न शब्दशास्त्रे निरतस्य मोक्षो न वर्णसंगे निरतस्य चैव। न भोजनाच्छादन तत्परस्य न लोकवृत्तग्रहणेरतस्य
एकांतशीलस्य दृढव्रतस्य सर्वेन्द्रियप्रीतिनिवर्तकस्य। अध्यात्मयोगे गतमानसस्य मोक्षो ध्रुवं नित्यमहिंसकस्य
सुखं च दांतः स्वपिति सुखेन प्रतिबुध्यते। समः सर्वेषु भूतेषु मनो यस्य प्रबुध्यते
न रथेन सुखं याति न हयेन न दंतिना। यथात्मना विनीतेन सुखं याति महापथे ३०० 1.19.
न तु कुर्याद्धरिः स्पृष्टः सर्पो वाप्यतिरोषितः। अरिर्वा नित्यसंक्रुद्धो यथात्मा दमवर्जितः
न यमं यममित्याहुरात्मा वै यम उच्यते। आत्मा वै यमितो येन स यमस्तु विशिष्यते
यमो यम इति प्रोक्तो वृथा तूद्विजते जनः। आत्मा वै यमितो येन यमस्तस्य करोति किम्
क्रव्यादेभ्यश्च भूतेभ्योऽदान्तेभ्यश्च सदा भयम्। तेषां विप्रतिषेधार्थं दंडः सृष्टः स्वयंभुवा
दंडो रक्षति भूतानि दंडः पालयते प्रजाः। निवारयति पापिष्ठान्दंडो दुर्जय एव वा
श्यामो युवा लोहिताक्षः सर्वभूतभयावहः। दंडः शास्ता मनुष्याणां यस्मिन्धर्मः प्रतिष्ठितः
अथाश्रमेषु सर्वेषु दम एवोत्तमं व्रतम्। तानि लिंगानि वक्ष्यामि यैर्दांत इति कीर्त्यते
अकार्पण्यमपारुष्यं संतोषः सुविधानता। अनसूया गुरोः पूजा दया भूतेष्वपैशुनम्
षड्भिरेष दमः प्रोक्त ऋषिभिः शांतबुद्धिभिः। दयाधीनौ धर्ममोक्षौ तथा स्वर्गश्च पार्थिव
अपमाने न कुप्येत संमाने न प्रहृष्यति। समदुःखसुखो धीरः स शांत इति कीर्त्यते
शेते सुखं हि शांतस्तु सुखं हि प्रतिबुध्यते। श्रेयस्तरमतस्तिष्ठेदवमन्ता विनश्यति
अपमानितस्तु न ध्यायेत्तस्य पापं कदाचन। स्वधर्ममपि चावेक्ष्य परधर्मं न दूषयेत्
आत्मानमपि जानीयात्परं दोषैस्तु नाक्षिपेत्। मंत्रैर्हीनं क्रियाभिर्वा जन्मनाप्यथवा पुनः
दमश्छादयते सर्वं हीनमंगं पटो यथा। अधीयते निरर्थन्ते नाभिजानंति ये दमम्
श्रुतस्य हि दमो मूलं दमो धर्मः सनातनः। यो ह्यात्मनस्तुलयते सुवर्णं तुलया दमम्
स तेन धृतिमान्ख्यातो न तु द्रव्येण मोहितः। व्रतानामपि सर्वेषां दम एव परायणम्
यद्यधीते षडंगानि वेदतत्त्वार्थविद्द्विजः। दमेन तु विहीनश्च पूज्यत्वं नेह गच्छति
दमेनहीनं न पुनंति वेदा यद्यप्यधीताः सह षड्भिरंगैः। सांख्यं च योगश्च कुलं च जन्म तीर्थाभिषेकश्च निरर्थकानि
अपमानात्तपोवृद्धिः संमानाच्च तपःक्षयः। अर्चितः पूजितो विप्रो दुग्धा गौरिव गच्छति
पुनराप्यायते धेनुः सतृणैः सलिलैर्यथा। एवं जपैश्च होमैश्च पुनराप्यायते द्विजः
आक्रोशकसमो लोके सुहृदन्यो न विद्यते। यस्तु दुष्कृतमादाय सुकृतं स्वं प्रयच्छति
आक्रोशमानान्नाक्रोशेन्मन्युं स्वं विनिवर्तयेत्। सन्नियम्य तदात्मानममृतेनाभिषिंचति
कपालं वृक्षमूलानि कुचेलमसहायता। अनपेक्षा ब्रह्मचर्यं नयन्ति परमां गतिम्
कामक्रोधौ विनिर्जित्य किमरण्ये करिष्यति। अभ्यासेन तु वै शास्त्रं कुलं शीलेन धार्यते
गुणैर्मन्त्रा विधार्यन्ते क्रोधस्सत्त्वेन धार्यते। यस्तु क्रोधं समुत्पन्नं संधारयति चात्मनः
अक्रोधेन जयेद्वीरः कस्तेन सदृशो भुवि। यस्तु क्रोधं समुत्पन्नं संतं संयम्य तिष्ठति