ம்ரியதே பஶ்யதாமேவம் கலோ குருகுராயதே । ஜீவஸ்த்ரு'ணஜலௌகேவ தேஹாத்தேஹம் விஶேத்க்ரமாத்
அவன் உயிர் பிரியும் போது, அருகிலுள்ளவர்கள் பார்த்துக்கொண்டிருக்க, கழுத்தில் கரகர ஒலி எழுகிறது; உயிர், நீரில் இருக்கும் புல்லோ அல்லது ஜிலேபியோ போல, மெதுவாக உடலை விட்டு வெளியேறுகிறது.
ப்ராப்நோத்யுத்தரமம்கம் ச தேஹம் த்யஜதி பூர்வகம் । மரணாத்ப்ரார்தநாத்துஃகமதிகம் ஹி விவேகிநாம்
அது மேலங்கங்களில் சென்று, பழைய உடலை விட்டு வெளியேறுகிறது; அறிவுள்ளவர்களுக்கு, ஆசையால் வரும் துயரைவிட, மரணத்தால் வரும் துயரம் அதிகம்.
க்ஷணிகம் மரணே துஃகமநம்தம் ப்ரார்தநாக்ரு'தம் । ஜகதாம் பதிரர்தித்வாத்விஷ்ணுர்வாமநதாம் கதஃ
மரணத்தில் ஏற்படும் துயரம் ஒரு கணம் மட்டுமே; ஆனால் ஆசையால் ஏற்படும் துயரம் முடிவில்லாதது; உலகங்களின் ஆண்டவனான விஷ்ணுவும், வேண்டுகோளுக்காக வாமனராக ஆனான்.
அதிகஃ கோபரஸ்தஸ்மாத்யோ ந யாஸ்யதி லாகவம் । ஜ்ஞாதம் மயேதமதுநா ம்ரு'த்யோர்பவதி யத்குருஃ
இதையெல்லாம் விட, கோபம் அதிகம்; அது எளிதில் குறையாது; இப்போது தான் மரணத்தின் உண்மையான பாரத்தை நான் அறிந்தேன்.
ந பரம் ப்ரார்தயேத்பூயஸ்த்ரு'ஷ்ணாலாகவகாரணம் । ஆதௌ துஃகம் ததா மத்யே துஃகமம்தே ச தாருணம்
அதிகம் விரும்பக்கூடாது, ஏனெனில் ஆசை குறைவால் தான் அது உண்டாகிறது. ஆரம்பத்திலும் துன்பம், நடுவிலும் துன்பம், முடிவில் மிகக் கடும் வேதனை.
நிஸர்காத்ஸர்வபூதாநாமிதி துஃக பரம்பரா । வர்தமாநாந்யதீதாநி துஃகாந்யேதாநி யாநி து
எல்லா உயிர்களுக்கும் இயற்கையாகவே துன்பம் தொடர்ச்சியாக உள்ளது; இப்போது, கடந்த காலத்தில், மற்றும் பிற துன்பங்களும் அப்படியே.
ந நரஃ ஶோசயேஜ்ஜந்ம ந விரஜ்யதி தேந வை । அத்யாஹாராந்மஹத்துஃகமல்பாஹாராத்ததம்தரம்
பிறப்பை நினைத்து மனுஷன் வருந்த வேண்டாம்; அதனால் விருப்பம் குறையவும் முடியாது. அதிகம் சாப்பிட்டால் பெரிய துன்பம், குறைவாக சாப்பிட்டால் வேறு விதமான துன்பம்.
த்ருடதே போஜநே கம்டோ போஜநே ச குதஃ ஸுகம் । க்ஷுதா ஹி ஸர்வரோகாணாம் வ்யாதிஃ ஶ்ரேஷ்டதமஃ ஸ்ம்ரு'தஃ
சாப்பிடும்போது தொண்டை சிரமப்படுகிறது; சாப்பாட்டில் எப்படி சந்தோஷம் கிடைக்கும்? பசியே எல்லா நோய்களிலும் மிக மோசமான நோயாக நினைக்கப்படுகிறது.
ஸச்சாம்தௌஷதலேபேந க்ஷணமாத்ரம் ப்ரஶாம்யதி । க்ஷுத்வ்யாதி வேதநா தீவ்ரா நிஃஶேஷபலக்ரு'ம்தநீ
நல்ல உணவு அல்லது மருந்து போட்டாலும், அது ஒரு கணம் மட்டும் தணியும்; பசியின் வேதனை மிக அதிகம், எல்லா சக்தியையும் களைந்து விடும்.
தயாபிபூதோ ம்ரியதே யதாந்யைர்வ்யாதிபிர்நரஃ । தத்ரஸேபி ஹி கிம் ஸௌக்யம் ஜிஹ்வாக்ரபரிவர்திநி
அந்த பசியால் பாதிக்கப்பட்டவன், மற்ற நோய்களால் போல் மரணமடைகிறான்; நாக்கின் முனையில் சுவை இருந்தாலும், அதில் என்ன சந்தோஷம்?
