प्रथमे वयसि प्राप्ते प्रसूताहं मृगाधिप। इष्टः प्रथमजातश्च सुतस्तु मम बालकः
क्षीरपायी च मे वत्सस्तृणं नाद्यापि जिघ्रति। स च गोपकुले बद्धः क्षुधार्तो मामवेक्षते३०० 1.18.
तमहं चानुशोचामि कथं जीविष्यते सुतः। तस्येच्छामि स्तनं दातुं पुत्रस्नेहवशं गता
पाययित्वा स्तनं वत्समवलिह्य च मूर्द्धनि। सखीनामर्पयित्वा तु संदिश्य च हिताहितम्
पुनः प्रत्यागमिष्यामि यथेष्टं भक्षयिष्यसि। स नंदाया वचः श्रुत्वा मृगेंद्रः पुनरब्रवीत्
किं ते पुत्रेण कर्त्तव्यं मरणं किं न बुध्यसे। त्रस्यंति सर्वभूतानि म्रियंते मां निरीक्ष्य च
त्वं पुनः कृपयाविष्टा पुत्रपुत्रेति भाषसे। न पुत्रा न तपो दानं न माता न पिता गुरुः
शक्नुवंति परित्रातुं नरं कालप्रपीडितम्। कथं त्वं गोकुलं गत्वा गोपीजनसमाकुलम्
वृषभैर्नादितं दिव्यं बालवत्सविभूषितम्। भूषणं देवलोकस्य स्वर्गतुल्यं न संशयः
नित्यं प्रमुदितं दिव्यं सर्वदेवप्रपूजितम्। यत्पवित्रं पवित्राणां मंगलानां च मंगलम्
यत्तीर्थं सर्वतीर्थानां धन्यानां धन्यमुत्तमम्। समस्तगुणसंपन्नमीश्वरायतनं महत्
यत्ख्यातं सर्वतीर्थानां भूमिस्वर्गमनुत्तमम्। गोपीमंथनशब्देन बालवत्सरवेण च
गवां हुंकारशब्देन अलक्ष्मीः प्रतिहन्यते। यत्र वत्साश्च हुंकारं करुणं मातृकांक्षया
यद्गोपैः पालितं शूरैर्बाहुयुद्धकृतश्रमैः। प्रगीतनृत्यसंलापं नंदितास्फोटनादितम्
इतस्ततः स्थितैर्वत्सैर्नर्द्यमानं समंततः। सरोवद्राजते गोष्टं चलद्भिरिव पंकजैः
तं श्रीनिकेतनं सौम्यं हृष्टपुष्टजनाकुलम्। गोलोकप्रतिमं दृष्ट्वा कथं प्रत्यागमिष्यसि
पंचभूतानि मे भद्रे पिबंतु रुधिरं तव। न निर्विण्णानि भूतानि वाङ्मात्रेण करोम्यहम्
नंदोवाच। एवं प्रथमवत्साया मृगेंद्र शृणु मे वचः। दृष्ट्वा सखीः सुतं बालं गोपांश्च प्रतिपालकान्
गोपीजनमुपामंत्र्य जननीं च विशेषतः। शपथैरागमिष्यामि मन्यसे यदि मुंच मां
यत्पापं ब्रह्मवध्यायां मातृपितृवधेषु च। तेन पापेन लिप्येहं यद्यहं नागमे पुनः
यत्पापं लुब्धकानां तु म्लेच्छानां गरदायिनाम्। तेन पापेन लिप्येहं यद्यहं नागमे पुनः
गोषु विघ्नांश्च ये कुर्युः स्वपंतीं ताडयंति च। तेन पापे नलिप्येहं यद्यहं नागमे पुनः
सकृद्दत्वा तु यः कन्यां द्वितीये दातुमिच्छति। तस्य पापेन लिप्येहं यद्यहं नागमे पुनः
यस्त्वनर्हान्बलीवर्दान्विषमे वाहयेत्पुमान्। कथायां कथ्यमानायां विघ्नं कारयते तु यः
तेन पापेन लिप्येहं यद्यहं नागमे पुनः। गृहे यस्यागतं मित्रं निराशं प्रतिगच्छति
तस्य पापेन लिप्येहं यद्यहं नागमे पुनः। इत्येतैः पातकैर्घोरैरागमिष्याम्यहं पुनः
बुध्वा संप्रत्ययं द्वीपी पुनर्वचनमब्रवीत्। व्याघ्र उवाच। संजातः प्रत्ययोस्माकं शपथैर्धेनुके तव
कदाचिन्मन्यसे गत्वा मूर्खोयं वंचितो मया। अत्रापि केचिद्वक्ष्यंति शपथे नास्ति पातकम्
कामिनीषु विवाहेषु गवां मुक्तौ तथैव च। प्राणत्यागे समुत्पन्ने श्रद्धातव्यं न च त्वया
लोकेस्मिन्नास्तिकाः केचिन्मूर्खाः पंडितमानिनः। भ्रामयिष्यंति ते चित्तं चक्रारूढमिव क्षणात्