दक्षकोपाच्च तत्याज सा सती स्वं कलेवरम्। हिमवद्दुहिता साभून्मेनायां नृपसत्तम
उपयेमे पुनश्चैव याचित्वा भगवान्भवः। दाक्षी धातृविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत
श्रियं च देवदेवस्य पत्नी नारायणस्य या
भीष्म उवाच। क्षीराब्धौ तु तथा लक्ष्मीः किलोत्पन्ना मया श्रुता। ख्यात्यां भृगोः समुत्पन्ना एतदाह कथं भवान्
कथं च दक्षदुहिता देहं त्यक्तवती शुभा। मेनायां गर्भसंभूतिमुमाया जन्म एव च
किमर्थं देवदेवेन पत्नी हैमवती कृता। विरोधं चाथ दक्षेण भगवांस्तु ब्रवीतु मे
पुलस्त्य उवाच। इदं च शृणु भूपाल यत्पृष्टोहमिह त्वया। श्रीसंबंधो मयाप्येष श्रुत आसीत्पितामहात्
अत्रिपुत्रस्तु दुर्वासाः परिभ्राम्यन्महीमिमाम्। विद्याधरीकरेमालां दृष्ट्वा सौगन्धिकीं शुभाम्
याचयामास मे देहि जटाजूटे करोम्यहम्। इति विद्याधरी तेन पृष्टा सा ऋषिणा तथा
ददौ तस्मै मुदायुक्ता तां मालां स तदा नृप। गृहीत्वा सुचिरं कालं शिरोमालां बबंध ह
उन्मत्त प्रेतवद्विप्रः शोभमानोब्रवीदिदम्। इयं विद्याधरी कन्या पीनोन्नत पयोधरा
शोभालंकारसौभाग्यैर्युक्ता दृष्टा ततो मनः। क्षोभमायाति मे चाद्य नाहं कामे विचक्षणः
व्रजामि तावदन्यत्र सौभाग्यं स्वं प्रदर्शयन्। एवमुक्त्वा स राजेंद्र परिबभ्राम मेदिनीम्
ऐरावतं समारूढं राजानं त्रिदिवौकसाम्। त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं भ्राजमानं शचीपतिम्
तामात्मशिरसो मालां भ्रमदुन्मत्तषट्पदाम्। आदायामरराजाय चिक्षेपोन्मत्तवन्मुनिः
गृहीत्वा देवराजेन माला सा गजमूर्द्धनि। मुक्ता रराज सा माला कैलासे जाह्नवी यथा
मदांधकारिताक्षोसौ गंधाघ्राणेन वारणः। करेणादाय चिक्षेप तां मालां पृथिवीतले
ततश्चुक्रोध भगवान्दुर्वासा मुनिपुंगवः। राजेंद्रदेवराजानं क्रुद्धश्चेदमुवाच ह
ऐश्वर्यमददुष्टात्मन्नतिस्तब्धोसि वासव। श्रियोधामस्रजं यस्मान्मद्दत्तान्नाभिनंदसि
त्रैलोक्यश्रीरतो मूढ विनाशमुपयास्यति। मद्दत्ता भवता माला क्षिप्ता यस्मान्महीतले
तस्मात्प्रणष्टलक्ष्मीकं त्रैलोक्यं ते भविष्यति। यस्य संजातकोपस्य भयमेति चराचरम्
तं मां त्वमतिगर्वेण देवराजावमन्यसे। महेंद्रो वारणस्कंधादवतीर्य त्वरान्वितः
प्रसादयामास मुनिं दुर्वाससमकल्मषम्। प्रसाद्यमानः स तदा प्रणिपातपुरःसरम्
नाहं क्षमिष्ये बहुना किमुक्तेन शतक्रतो। इत्युक्त्वा प्रययौ विप्रो देवराजोपि तं पुनः
आरुह्यैरावतं नागं प्रययावमरावतीम्। ततः प्रभृति निःश्रीकं सशक्रं भुवनत्रयम्
न यज्ञाः संप्रवर्तंते न तपस्यंति तापसाः। न च दानानि दीयंते नष्टप्रायमभूज्जगत्
एवमत्यंतनिःश्रीके त्रैलोक्ये सत्त्ववर्जिते। देवान्प्रतिबलोद्योगं चक्रुर्दैतेयदानवाः
विजितास्त्रिदशा दैत्यैरिंद्राद्याः शरणं ययुः। पितामहं महाभागं हुताशनपुरोगमाः
यथावत्कथिते देवैर्ब्रह्मा प्राह तथा सुरान्। क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम सहितः सुरैः
गत्वा जगाद भगवान्वासुदेवं पितामहः। उत्तिष्ठ विष्णो शीघ्रं त्वं देवतानां हितं कुरु