தத்க்ஷணாதர்தகாலேந கம்டம் ப்ராப்ய நிவர்ததே । இதி க்ஷுத்வ்யாதிதப்தாநாமந்நமோஷதவத்ஸ்ம்ரு'தம்
அந்த கணம் அல்லது பாதி நேரத்தில், தொண்டையை எட்டிய உணவு மறைந்து விடும்; பசியால் வருந்துபவர்களுக்கு உணவு மருந்து போலவே என்று கருதப்படுகிறது.
ந தத்ஸுகாய மம்தவ்யம் பரமார்தேந பம்டிதைஃ । ம்ரு'தோபமஶ்ச யஃ ஶேதே ஸர்வகார்யவிவர்ஜிதஃ
அதை அறிவாளிகள் உண்மையில் சந்தோஷமாக கருதக்கூடாது; எல்லா செயல்களும் இல்லாமல், இறந்தவனைப் போல் படுத்திருப்பவனும்—
தத்ராபி ச குதஃ ஸௌக்யம் தமஸா சோதிதாத்மநஃ । ப்ரபோதேபி குதஃ ஸௌக்யம் கார்யேஷூபஹதாத்மநஃ
அங்கேயும், மனம் இருளால் ஆட்கொள்ளப்பட்டவனுக்கு எங்கே சந்தோஷம்? விழித்திருக்கும்போதும், கடமைகளால் சோர்ந்த மனதுக்கே சந்தோஷம் எங்கே?
க்ரு'ஷிவாணிஜ்யஸேவாத்ய கோரக்ஷாதி பரஶ்ரமைஃ । ப்ராதர்மூத்ரபுரீஷாப்யாம் மத்யாஹ்நே க்ஷுத்பிபாஸயா
விவசாயம், வணிகம், வேலை, மாடு மேய்த்தல் போன்ற கடின உழைப்பால், காலை சிறுநீர், மலத்தால், மதியம் பசி, தாகத்தால்—
த்ரு'ப்தாஃ காம்யேந பாத்யம்தே நித்ரயா நிஶி ஜம்தவஃ । அர்தஸ்யோபார்ஜநே துஃகம் துஃகமர்ஜிதரக்ஷணே
விருப்பம் பூர்த்தி செய்த பிறகு உயிர்கள் இரவில் தூக்கத்தால் தொந்தரவு அடைகின்றன; செல்வம் சம்பாதிப்பதில் துன்பம், சம்பாதித்ததை காக்கவும் துன்பம்.
நாஶே துஃகம் வ்யயே துஃகமர்தஸ்யைவ குதஃ ஸுகம் । சௌரேப்யஃ ஸலிலேப்யோக்நேஃ ஸ்வஜநாத்பார்திவாதபி
அது அழிந்தால் துன்பம், செலவழித்தால் துன்பம்—செல்வத்தில் சந்தோஷம் எங்கே? திருடர்கள், நீர், தீ, சொந்தவர்கள், அரசர் ஆகியோரால்—
பயமர்தவதாம் நித்யம் ம்ரு'த்யோர்தேஹப்ரு'தாமிவ । கே யதா பக்ஷிபிர்மாம்ஸம் பக்ஷ்யதே ஶ்வாபதைர்புவி
செல்வந்தர்களுக்கு எப்போதும் பயம், உயிருள்ளவர்களுக்கு மரண பயம் போல; ஆகாயத்தில் பறவைகள் இறைச்சியைத் தின்று விடும், பூமியில் காட்டு மிருகங்கள்—
ஜலே ச பக்ஷ்யதே மத்ஸ்யைஸ்ததா ஸர்வத்ர வித்தவாந் । விமோஹயம்தி ஸம்பத்ஸு வாரயம்தி விபத்ஸு ச
நீரிலும் மீன்கள் விழுங்கும்; அப்படியே எல்லா இடங்களிலும் செல்வந்தர் சிக்கிக்கொள்கிறார்கள்; செல்வம் இருந்தால் ஏமாற்றப்படுகிறார்கள், துன்பத்தில் தடைக்கப்படுகிறார்கள்.
கேதயம்த்யர்ஜநே காலே கதார்தாஃ ஸ்யுஃ ஸுகாவஹாஃ । ப்ராகர்தபதிருத்விக்நஃ பஶ்சாத்ஸர்வார்தநிஃஸ்ப்ரு'ஹஃ
சம்பாதிக்கும்போது சோர்வு, சந்தோஷம் தரும் பொருள்கள் துன்பமாக மாறும். முன்பு செல்வம் கொண்டவன் கவலையுடன், பிறகு எல்லா பொருள்களிலும் விருப்பமில்லாமல் போகிறான்.
தயோரர்தபதிர்துஃகீ ஸுகீ மந்யேர்விரக்ததீஃ । வஸம்தக்ரீஷ்மதாபேந தாருணம் வர்ஷபர்வஸு
இவர்களில் செல்வம் கொண்டவன் துன்பம் அனுபவிக்கிறான், ஆனால் மனம் பற்றினிலாதவன் சந்தோஷமாக இருக்கிறான்; வசந்தம், கோடை வெப்பம், கடுமையான மழைக்காலம்—
வாதாதபேந வ்ரு'ஷ்ட்யா ச காலேப்யேவம் குதஃ ஸுகம் । விவாஹவிஸ்தரே துஃகம் தத்கர்போத்வஹநே புநஃ
காற்று, வெப்பம், மழை ஆகியவற்றால் எல்லா நேரமும் சந்தோஷம் எங்கே? திருமண நிகழ்ச்சியில் துன்பம், பிறகு கருவை சுமப்பதில் மீண்டும் துன்பம்.
