पुलस्त्य उवाच। प्रश्नभारो महानेष त्वयोक्तो ब्रह्मणश्च यः। यथाशक्ति तु वक्ष्यामि श्रूयतां तत्परं यशः
सहस्रास्यं सहस्राक्षं सहस्रचरणं च यम्। सहस्रश्रवणं चैव सहस्रकरमव्ययम्
सहस्रजिह्वं साहस्रं सहस्रपरमं प्रभुं। सहस्रदं सहस्रादिं सहस्रभुजमव्ययम्
हवनं सवनं चैव हव्यं होतारमेव च। पात्राणि च पवित्राणि वेदीं दीक्षां चरुं स्रुवम्
स्रुक्सोममवभृच्चैव प्रोक्षणीं दक्षिणा धनम्। अद्ध्वर्युं सामगं विप्रं सदस्यान्सदनं सदः
यूपं समित्कुशं दर्वी चमसोलूखलानि च। प्राग्वंशं यज्ञभूमिं च होतारं बन्धनं च यत्
ह्रस्वान्यतिप्रमाणानि प्रमाणस्थावराणि च। प्रायश्चित्तानि वाजाश्च स्थंडिलानि कुशास्तथा
मंत्रं यज्ञं च हवनं वह्निभागं भवं च यं। अग्रेभुजं होमभुजं शुभार्चिषमुदायुधं
आहुर्वेदविदो विप्रा यो यज्ञः शाश्वतः प्रभुः। यां पृच्छसि महाराज पुण्यां दिव्यामिमां कथां
यदर्थं भगवान्ब्रह्मा भूमौ यज्ञमथाकरोत्। हितार्थं सुरमर्त्यानां लोकानां प्रभवाय च
ब्रह्माथ कपिलश्चैव परमेष्ठी तथैव च। देवाः सप्तर्षयश्चैव त्र्यंबकश्च महायशाः५० 1.16.
सनत्कुमारश्च महानुभावो मनुर्महात्मा भगवान्प्रजापतिः। पुराणदेवोथ तथा प्रचक्रे प्रदीप्तवैश्वानरतुल्यतेजाः
पुरा कमलजातस्य स्वपतस्तस्य कोटरे। पुष्करे यत्र संभूता देवा ऋषिगणास्तथा
एष पौष्करको नाम प्रादुर्भावो महात्मनः। पुराणं कथ्यते यत्र वेदस्मृतिसुसंहितं
वराहस्तु श्रुतिमुखः प्रादुर्भूतो विरिंचिनः। सहायार्थं सुरश्रेष्ठो वाराहं रूपमास्थितः
विस्तीर्णं पुष्करे कृत्वा तीर्थं कोकामुखं हि तत्। वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुहस्तश्चितीमुखः
अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः। अहोरात्रेक्षणो दिव्यो वेदांगः श्रुतिभूषणः
आज्यनासः स्रुवतुंडः सामघोषस्वनो महान्। सत्यधर्ममयः श्रीमान्कर्मविक्रमसत्कृतः
प्रायश्चित्तनखो धीरः पशुजानुर्मखाकृतिः। उद्गात्रांत्रो होमलिंगो फलबीजमहौषधिः
वाय्वंतरात्मा मंत्रास्थिरापस्फिक्सोमशोणितः। वेदस्कंधो हविर्गंधो हव्यकव्यातिवेगवान्
प्राग्वंशकायो द्युतिमान्नानादीक्षाभिरर्चितः। दक्षिणाहृदयो योगी महासत्रमयो महान्
उपाकर्मेष्टिरुचिरः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः। छायापत्नीसहायो वै मणिशृंगमिवोच्छ्रितः
सर्वलोकहितात्मा यो दंष्ट्रयाभ्युज्जहारगाम्। ततः स्वस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीधरः
ततो जगाम निर्वाणं पृथिवीधारणाद्धरिः। एवमादिवराहेण धृत्वा ब्रह्महितार्थिना
उद्धृता पुष्करे पृथ्वी सागरांबुगता पुरा। वृतः शमदमाभ्यां यो दिव्ये कोकामुखे स्थितः
आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर्मरुद्भिर्दैवतैः सह। रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसकिन्नरैः
दिग्भिर्विदिग्भिः पृथिवी नदीभिः सह सागरैः। चराचरगुरुः श्रीमान्ब्रह्मा ब्रह्मविदांवरः
उवाच वचनं कोकामुखं तीर्थं त्वया विभो। पालनीयं सदा गोप्यं रक्षा कार्या मखे त्विह
एवं करिष्ये भगवंस्तदा ब्रह्माणमुक्तवान्। उवाच तं पुनर्ब्रह्मा विष्णुं देवं पुरः स्थितम्
त्वं हि मे परमो देवस्त्वं हि मे परमो गुरुः। त्वं हि मे परमं धाम शक्रादीनां सुरोत्तम