एतान्दृष्ट्वा तथा चान्यान्दानवेंद्रानथाब्रवीत्। इन्द्र उवाच। दानवेंद्राः पुरा जाताः कृतं राज्यं त्रिविष्टपे
इदानीं कथमेवेदं व्रतं वेदविलोपकम्। भवद्भिः कर्तुमारब्धं नग्नमुंडिकमंडलु
मयूरध्वजधारित्वं कथं चैवेह तिष्ठथ। दानवा ऊचुः। त्यक्तः सर्वासुरभाव ऋषिधर्मे वयं स्थिताः
धर्मवृद्धिकरं कर्म चरामः सर्वजंतुषु। त्रैलोक्यराज्यमखिलं भुंक्ष्व शक्र व्रजस्व च
तथेति चोक्त्वा मघवा पुनर्यातस्त्रिविष्टपम्। एवं ते मोहिताः सर्वे भीष्म देवपुरोधसा
नर्मदा सरितं प्राप्य स्थिता दानवसत्तमाः। ज्ञात्वा शुक्रेण ते सर्वे वृत्तांतमनुबोधिताः
तदा त्रैलोक्यहरणे चक्रुः क्रूरां पुनर्मतिम्
भीष्म उवाच। कथं त्रिपुरुषाज्जातो ह्यर्जुनः परवीरहा। कथं कर्णस्तु कानीनः सूतजः परिकीर्त्यते
वरं तयोः कथं भूतं निसर्गादेव तद्वद। बृहत्कौतूहलं मह्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति
पुलस्त्य उवाच। छिन्ने वक्त्रे पुरा ब्रह्मा क्रोधेन महता वृतः। ललाटे स्वेदमुत्पन्नं गृहीत्वा ताडयद्भुवि
स्वेदतः कुंडली जज्ञे सधनुष्को महेषुधिः। सहस्रकवची वीरः किंकरोमीत्युवाच ह
तमुवाच विरिंचस्तु दर्शयन्रुद्रमोजसा। हन्यतामेष दुर्बुद्धिर्जायते न यथा पुनः
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा धनुरुद्यम्य पृष्ठतः। संप्रतस्थे महेशस्य बाणहस्तोतिरौद्रदृक्
दृष्ट्वा पुरुषमत्युग्रं भीतस्तस्य त्रिलोचनः। अपक्रांतस्ततो वेगाद्विष्णोराश्रममभ्यगात्
त्राहित्राहीति मां विष्णो नरादस्माच्च शत्रुहन्। ब्रह्मणा निर्मितः पापो म्लेच्छरूपो भयंकरः
यथा हन्यान्न मां क्रुद्धस्तथा कुरु जगत्पते। हुंकारध्वनिना विष्णुर्मोहयित्वा तु तं नरम्
अदृश्यः सर्वभूतानां योगात्मा विश्वदृक्प्रभुः। तत्र प्राप्तं विरूपाक्षं सांत्वयामास केशवः
ततस्स प्रणतो भूमौ दृष्टो देवेन विष्णुना। विष्णुरुवाच। पौत्रो हि मे भवान्रुद्र कं ते कामं करोम्यहम्
दृष्ट्वा नारायणं देवं भिक्षां देहीत्युवाच ह। कपालं दर्शयित्वाग्रे प्रज्वलंस्तेजसोत्कटम्
कपालपाणिं संप्रेक्ष्य रुद्रं विष्णुरचिन्तयत्। कोन्यो योग्यो भवेद्भिक्षुर्भिक्षादानस्य सांप्रतम्
योग्योऽयमिति संकल्प्य दक्षिणं भुजमर्पयत्। तद्बिभेदातितीक्ष्णेन शूलेन शशिशेखरः
प्रावर्तत ततो धारा शोणितस्य विभोर्भुजात्। जांबूनदरसाकारा वह्निज्वालेव निर्मिता
निपपात कपालांतश्शम्भुना सा प्रभिक्षिता। ऋज्वी वेगवती तीव्रा स्पृशंती त्वांबरं जवात्
पंचाशद्योजना दैर्घ्याद्विस्ताराद्दशयोजना। दिव्यवर्षसहस्रं सा समुवाह हरेर्भुजात्
इयंतं कालमीशोसौ भिक्षां जग्राह भिक्षुकः। दत्ता नारायणेनाथ कापाले पात्र उत्तमे
ततो नारायणः प्राह शंभुं परमिदं वचः। संपूर्णं वा न वा पात्रं ततो वै परमीश्वरः
सतोयांबुदनिर्घोषं श्रुत्वा वाक्यं हरेर्हरः। शशिसूर्याग्निनयनः शशिशेखरशोभितः
कपाले दृष्टिमावेश्य त्रिभिर्नेत्रैर्जनार्दनम्। अंगुल्या घटयन्प्राह कपालं परिपूरितम्
श्रुत्वा शिवस्य तां वाणीं विष्णुर्धारां समाहरत्। पश्तोऽथ हरेरीशः स्वांगुल्या रुधिरं तदा
दिव्यवर्षसहस्रं च दृष्टिपातैर्ममंथ सः। मथ्यमाने ततो रक्ते कलिलं बुद्बुदं क्रमात्