ஸூதிவைஷம்யதுஃகைஶ்ச துகம் விஷ்டாதிகர்மபிஃ । தந்தாக்ஷிரோகே புத்ரஸ்ய ஹா கஷ்டம் கிம் கரோம்யஹம்
பிரசவத்தின் வேதனைகள், கழிவுகளை சுத்தம் செய்வதில் துன்பம்; பிள்ளையின் பல், கண் நோய்களில்—ஐயோ, என்ன கஷ்டம், நான் என்ன செய்ய முடியும்?
காவோ நஷ்டாஃ க்ரு'ஷிர்பக்நா பார்யா ச ப்ரபலாயிதா । அமீ ப்ராகூர்ணிகாஃ ப்ராப்தா பயம் மே ஶம்ஸிநோ க்ரு'ஹாந்
என் மாடுகள் தொலைந்துவிட்டன, உழவு கருவி உடைந்துவிட்டது, என் மனைவி ஓடிவிட்டாள்; இப்போது இந்த அலைந்து திரியும் பிச்சைக்காரர்கள் வந்து, என் வீட்டிற்கு பயத்தை அறிவிக்கின்றார்கள்.
பாலாபத்யா ச மே பார்யா கஃ கரிஷ்யதி ரம்தநம் । விவாஹகாலே கந்யாயாஃ கீத்ரு'ஶஶ்ச வரோ பவேத்
என் மனைவி இளம் வயதிலும் குழந்தைகளும் உள்ளவளும்; இப்போது யார் சமையல் செய்வார்? பெண்ணின் திருமண நேரத்தில், அவளுக்குத் தகுந்த கணவன் யார் கிடைப்பார்?
ஏதச்சிம்தாபிபூதாநாம் குதஃ ஸௌக்யம் குடும்பிநாம்
இப்படி கவலையில் மூழ்கிய குடும்ப வாழ்க்கை வாழ்பவர்களுக்கு எங்கே சந்தோஷம் கிடைக்கும்?
குடும்பசிம்தாகுலிதஸ்ய பும்ஸஃ ஶ்ருதம் ச ஶீலம் ச குணாஶ்ச ஸர்வே । அபக்வகும்பே நிஹிதா இவாபஃ ப்ரயாம்தி தேஹேந ஸமம் விநாஶநம்
குடும்பப் பிணக்கால் மனம் குழம்பியவருக்கு, கல்வி, நல்லொழுக்கம், எல்லா நல்ல பண்புகளும், சமைக்காத பானையில் தண்ணீர் போடுவது போல உடலோடு சேர்ந்து அழிந்துவிடும்.
ராஜ்யேபி ஹி குதஃ ஸௌக்யம் ஸம்திவிக்ரஹசிம்தயா । புத்ராதபி பயம் யத்ர தத்ர ஸௌக்யம் ஹி கீத்ரு'ஶம்
அரசில் இருந்தாலும், உடன்பாடு, பகைமை பற்றிய கவலைகளால் எங்கே சந்தோஷம்? சொந்த மகனிடம்கூட பயம் இருந்தால், அங்கு எந்த சந்தோஷம் இருக்க முடியும்?
ஸ்வஜாதீயாத்பயம் ப்ராயஃ ஸர்வேஷாமேவ தேஹிநாம் । ஏகத்ரவ்யாபிலாஷித்வாச்சுநாமிவ பரஸ்பரம்
உடல் கொண்ட எல்லோருக்கும் பெரும்பாலும் தங்களே போன்றவர்களிடமிருந்து பயம் உண்டு; ஒரே பொருளை விரும்புவதால், நாய்கள் ஒருவரை ஒருவர் பார்த்து பயப்படுவது போல.
ந ப்ரவிஶ்ய வநம் கஶ்சிந்ந்ரு'பஃ க்யாதோஸ்தி பூதலே । நிகிலம் யஸ்திரஸ்க்ரு'த்ய ஸுகம் திஷ்டதி நிர்பயஃ
பூமியில் எந்த அரசனும் எல்லாவற்றையும் விட்டு வனத்தில் சென்று, பயமின்றி சந்தோஷமாக வாழ்ந்ததாக அறியப்படவில்லை.
யுத்தே பாஹுஸஹஸ்ரம் ஹி பாதயாமாஸ பூதலே । ஶ்ரீமதஃ கார்தவீர்யஸ்ய ரு'ஷிபுத்ரஃ ப்ரதாபவாந்
போர்க்களத்தில், அந்த மகத்தான கீர்த்தி பெற்ற கார்த்தவீர்யரின் மகன், ஆயிரம் கரங்களை தரையில் வீழ்த்தியான்.