तस्थुः पातालनिलये मुदितेनांतरात्मना। ततः कालांत रेभूते पुनरेवं व्यचिंतयन्
भविता भरतो राजा पांडवेयो महायशाः। अस्माकं तु क्षयकरो दैवयोगेन केनचित्
कथं त्रिभुवने नाथः सर्वेषां च पितामहः। सृष्टिकर्ता जगद्वंद्यः शापमस्मासु दत्तवान्
देवं विरंचिनं त्यक्त्वा गतिरन्या न विद्यते। वैराजे भवनश्रेष्ठे तत्र देवः स तिष्ठति
स देवः पुष्करस्थो वै यज्ञं यजति सांप्रतम्। गत्वा प्रसादयामस्तं वरं तुष्टः प्रदास्यति1.31.
एवं विचिंत्य ते सर्वे नागा गत्वा च पुष्करम्। यज्ञपर्वतमासाद्य शैलभित्तिमुपाश्रिताः
दृष्ट्वा नागांस्तथा श्रान्तान्वारिधाराश्च शीतलाः। उदङ्मुखा वै निष्क्रांतास्सर्वेषां तु सुखप्रदाः
नागतीर्थं ततो जातं पृथिव्यां भरतर्षभ। नागकुंडं च वै केचित्सरितं चापरेऽब्रुवन्
पुण्यं तत्सर्वतीर्थानां सर्पाणां विषनाशनम्। मज्जन्ति तत्र ये मर्त्या अधिश्रावण पंचमि
न तेषां तु कुले सर्पाः पीडां कुर्वन्ति कर्हिचित्। श्राद्धं पितॄणां ये तत्र करिष्यंति नरा भुवि
ब्रह्मा तेषां परं स्थानं दास्यते नात्र संशयः। नागानां तु भयं ज्ञात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः
पूर्वोक्तं तु पुनर्वाक्यं नागानश्रावयत्तदा। पंचमी सा तिथिर्धन्या सर्वपापहरा शुभा
यतोऽस्यामेव सुतिथौ नागानां कार्यमुद्धृतम्। एतस्यां सर्वतो यस्तु कट्वम्लं परिवर्जयेत्
क्षीरेण स्नापयेन्नागांस्तस्य ते यांति मित्रताम्। भीष्म उवाच। शिवदूती यथा जाता येन चैव निवेशिता
तन्मे सर्वं यथातत्त्वं भवान्शंसितुर्महति। पुलस्त्य उवाच। शिवा नीलगिरिं प्राप्ता तपसे धृतमानसा
रौद्री जटोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु नृप व्रतम्। तपः कृत्वा चिरं कालं ग्रसिष्याम्यखिलं जगत्
एवमुद्दिश्य पंचाग्निं साधयामास भामिनी। तस्याः कालांतरे देव्यास्तपंत्यास्तप उत्तमम्
रुरुर्नाममहातेजा ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः। समुद्रमध्ये रत्नाख्यं पुरमस्ति महाधनम्
तत्रातिष्ठत्स दैत्येंद्रस्सर्वदेवभयंकरः। अनेक शतसाहस्र कोटिकोटिशतोत्तमैः
असुरैरर्चितः श्रीमान्द्वितीयो नमुचिर्यथा। कालेन महता सोऽथ लोकपालपुरं ययौ
जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्वैरमरोचयत्। उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृधेति वेगात्
अनेक नाग ग्रह मीनजुष्टमाप्लावयत्पर्वतसानुदेशान्। अंतःस्थितानेकसुरारिसंघं विचित्रवर्मायुधचित्रशोभम्
भीमं बलं चलितं चारुयोधं विनिर्ययौ सिंधुजलाद्विशालम्। तत्र द्विपा दैत्यभठाभ्युपेताः सयानघंटाश्च समृद्धियुक्ताः
विनिर्ययुः स्वाकृतिभिर्झषाणां समत्वमुच्चैः खलु दर्शयंतः। अश्वास्तथा कांचनसूत्रनद्धा रोहीतमत्स्या इव ते जलांते
व्यवस्थितास्तैः सममेव तूर्णं विनिर्ययुर्लक्षशः कोटिशश्च। तथा रविस्यंदनतुल्यवेगाः सचक्रदंडाक्षतवेणुयुक्ताः
रथाश्च यंत्रोपरिपीडितांगाश्चलत्पताकाः स्वनितं विचक्रुः। तथैव योधाः स्थगितास्तरीभिस्तितीर्षवस्ते प्रवरास्त्रपाणयः
रणेरणे लब्धजयाः प्रहारिणो विरेजुरुच्चैरसुरानुगा भृशं। देवेषु वै रणे तेषु विद्रुतेषु विशेषतः
असुरास्सर्वदेवानामन्वधावंस्ततस्ततः। ततो देवगणाः सर्वे द्रवंतो भयविह्वलाः
नीलं गिरिवरं जग्मुर्यत्र देवी स्वयं स्थिता। रौद्री तपोन्विता धन्या शांभवी शक्तिरुत्तमा
संहारकारिणी देवी कालरात्रीति यां विदुः। सा तु दृष्ट्वा तदा देवान्भयत्रस्तान्विचेतसः