श्रीविष्णुरुवाच- पूर्वमासीन्महाबाहुर्ब्राह्मणो वेदपारगः । सदाध्ययनशीलस्तु देवशर्मा इति द्विजः
अग्निहोत्रक्रियायुक्तः षट्कर्मनिरतः सदा । सर्ववर्णेषु संपूज्यः सपुत्रपशुबांधवः
तस्य ब्राह्मणमुख्यस्य भग्ना च गृहवाहिनी । प्राप्ते भाद्रपदे मासे शुक्लपक्षे तु पंचमी
पितुःक्षयाहं कुरुते यतात्मा च जितेंद्रियः । रात्रौ निमंत्रयेद्विप्रान्सुखसौभाग्यदायकान्
प्रभाते विमले प्राप्ते भांडान्यन्यानि कारयेत् । पाकं सर्वेषु पात्रेषु स कारयति जायया
अष्टादशरसोपेतं पितॄणां प्रीतिदायकम् । आकारणं ततो दत्त्वा विप्राणां च पृथक्पृथक्
सर्वे विप्रास्तु संप्राप्ता मध्याह्ने वेदपाठकाः । अर्घपाद्यादि विधिवत्कृतवान्द्विजसत्तमः
रजसा दूषितः श्राद्धे प्रक्षाल्य विधिवत्तदा । गृहमध्ये गताः सर्वे आसने ते निरूपिताः
प्रदत्तं भोजनं तेन मिष्टान्नेन विशेषतः । विधिना च कृतं श्राद्धं पिंडदानप्रपूर्वकम्
तांबूलं दक्षिणां चैव वस्त्राणि विविधानि च । सर्वं ददौ द्विजेभ्यो वै पितृध्यानपरायणः
विप्रा विसर्जिताः सर्वे आशीर्वादपरायणाः । गोत्रिणां बांधवानां च अन्येषां च बुभुक्षताम्
दत्तमन्नं तदा तेन भोजने विधिपूर्वकम् । निशायां तु कुटीद्वारे उपविष्टो यदा तदा
ब्राह्मण्या वारि संगृह्य पादप्रक्षालनं कृतम् । तदा शुनी बलीवर्दौ परस्परमभाषताम्
शृणु कांत वचो मह्यं यादृक्कृतवती वधूः । तादृशं संप्रवक्ष्यामि नान्यथा प्रब्रवीम्यहम्
कदाचिद्दैवयोगेन गताहं पुत्रसद्मनि । तत्रस्थितं पयः पातुं वध्वा दृष्टं न तत्पुनः
पीतं पयस्तु सर्पेण तद्दृष्टं तु मया पुनः । पश्चात्पीतं मया सम्यक्दृष्टं वध्वा तदा पुनः
तेन संपर्कदोषेणकटिर्भग्ना च मे सदा । तेन दुःखेन भो स्वामिन्जाताहं दुःखभागिनी । भग्ना कटिश्च संजाता ह्याहारो नैव रोचते
बलीवर्द्द उवाच- शृणु त्वं शुनि वक्ष्यामि मम दुःखस्य कारणम् । अस्मिन्वै दिवसे प्राप्ते ब्राह्मणानां तु भोजनम्
कारितं मम पुत्रेण मम चिंता तु नो कृता । नोदकं न तृणं चैव न दत्तं केनचित्क्वचित्
अनाहारोह्यहं पापी बद्धोऽस्मिन्पापभावितः । पूर्वपापविशेषेण जातं शुनि न संशयः
तद्वाक्यं तु तदा देवि श्रुतं पुत्रेण धीमता । ममायं तु पिता साक्षाज्जातो मम गृहे पशुः
इयं तु जननी साक्षान्मम चैव न संशयः । दैवयोगाच्छुनी जाता किं करोमि सुनिश्चयम्
एवं विचार्यासौ विप्रो नैव निद्रामवाप सः । रात्रौ चिंतापरो भूत्वा स्मरन्विश्वेश्वरं परम्
नानाधर्मपरोऽहं च ममैवं च कथं शुभम् । विचारयित्वा च ततो रात्रौ सुप्तस्तदा पुनः
प्रभाते विमले प्राप्ते ऋषीणां पुरतो गतः । तेषां मध्ये वसिष्ठेन तस्य सुस्वागतं कृतम्
ब्रूहि त्वं ब्राह्मणश्रेष्ठ तवागमनकारणम् । इति पृष्टस्तदा विप्रः प्रणाममकरोत्तदा
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफला क्रिया । अद्य मे पितरस्तृप्ता दुर्लभात्तव दर्शनात्
यथोक्तं च कृतं श्राद्धं द्विजाश्चैव सुभोजिताः । कुटुंबिनां तु सर्वेषां भोजनं कारितं तथा
भोजनानंतरं प्राप्ता शुनी तत्र उवाच ह । अस्माकं तु गृहे ह्येको बलीवर्दस्तु वर्त्तते
तं पतिं प्रतिवाक्यं यद्दिवज मत्तः शृणुष्व तत् । गृहेस्थितं दुग्धभांडमहिना दूषितं मया