प्रथमं पुष्करारण्ये नैमिषे तदनंतरं। धर्मारण्यं पुनः प्राप्य श्राद्धं भक्त्या प्रदास्यति
गयायां धर्मपृष्ठे वा सरसि ब्रह्मणस्तथा। गयाशीर्षवटे चैव पितॄणां दत्तमक्षयम्
व्रजन्कृत्वा निवापं यस्त्वध्वानं परिसर्पति। नरकस्थान्पितॄन्सोपि स्वर्गं नयति सत्वरं
कुले तस्य न राजेंद्र प्रेतो भवति कश्चन। प्रेतत्वं मोक्षभावं च पिंडदानाच्च गच्छति
एको मुनिस्ताम्रकराग्रहस्तो ह्याम्रेषु मूले सलिलं ददाति। आम्राश्च सिक्ताः पितरश्च तृप्ता एका क्रिया द्व्यर्थकरी प्रसिद्धा
गयायां पिण्डदानस्य नान्यद्दानं विशिष्यते। एकेन पिंडदानेन तृप्तास्ते मोक्षगामिनः
धान्यप्रदानं प्रवरं वदंति वसुप्रदानं च तथामुनींद्राः। गया सुतीर्थेषु नरैः प्रदत्तं तद्धर्महेतुं प्रवरं वदंति
सर्वात्मना सुरुचिना महाचल महानदी। ये तु पश्यंति तां गत्वा मानसे दक्षिणोत्तरे
प्रणम्य द्विजमुख्येभ्यः प्राप्तं तैर्जन्मनः फलं। यद्यदिच्छति वै मर्त्यस्तत्तदाप्नोत्यसंशयम्
एष तूद्देशतः प्रोक्तस्तीर्थानां सग्रहो मया। वागीशोपि न शक्नोति विस्तरात्किमु मानुषः
सत्यं तीर्थं दया तीर्थं तीर्थमिन्द्रियनिग्रहः। वर्णाश्रमाणां गेहेपि तीर्थं शम उदाहृतम्
येषु तीर्थेषु यच्छ्राद्धं तत्कोटिगुणमिष्यते। गयायां यत्तु वै श्राद्धं तच्छ्राद्धमपवर्गदम्
यस्मात्तस्मात्प्रयत्नेन तीर्थे श्राद्धं विधीयते। प्रातःकालो मुहूर्तांस्त्रीन्संगवस्तावदेव तु
मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तः स्यादपराह्णस्ततः परम्। सायाह्नस्त्रिमुहूर्तः स्याच्छ्राद्धं तत्र न कारयेत्
राक्षसी नाम सा वेला गर्हिता सर्वकर्मसु। अह्नो मुहूर्ता व्याख्याता दशपंच च सर्वदा
तत्राष्टमो मुहूर्तो यः स कालः कुतपः स्मृतः। मध्याह्नात्सर्वदा यस्मान्मंदी भवति भास्करः
तस्मादनंतफलदस्तत्रारंभो विशिष्यते। खड्गपात्रं च कुतपस्तथा नैपालकंबलम्
रुक्मं दर्भास्तिला गावो दौहित्रश्चाष्टमः स्मृतः। पापं कुत्सितमित्याहुस्तस्य तत्तापकारिणः
अष्टावेते यतस्तस्मात्कुतपा इति विश्रुताः। ऊर्ध्वं मुहुर्त्तात्कुतपान्महूर्त्तं च चतुष्टयम्
मुहूर्त्तपंचकं चैव स्वधावाचनमिष्यते। विष्णुदेहसमुद्भूताः कुशाः कृष्णतिलास्तथा
श्राद्धस्य लक्षणं कालमिति प्राहुर्मनीषिणः। तिलोदकांजलिर्देयो जलांते तीर्थवासिभिः
सदर्भहस्तेनैकेन गृहे श्राद्धं गमिष्यति। पुण्यं पवित्रमायुष्यं सर्वपापविनाशनम्
ब्रह्मणा चैव कथितं तीर्थश्राद्धानुकीर्तनम्। शृणोति यः पठेद्वापि श्रीमान्संजायते नरः
श्राद्धकाले च वक्तव्यं तथा तीर्थनिवासिभिः। सर्वपापोपशांन्त्यर्थमलक्ष्मीनाशनं मतं
इदं पवित्रं यशसो निधानमिदं महापातकनाशनं च। ब्रह्मार्करुद्रैरभिपूजितं च श्राद्धस्य माहात्म्यमुशंति तज्ज्ञाः
भीष्म उवाच। सोमवंशः कथं जातः कथयात्र विशारद। तद्वंशे केतुराजानो बभूवुः कीर्तिवर्द्धनाः
पुलस्त्य उवाच। आदिष्टो ब्रह्मणा पूर्वमत्रिः सर्गविधौ पुरा। अनंतरं नाम तपः सृष्ट्यर्थं तप्तवान्विभुः
यदानंदकरं ब्रह्म भगवन्क्लेशनाशनं। ब्रह्मरुद्रेन्द्रसूर्याणामभ्यंतरमतींद्रियं
शान्तिं कृत्वात्ममनसा तदत्रिः संयमे स्थितः। माहात्म्यं तपसो वापि परमानंदकारकं
यस्माद्वंशपतिः सार्द्धं समये तदधिष्ठितः। तं दृष्ट्वाचष्ट सोमेन तस्मात्सोमोभवद्विभुः