नृणां भवति सौख्यानि तथैश्वर्यं तपोऽक्षयम्। त्रीणि शृङ्गाणि शुभ्राणि त्रीणि प्रस्रवणानि च
पुष्कराणि तथा त्रीणि नविद्मस्तत्र कारणम्। कनीयांसं मध्यमं च तृतीयं ज्येष्ठपुष्करम्
शृंगशब्दाभिधानानि शुभप्रस्रवणानि च। ब्रह्माविष्णुस्तथा रुद्रो नित्यं सन्निहितास्त्रयः
पुष्करेषु महाराजा नातः पुण्यतमं भुवि। विरजं विमलं तोयं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
ब्रह्मलोकस्य पन्थानं धन्याः पश्यंति पुष्करं। यस्तु वर्षशतं साग्रमग्निहोत्रमुपासते
कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव च। कर्तुम्मया न शकितं कर्मणा नैव साधितम्
तदयत्नात्त्वया तात मृत्युस्सर्वहरो जितः। तत्र दृष्टस्स देवेशो ब्रह्मा लोकपितामहः
नान्यो मर्त्यस्त्वया तुल्यो भविता जगतीतले। अहं वै तोषितो येन पञ्चवार्षिकजन्मना
वरेण त्वं मदीयेन उपमां चिरजीविनाम्। गमिष्यसि न सन्देहस्तथाशीर्वचनम्मम
एवं वदन्ति ते सर्वे व्रज लोकान्यथेप्सितान्। एवं लब्धप्रसादेन मृकण्डुतनयेन च
आश्रमःस्थापितस्तेन मार्कण्डाश्रम इत्युत। तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा वाजपेयफलं लभेत्
सर्वपापविशुद्धात्मा चिरायुर्जायते नरः। पुलस्त्य उवाच। तथान्यं ते प्रवक्ष्यामि इतिहासं पुरातनम्
यथा रामेण वै तीर्थं पुष्करं तु विनिर्मितम्। चित्रकूटात्पुरा रामो मैथिल्या लक्ष्मणेन च
अत्रेराश्रममासाद्य पप्रच्छ मुनिसत्तमम्। राम उवाच। कानि पुण्यानि तीर्थानि किं वा क्षेत्रं महामुने
यत्र गत्वा नरो योगिन्वियोगं सह बंधुभिः। नैव प्राप्नोति भगवन्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत1.33.
अनेन वनवासेन राज्ञस्तु मरणेन च। भरतस्य वियोगेन परितप्ये ह्यहं त्रिभिः
तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा विप्रर्षभस्तदा। ध्यात्वा च सुचिरं कालमिदं वचनमब्रवीत्
अत्रिरुवाच। साधु पृष्टं त्वया वीर रघूणां वंशवर्धन। मम पित्रा कृतं तीर्थं पुष्करं नाम विश्रुतम्
पर्वतौ द्वौ च विख्यातौ मर्यादा यज्ञपर्वतौ। कुंडत्रयं तयोर्मध्ये ज्येष्ठमध्यकनिष्ठकम्
तेषु गत्वा दशरथं पिंडदानेन तर्पय। तीर्थानां प्रवरं तीर्थं क्षेत्राणामपि चोत्तमम्
अवियोगा च सुरसा वापी रघुकुलोद्वह। तथा सौभाग्यकूपोन्यः सुजलो रघुनंदन
तेषु पिंडप्रदानेन पितरो मोक्षमाप्नुयुः। आभूतसंप्लवं कालमेतदाह पितामहः
तत्र राघव गच्छस्व भूयोप्यागमनं क्रियाः। तथेति चोक्त्वा रामोपि गमनाय मनो दधे
ऋक्षवंतमभिक्रम्य नगरं वैदिशं तथा। चर्मण्वतीं समुत्तीर्य प्राप्तोसौ यज्ञपर्वतम्
तमतिक्रम्य वेगेन मध्यमे पुष्करे स्थितः। पितॄन्संतर्पयामास अद्भिर्देवांश्च सर्वशः
स्नानावसाने रामेण मार्कंडो मुनिपुंगवः। आगच्छन्शिष्यसंयुक्तो दृष्टस्तत्रैव धीमता
गत्वा वै संमुखं तस्य प्रणिपत्य च सादरम्। पृष्टोऽवियोगदः कूपः कतमस्यां दिशि प्रभो
सुतो दशरथस्याहं रामो नाम जनैः स्मृतः। सौभाग्यवापीं तां द्रष्टुमहं प्राप्तोत्रिशासनात्
तत्स्थानं तौ च वै कूपौ भगवान्प्रब्रवीतु मे। एवमुक्तश्च रामेण मार्कंडः प्रत्युवाच ह
मार्कंडेय उवाच। साधु राघव भद्रं ते सुकृतं भवता कृतम्। तीर्थयात्राप्रसंगेन यत्प्राप्तोसीह सांप्रतम्