यक्षैश्च वसुधा दुग्धा पुरांतर्द्धानमीप्सुभिः। कृत्वा विश्वावसुं वत्सं मणिमंतं महीपते
प्रेतरक्षोगणैर्दुग्धा वसा रुधिरमुल्बणं। रौप्यनाभोभवद्दोग्धा सुमाली वत्स एव च
गंधर्वैश्च पुनर्दुग्धा वसुधा साप्सरोगणैः। वत्सं चित्ररथं कृत्वा गंधान्पद्मदले तथा
दोग्धावसुरुचिर्नामाथर्ववेदस्य पारगः। गिरिभिर्वसुधा दुग्धा रत्नानि विविधानि च
औषधानि च दिव्यानि दोग्धा मेरुर्महीधरः। वत्सोभूद्धिमवांस्तत्र पात्रं शैलमयं पुनः
वृक्षैश्च वसुधा दुग्धा क्षीरं छिन्नप्ररोहणं। पालाशपात्रे दोग्धा तु सालः पुष्पवनाकुलः
प्लक्षोभवत्ततो वत्सः सर्ववृक्षवनाधिपः। एवमन्यैश्च वसुधा तथा दुग्धा यथेच्छतः
आयुर्द्धनानि सौख्यं च पृथौ राज्यं प्रशासति। न दारिद्र्यं तथा रोगी नाधनोनचपापकृत्
नोपसर्गा न चाघातः पृथौ राज्यं प्रशासति। नित्यंप्रमुदितालोका दुःखशोकविवर्जिताः
धनुः कोट्या च शैलेंद्रानुत्सार्य स महाबलः। भूमंडलं समं चक्रे लोकानां हितकाम्यया
न पुरग्रामदुर्गाणि न चायुधधरा नराः। म्रियंते यत्र दुःखं च नार्थशास्त्रस्य चादरः
धर्मैकतानाः पुरुषाः पृथौ राज्यं प्रशासति। कथितानि च पात्राणि यत्क्षीरं च यथा तव
येषां येन रुचिस्तत्र तेभ्यो दत्तं विजानता। यज्ञश्रीदेषु सर्वेषु मया तुभ्यं निवेदितं
दुहितृत्वं गता यस्मात्पृथोः पृथ्वी महामते। तस्यानुसारयोगाच्च पृथिवी विश्रुता बुधैः
भीष्म उवाच। आदित्यवंशमखिलं वद ब्रह्मन्यथाक्रमं। सोमवंशं च तत्त्वज्ञ यथावद्वक्तुमर्हसि
पुलस्त्य उवाच। विवस्वान्कश्यपात्पूर्वमदित्यामभवत्पुरा। तस्य पत्नीत्रयं तद्वत्संज्ञा राज्ञी प्रभा तथा
रैवतस्य सुता राज्ञी रेवतं सुषुवे सुतं। प्रभा प्रभातं सुषुवे त्वाष्ट्रं संज्ञा तथा मनुं
यमश्च यमुना चैव यमलौ च बभूवतुः। ततस्तेजोमयं रूपमसहंती विवस्वतः
नारीमुत्पादयामास स्वशरीरादनिंदितां। त्वाष्ट्री स्वरूपरूपेण नाम्ना छायेति भामिनी
किंकरोमीति पुरतः संस्थितां तामभाषत। छाये त्वं भज भर्तारं मदीयं तं वरानने
अपत्यानि मदीयानि मातृस्नेहेन पालय। तथेत्युक्त्वा च सा देवमगात्कामाय सुव्रता
कामयामास देवोपि संज्ञेयमिति चादरात्। जनयामास सावर्णिं मनुं मनुस्वरूपिणम्
सवर्णत्वाच्च सावर्णेर्मनोर्वैवस्वतस्य तु। ततः सुतां च तपतीं त्वाष्ट्रीं चैव क्रमेण तु
छायायां जनयामास संज्ञेयमिति भास्करः। छाया स्वपुत्रे त्वधिकं स्नेहं चक्रे मनौ तदा
न चक्षमे मनुः पूर्वस्तद्यमः क्रोधमूर्छितः। संतर्जयामास तदा पादमुत्क्षिप्य दक्षिणं
शशाप च यमं छाया भवतु क्रिमिसंयुतः। पादोयमेको भविता पूयशोणितविस्रवः
निवेदयामास पितुर्यमः शापेन धर्षितः। निःकारणमहं शप्तो मात्रा देव सकोपया
बालभावान्मया किंचिदुद्यतश्चरणः सकृत्। मनुना वार्यमाणापि मम शापमदाद्विभो
प्रायो न माता सास्माकमसमा स्नेहतो यतः। देवोप्याह यमं भूयः किं करोमि महामते५० 1.8.
सौख्यात्कस्य न दुःखं स्यादथवा कर्मसंततिः। अनिवार्या भवस्यापि का कथान्येषु जंतुषु