వారణాసి మహాత్మ్యాన్ని గురించి పలికిన ఋషుల మాటలను నారదుడు యుధిష్ఠిరుని ఎదుట వివరిస్తూ ఇలా చెప్పాడు: ఈ పవిత్ర స్థలానికి, ముక్తిని కోరే భక్తులు సేవ చేసే ఈ క్షేత్రానికి వచ్చినవారికి, మరణించిన తరువాత జన్మ మరల రావు. వారు మళ్లీ సంసారసాగరంలో పడి తిరిగి జన్మించకూడదు. అందుచేత, యోగి అయినా కాని, పాపి అయినా కాని, అత్యంత పుణ్యాత్ముడైనా కాని, ఎంతటి శ్రమతోనైనా వారణాసిలో నివసించాలి. ముక్తిని కలిగించని మార్గాల వైపు మనస్సు మళ్లిపోవద్దు—ప్రపంచపు మాటలు, తల్లిదండ్రుల మాటలు, గురువు మాటలు అయినా, అవి ముక్తికి దారి తీస్తే తప్ప వేరే దారిలో నడిపించరాదు. ఇక్కడ ఒక పవిత్రమైన చిహ్నం ఉంది—దాన్ని మంగళకరమైన ఓంకారంగా పిలుస్తారు. దాన్ని కేవలం స్మరించినా సమస్త పాపాలు తొలగిపోతాయి. ఇది పరమ జ్ఞానం, అత్యున్నతమైన అయిదు హోమాల పీఠిక; వారణాసిలో మహర్షులు దీనిని ముక్తి సాధనగా సేవిస్తుంటారు. అక్కడ మహాదేవుడు స్వయంగా అయిదు హోమాల రూపంలో ఉన్నాడు; రుద్రుడు, భూతాలకు ముక్తినిచ్చే వరదాత, అక్కడ ఆనందంగా ఉంటాడు. ఈ పశుపతి జ్ఞానాన్ని అయిదు హోమాల పీఠికగా పిలుస్తారు; ఈ పవిత్ర చిహ్నమే ఓంకారము, అది అక్కడ ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. శాంతి యొక్క పరమ స్థితి, శాంతి స్వరూపం, జ్ఞానం, పరమమైనది మరియు ఇతరమైనది, స్థితి, లయ—ఇవి అయిదు లింగ తత్త్వాలు. బ్రహ్మాదుల నివాసమైన అయిదు లింగాలలో, ఓంకారాన్ని ప్రబోధించే లింగాన్ని అయిదు హోమాల పీఠికగా పిలుస్తారు. ప్రపంచాంతంలో, జ్ఞానులు భగవంతుని లింగరూపంగా, నశించని అయిదు హోమాల పీఠికగా ధ్యానించాలి; శరీరం విడిచినపుడు, వారు పరమ జ్యోతిలో, పరమానందంలో లీనమవుతారు. అక్కడ దివ్య ఋషులు, గతకాలంలో సిద్ధులైన బ్రహ్మర్షులు, ఈశానుని ఆరాధించి, అత్యున్నత స్థితిని పొందారు. మత్స్యోదరీ తీరంలో, అత్యంత రహస్యమైన, మంగళకరమైన స్థలంలో, ఓ రాజా, ఓంకారేశ్వరుడు ఉన్నాడు—ఆ లింగం గొర్రె చర్మం పరిమాణంలో ఉంది. అక్కడ కృత్తివాసేశ్వర లింగం, పరమ మధ్యమేశ్వరుడు, విశ్వేశ్వరుడు, ఓంకారుడు, కందర్పేశ్వరుడు కూడా ఉన్నారు. ఇవన్నీ వారణాసిలోని రహస్య లింగాలు, ఓ యుధిష్ఠిరా; శంభు అనుగ్రహం లేకుండా వీటిని ఎవరూ తెలుసుకోలేరు. ఇప్పుడు కృత్తివాసేశ్వర మహిమను విను. ఆ స్థలంలో, ఒక రాక్షసుడు ఏనుగు రూపంలో వచ్చి, అక్కడ నిరంతరం ఆరాధన చేసే బ్రాహ్మణులను హతమార్చాలని వచ్చాడు. వారి రక్షణార్థం, త్రినేత్రుడు అయిన మహాదేవుడు లింగాల నుండి అవతరించి, దయతో ఆ ఏనుగు రూప రాక్షసుని పట్టించుకోకుండా, తన త్రిశూలంతో సంహరించాడు. ఆ రాక్షసుని చర్మాన్ని తన వస్త్రంగా ధరించాడు కాబట్టి, ఆయన కృత్తివాసేశ్వరుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అక్కడ మహర్షులు పరమ సిద్ధిని పొందారు, అదే శరీరంతోనే పరమ స్థితిని పొందారు—అందులో రుద్రులు, జ్ఞాన-అజ్ఞానాధిపతులు, శివులు ఉన్నారు. కృత్తివాసేశ్వర లింగాన్ని ఆశ్రయించి స్థిరంగా ఉన్న వారు, పాపపూరితమైన కలియుగాన్ని బాగా తెలిసినవారు. తమ లక్ష్యాన్ని సాధించినవారు కృత్తివాసేశ్వరుని విడిచిపెట్టరు; దీనిలో సందేహం లేదు. ఇక్కడ ముక్తి సాధించకపోతే, వేరే ఎక్కడా, వెయ్యి జన్మలు తీసుకున్నా సాధ్యం కాదు. కృత్తివాసేశ్వరునితో