पयोधरौ नातिचित्रं कस्य संजायते हृदि। रागोपहतदेहोयमधरो यद्यपि स्फुटम्
तथापि सेवमानस्य निर्वाणं संप्रयच्छति। वहद्भिरपि कौटिल्यमलकैः सुखमर्प्यते
दोषोपि गुणवद्भाति भूरिसौंदर्यमाश्रितः। नेत्रयोर्भूषितावंता वाकर्णाभ्याशमागतौ
कारणाद्भावचैतन्यं प्रवदंति हि तद्विदः। कर्णयोर्भूषणे नेत्रे नेत्रयोः श्रवणाविमौ
कुंडलांजनयोरत्र नावकाशोस्ति कश्चन। न तद्युक्तं कटाक्षाणां यद्द्विधाकरणं हृदि
तवसंबंधिनोयेऽत्र कथं ते दुःखभागिनः। सर्वसुंदरतामेति विकारः प्राकृतैर्गुणैः
वृद्धे क्षणशतानां तु दृष्टमेषा मया धनम्। धात्रा कौशल्यसीमेयं रूपोत्पत्तौ सुदर्शिता
करोत्येषा मनो नॄणां सस्नेहं कृतिविभ्रमैः। एवं विमृशतस्तस्य तद्रूपापहृतत्विषः
निरंतरोद्गतैश्छन्नमभवत्पुलकैर्वपुः। तां वीक्ष्य नवहेमाभां पद्मपत्रायतेक्षणाम्
देवानामथ यक्षाणां गंधर्वोरगरक्षसाम्। नाना दृष्टा मया नार्यो नेदृशी रूपसंपदा१५० 1.16.
त्रैलोक्यांतर्गतं यद्यद्वस्तुतत्तत्प्रधानतः। समादाय विधात्रास्याः कृता रूपस्य संस्थितिः
इंद्र उवाच। कासि कस्य कुतश्च त्वमागता सुभ्रु कथ्यताम्। एकाकिनी किमर्थं च वीथीमध्येषु तिष्ठसि
यान्येतान्यंगसंस्थानि भूषणानि बिभर्षि च। नैतानि तव भूषायै त्वमेतेषां हि भूषणम्
न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च पन्नगी। किन्नरी दृष्टपूर्वा वा यादृशी त्वं सुलोचने
उक्ता मयापि बहुशः कस्माद्दत्से हि नोत्तरम्। त्रपान्विता तु सा कन्या शक्रं प्रोवाच वेपती
गोपकन्या त्वहं वीर विक्रीणामीह गोरसम्। नवनीतमिदं शुद्धं दधि चेदं विमंडकम्
दध्ना चैवात्र तक्रेण रसेनापि परंतप। अर्थी येनासि तद्ब्रूहि प्रगृह्णीष्व यथेप्सितम्
एवमुक्तस्तदा शक्रो गृहीत्वा तां करे दृढम्। अनयत्तां विशालाक्षीं यत्र ब्रह्मा व्यवस्थितः
नीयमाना तु सा तेन क्रोशंती पितृमातरौ। हा तात मातर्हा भ्रातर्नयत्येष नरो बलात्
यदि वास्ति मया कार्यं पितरं मे प्रयाचय। स दास्यति हि मां नूनं भवतः सत्यमुच्यते
का हि नाभिलषेत्कन्या भर्तांरं भक्तिवत्सलम्। नादेयमपि ते किंचित्पितुर्मे धर्मवत्सल
प्रसादये तं शिरसा मां स तुष्टः प्रदास्यति। पितुश्चित्तमविज्ञाय यद्यात्मानं ददामि ते
धर्मो हि विपुलो नश्येत्तेन त्वां न प्रसादये। भविष्यामि वशे तुभ्यं यदि तातः प्रदास्यति
इत्थमाभाष्यमाणस्तु तदा शक्रोऽनयच्च ताम्। ब्रह्मणः पुरतः स्थाप्य प्राहास्यार्थे मयाऽबले
आनीतासि विशालाक्षि मा शुचो वरवर्णिनि। गोपकन्यामसौ दृष्ट्वा गौरवर्णां महाद्युतिम्
कमलामेव तां मेने पुंडरीकनिभेक्षणाम्। तप्तकांचनसद्भित्ति सदृशा पीनवक्षसम्
मत्तेभहस्तवृत्तोरुं रक्तोत्तुंग नखत्विषं। तं दृष्ट्वाऽमन्यतात्मानं सापि मन्मनथचरम्
तत्प्राप्तिहेतु क धिया गतचित्तेव लक्ष्यते। प्रभुत्वमात्मनो दाने गोपकन्याप्यमन्यत
यद्येष मां सुरूपत्वादिच्छत्यादातुमाग्रहात्। नास्ति सीमंतिनी काचिन्मत्तो धन्यतरा भुवि
अनेनाहं समानीता यच्चक्षुर्गोचरं गता। अस्य त्यागे भवेन्मृत्युरत्यागे जीवितं सुखम्