిలో ఉంది. ఆయన తన లీల ద్వారా త్రిప్రకార రూపానికి కూడా అధిపతి; ద్విప్రకార అధికారం కూడా ఆయనదే, అన్ని ఆత్మలకు ఆత్మ. శ్రీ, భూమి, నీలకు అధిపతి అయినవాడు ఈశ్వరుడు; అందుకే అన్ని లోకాల అధిపతి స్థానం వాసుదేవునిలో ఉంది. ఆయన యజ్ఞానికి అధిపతి, యజ్ఞమే, యజ్ఞాన్ని అనుభవించేవాడు, యజ్ఞాన్ని చేయేవాడు, సర్వవ్యాపి; యజ్ఞాన్ని అనుభవించేవాడు, యజ్ఞపురుషుడు, ఆయనే పరమేశ్వరుడు. యజ్ఞానికి అధిపతి, అర్పణలకు, హోమాలకు అనుభవించేవాడు, నశించని హరి, లోకానికి ప్రభువు; ఆయన సన్నిధితో, రాక్షసులు, అసురులు వెంటనే పారిపోతారు. విశ్వరూపాన్ని ధరించిన హరి, జనార్ధనుడు మూడు లోకాలను పోషిస్తాడు; ఆయనే పరమేశ్వరుడు. దేవతలు సంపూర్ణ అర్పణలతో యజ్ఞం చేశారు; ఆ యజ్ఞం నుండి రెండు వైపులను అనుభవించేవాళ్లు పుట్టారు. ఆ యజ్ఞం నుండి అన్ని అర్పణలు, ఋగ్వేద, సామవేద మంత్రాలు జనించాయి; దానినుండి గుర్రాలు, ఆవులు, మనుషులు పుట్టారు. ఈ యజ్ఞపురుషుని శరీరంలో నుండి, హరి నుండి ఈ లోకంలో ఉన్న స్థిర, చలించి ఉన్నవన్నీ పుట్టాయి. ఇలా పరమేశ్వరుడు నారాయణుడు, హరి, వాసుదేవుడు అన్నింటికి మూలం, మార్గం, గమ్యం, ఆధారం, యజమాని, పరమాత్మ, నిత్యపురుషుడు, మహాప్రభువు, ఈశ్వరుడు, భగవాన్, విశ్వరూపుడు, యజ్ఞపురుషుడు, లోకాలకు పోషకుడు, అన్ని తత్త్వాలకు మూలం, సర్వవ్యాపి, సర్వాధిపతి, నిత్యానందుడిగా మనందరికీ స్మరణీయుడు.