ఉన్నవారికి ఒకే జన్మలో ముక్తి లభిస్తుంది. ఈ స్థలం సమస్త సిద్ధుల నివాసంగా చెప్పబడుతుంది. ఈ రహస్యాన్ని దేవాదిదేవుడు, మహాశంభువు దాచిపెట్టి ఉన్నాడు. ప్రతి యుగంలో వేదవేత్త బ్రాహ్మణులు ఇక్కడ ఉంటారు. వారు మహాత్ముని ఆరాధించుతూ, శతరుద్రియాన్ని పఠిస్తూ, త్రయంబకుడిని, కృత్తివాసేశ్వరుని నిరంతరం స్తుతిస్తూ, హృదయంలో స్థాణు, శివుని ధ్యానిస్తారు. వారణాసిలోని బ్రాహ్మణులు, సిద్ధులు గానం చేస్తారు; కృత్తివాసేశ్వరుని ఆశ్రయించినవారు ముక్తి పొందుతారు. బ్రాహ్మణ కుటుంబాల్లో జన్మించడం అత్యంత అరుదైనది, కోరదగినది. అటువంటి వారు తపస్సు చేసి, రుద్ర పారాయణ చేసి, మహేశ్వరుని మనస్సులో ధ్యానిస్తారు. వారణాసి మధ్యలో నివసించే మహర్షులు ప్రభువుని ఆరాధించి, యజ్ఞాలు స్వార్థరహితంగా చేసి, రుద్రుని స్తుతించి, శంభువుకు నమస్కరిస్తారు. భవునికి నమస్కారం—ఆయన యోగానికి పవిత్ర స్థానం. నేను స్థాణువుని ఆశ్రయిస్తాను, ఆయన పర్వతాధిపతి, పురాతనుడు. హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్న రుద్రుని నేను స్మరిస్తాను; అనేక రూపాలున్న మహాదేవుని నేను జ్ఞానంతో తెలుసుకుంటాను. ఇంతగా చెప్పిన తరువాత నారదుడు, ‘‘ఇలా పద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలోని ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయం ముగిసింది’’ అని యుధిష్ఠిరునికి తెలియజేశాడు. తర్వాత నారదుడు ఇలా వివరించాడు: అక్కడ మరో గొప్ప లింగం ఉంది—కపర్దీశ్వరుడు. అక్కడ శాస్త్రోక్తంగా స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసినవాడు, సమస్త పాపాల నుంచి విముక్తి పొంది, భోగమూ మోక్షమూ పొందుతాడు. అక్కడ పిశాచమోచనంగా ప్రసిద్ధమైన మరో పవిత్ర స్థలం ఉంది. అక్కడ అద్భుతమైన దేవుడు ముక్తిని ప్రసాదించి, సమస్త దోషాలను తొలగిస్తాడు. ఒకప్పుడు ఒక రాక్షసుడు, పులి రూపంలో భయంకరంగా వచ్చాడు. అతడు కపర్దీశ్వరుని సమీపంలో ఉన్న ఒంటరి జింకను తినబోయాడు. ఆ జింక భయంతో లింగాన్ని పలుమార్లు చుట్టి పరుగెత్తింది. చివరికి భయంతో పరుగెత్తుతూ, ఆ పులి వశమై పడిపోయింది. ఆ పులి తన గోరెమెత్తిన పంజాలతో జింకను చీల్చేసింది. తర్వాత ఆ పులి, అక్కడ ఉన్న మహర్షులను చూసి, వేరే నిర్మానుష్య ప్రదేశానికి వెళ్లింది. ఆ జింక, మరణించిన తరువాత, కపర్దీశ్వరుని ఎదుట పడివుంది. ఆ సమయంలో ఆకాశంలో ఒక మహత్తరమైన జ్వాల కనిపించింది, అది సూర్యుని లాగా ప్రకాశించింది. మూడు కన్నులతో, నీలకంఠుడై, జటా ముద్దులో చంద్రుడిని ధరించి, వృషభాన్ని అధిరోహించి, చుట్టూ ఉన్న దేవతలతో సహా, ఆకాశంలో పుష్పవృష్టి కురిపించారు. ఆ జింక ఆ క్షణం నుండి దేవతల సమూహానికి అధిపతిగా మారి, ఇకపై కనిపించ లేదు. ఈ అద్భుతాన్ని చూసి దేవతలు సహా అందరూ స్తుతించారు. కేవలం ఆ మహేశ్వరుని లింగాన్ని స్మరించినా, జటాధారి ప్రభువును ధ్యానించినా, సమస్త పాపాలు త్వరగా తొలగిపోతాయి. వారణాసిలో నివసించే వారు, కామక్రోధాదులాంటి దోషాలు, అన్ని అవరోధాలు, జటాధారి ప్రభువుని ఆరాధనచే నశింపజేస్తారు. ఇలా వారణాసి మహాత్మ్యాన్ని, అక్కడి రహస్య లింగాలను, కృత్తివాసేశ్వరుని, కపర్దీశ్వరుని, వారి ముక్తిప్రదాయిత్వాన్ని నారదుడు యుధిష్ఠిరునికి వివరించాడు.