श्राद्धस्य लक्षणं कालमिति प्राहुर्मनीषिणः। तिलोदकांजलिर्देयो जलांते तीर्थवासिभिः
सदर्भहस्तेनैकेन गृहे श्राद्धं गमिष्यति। पुण्यं पवित्रमायुष्यं सर्वपापविनाशनम्
ब्रह्मणा चैव कथितं तीर्थश्राद्धानुकीर्तनम्। शृणोति यः पठेद्वापि श्रीमान्संजायते नरः
श्राद्धकाले च वक्तव्यं तथा तीर्थनिवासिभिः। सर्वपापोपशांन्त्यर्थमलक्ष्मीनाशनं मतं
इदं पवित्रं यशसो निधानमिदं महापातकनाशनं च। ब्रह्मार्करुद्रैरभिपूजितं च श्राद्धस्य माहात्म्यमुशंति तज्ज्ञाः
भीष्म उवाच। सोमवंशः कथं जातः कथयात्र विशारद। तद्वंशे केतुराजानो बभूवुः कीर्तिवर्द्धनाः
पुलस्त्य उवाच। आदिष्टो ब्रह्मणा पूर्वमत्रिः सर्गविधौ पुरा। अनंतरं नाम तपः सृष्ट्यर्थं तप्तवान्विभुः
यदानंदकरं ब्रह्म भगवन्क्लेशनाशनं। ब्रह्मरुद्रेन्द्रसूर्याणामभ्यंतरमतींद्रियं
शान्तिं कृत्वात्ममनसा तदत्रिः संयमे स्थितः। माहात्म्यं तपसो वापि परमानंदकारकं
यस्माद्वंशपतिः सार्द्धं समये तदधिष्ठितः। तं दृष्ट्वाचष्ट सोमेन तस्मात्सोमोभवद्विभुः
अथ सुस्राव नेत्राभ्यां जलं तत्रात्रिसंभवम्। द्योतयद्विश्वमखिलं ज्योत्स्नया सचराचरम्
तद्दिशो जगृहुस्तत्र स्त्रीरूपेणासहृच्छयाः। गर्भो भूत्वोदरे तासां स्थितः सोप्यत्रिसंभवः
आशाश्च मुमुचुर्गर्भमशक्ता धारणे ततः। समादायाथ तं गर्भमेकीकृत्य चतुर्मुखः
युवानमकरोद्ब्रह्मा सर्वायुधधरं नरम्। स्यंदनेथ सहस्तेन वेदशक्तिमये प्रभुः
आरोप्य लोकमनयदात्मीयं स पितामहः। ततो ब्रह्मर्षिभिः प्रोक्तं ह्यस्मत्स्वामीभवत्वयम्
ऋषिभिर्देवगंधर्वैरप्सरोभिस्तथैव च। स्तूयमानस्य तस्याभूदधिकं महदंतरम्
तेजोवितानादभवद्भुवि दिव्यौषधीगणः। तद्दीप्तिरधिका तस्माद्रात्रौ भवति सर्वदा
तेनौषधीशः सोमोभूद्द्विजेष्वपि हि गण्यते। वेदधामा रसश्चायं यदिदं मंडलं शुभम्
क्षीयते वर्द्धते चैव शुक्ले कृष्णे च सर्वदा। विंशतिं च तथा सप्त दक्षः प्राचेतसो ददौ
रूपलावण्यसंयुक्तास्तस्मै कन्याः सुवर्चसः। ततः शक्तिसहस्राणां सहस्राणि दशैव तु
तपश्चकार शीतांशुर्विष्णुध्यानैकतत्परः। ततस्तुष्टश्च भगवांस्तस्मै नारायणो हरिः
वरं वृणीष्व चोवाच परमात्मा जनार्दनः। ततो वव्रे वरं सोमः शक्रलोके यजाम्यहम्
प्रत्यक्षमेव भोक्तारो भवंतु मम मंदिरे। राजसूये सुरगणा ब्रह्माद्या ये चतुर्विधाः
रक्षपालः सुरोस्माकमास्तां शूलधरो हरः। तथेत्युक्तः समाजह्रे राजसूयं तु विष्णुना
होतात्रिर्भृगुरध्वर्युरुद्गाता च चतुर्मुखः। ब्रह्मत्वमगमत्तस्य उपद्रष्टा हरिः स्वयम्
सदस्याः सर्वदेवास्तु राजसूयविधिः स्मृतः। वसवोध्वर्यवस्तद्वद्विश्वेदेवास्तथैव च
त्रैलोक्यं दक्षिणा तेन ऋत्विग्भ्यः प्रतिपादिता। सोमः प्राप्याथदुष्प्राप्यमैश्वर्यं सृष्टिसत्कृतं
सप्तलोकैकनाथत्वं प्राप्तस्स्वतपसा तदा। कदाचिदुद्यानगतामपश्यदनेकपुष्पाभरणोपशोभाम्
बृहन्नितंबस्तनभारखेदां पुष्पावभंगेप्यतिदुर्बलांगीं। भार्यां च तां देवगुरोरनंगबाणाभिरामायत चारुनेत्रां
तारां स ताराधिपतिः स्मरार्तः केशेषु जग्राह विविक्तभूमौ। सापि स्मरार्ता सहते न रेमे तद्रूपकांत्याहृतमानसैव