ये त्वां सुरोत्तमगुरुं पुरुषा विमूढा जानंति नास्य जगतः सचराचरस्य। ऐश्वर्यमाननिगमानुशयेन पश्चात्ते यातनामनुभवंत्यविशुद्धचित्ताः
तस्यैवं स्तुवतोऽवोचच्छूलपाणिर्वृषध्वजः। उवाच वचनं हृष्टो राघवं तुष्टमानसः
रुद्र उवाच। राम हृष्टोस्मि भद्रं ते जातस्त्वं निर्मले कुले। त्वं चापि जगतां वंद्यो देवो मानुषरूपधृत्
त्वया नाथेन वै देवाः सुखिनः शाश्वतीः समा। सेविष्यंते चिरं कालं गते वर्षे चतुर्दशे
अयोध्यामागतं त्वां ये द्रक्ष्यंति भुवि मानवाः। सुखं तेऽत्र भजिष्यंति स्वर्गे वासन्तथाक्षयम्
देवकार्यं महत्कृत्वा आगच्छेथाः पुनः पुरीम्। राघवस्तु तथा देवं नत्वा शीघ्रं विनिर्गतः
इंद्रमार्गां नदीं प्राप्य जटाजूटं नियम्य च। अब्रवील्लक्ष्मणं राम इदमर्पय मे धनुः
रामवाक्यं तु तच्छ्रुत्वा सीतां वै लक्ष्मणोऽब्रवीत्। किमर्थं देवि रामेण त्यक्तोहं कारणं विना
अपराधं न जानामि कुपितो यन्महाभुजः। रामेणाहं परित्यक्तः प्राणांस्त्यक्ष्याम्यसंशयम्
नैव मे जीवितेनार्थो धिग्धिङ्मां कुलपांसनम्। आर्यस्य येन वै मन्युर्जनितः पापकारिणा
कांस्तु लोकान्गमिष्यामि अपध्यातो महात्मना। उभौ हस्तौ मुखे कृत्वा साश्रुकंठोऽब्रवीदिदम्
नापराध्यामि रामस्य कर्मणा मनसा गिरा। स्पृष्टौ ते चरणौ देवि मम नान्या गतिर्भवेत्
ततः सीताऽब्रवीद्रामं त्यक्तः किमनुजस्त्वया। वैषम्यं त्यज्यतां बाले लक्ष्मणे लक्ष्मिवर्धने
राघवस्त्वब्रवीत्सीतां नाहं त्यक्ष्यामि लक्ष्मणम्। न कदाचिदपि स्वप्ने लक्ष्मणस्य मतं प्रिये
श्रुतपूर्वं च सुश्रोणि क्षेत्रस्यास्य विचेष्टितम्। अत्र क्षेत्रे जनास्सत्यं सर्वे हि स्वार्थतत्पराः
परस्परं न पश्यंति स्वात्मनश्च हितं वचः। न शृण्वंति पितुः पुत्राः पुत्राणां पितरस्तथा
न शिष्या हि गुरोर्वाक्यं शिष्यस्यापि तथा गुरुः। अर्थानुबंधिनीप्रीतिर्न कश्चित्कस्यचित्प्रियः
इत्येवं कथयन्नेव प्राप्तो रेवां महानदीम्। चक्रेभिषेकं काकुत्स्थः सानुजः सह सीतया
तर्पयित्वा च सलिलैः स्वान्पितॄन्दैवतान्यपि। उदीक्ष्य च मुहुः सूर्यं देवताश्च समाहितः
कृताभिषेकस्तु रराज रामः सीता द्वितीयः सह लक्ष्मणेन। कृताभिषेकः सह शैलपुत्र्या गुहेन सार्धं भगवानिवेशः
भीष्म उवाच॥ कस्मिन्काले भगवता ब्रह्मणा लोककारिणा। यज्ञियैर्यष्टुमारब्धं तद्भवान्वक्तुमर्हति
किं नामान ऋत्विजस्ते ब्रह्मणा ये प्रकल्पिताः। का च वै दक्षिणा तेषां दत्ता तेन महात्मना
यथाभूतं यथावृत्तं तथा त्वं मे प्रकीर्तय। सुमहत्कौतुकं जातं यज्ञं पैतामहं प्रति
पुलस्त्य उवाच॥ पूर्वमेव मया ख्यातं यदा स्वायंभुवो मनुः। सृष्ट्वा प्रजापतीन्सर्वानुक्तः सृष्टिं कुरुष्व वै
स्वयं तु पुष्करं गत्वा यज्ञस्याहृत्य विस्तरम्। ससंभारान्समानाय्य वह्न्यगारे स्थितोभवत्
गायंति नित्यं गंधर्वा नृत्यंत्यप्सरसां गणाः। ब्रह्मोद्गाता होताध्वर्युश्चत्वारो यज्ञवाहकाः
एकैकस्य त्रयश्चान्ये परिवाराः स्वयंकृताः। ब्रह्मा च ब्रह्मणाच्छंसी पोता चाग्नीध्र एव च
आन्वीक्षिकी सर्वविद्या ब्राह्मी ह्येषा चतुष्टयी। उद्गाता च प्रत्युद्गाता प्रतिहर्ता सुब्रह्मण्यः
चतुष्टयी द्वितीयैषा तूद्गातुश्च प्रकीर्तिता। होता च मैत्रावरुणस्तथाऽच्छावाक एव च
ग्रावस्तुच्च चतुर्थोत्र तृतीया च चतुष्टयी। अध्वर्युश्च प्रतिष्ठाता नेष्टोन्नेता तथैव च