विस्तराच्छ्रोतुमिच्छामि त्वत्तो मुनिवरोत्तम। पुलस्त्य उवाच। कर्मभिर्भाविताः सर्वेकुशलाकुशलैस्तु ते
ख्यात्या तया ह्यनिर्मुक्ताः संहारे ह्युपसंहृताः। स्थावरान्तास्सुराद्यास्तु प्रजा राजंश्चतुर्विधाः
ब्रह्मणः कुर्वतः सृष्टिं जज्ञिरे मानसाः स्मृताः। ततो देवासुरपितॄन्मानुषांस्तु चतुष्टयं
सिसृक्षुरंभांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत्। मुक्तात्मनस्ततो जाता दुरात्मानः प्रजापतेः
सिसृक्षोर्जघनात्पूर्वं जज्ञिरे त्वसुरास्ततः। तत्याज तां ततो दुष्टान्तमोमात्रात्मिकां तनुं
सा तु त्यक्ता तनुस्तेन राजेंद्राभूद्विभावरी। सिसृक्षुरन्यदेहस्थः प्रीतिमापुस्ततः सुराः
सत्वोद्रिक्ताः समुद्भूता मुखतो ब्रह्मणो नृप। त्यक्ता सापि तनुस्तेन सत्वप्रायमभूद्दिनं
ततो हि बलिनो रात्रावसुरा देवतादि वा। सत्वमात्रात्मिकां चैव ततोन्यां जगृहे तनुम्
पितृवन्मन्यमानस्य पितरस्तस्य जज्ञिरे। उत्ससर्ज पितॄन्कृत्वा ततस्तामपि स प्रभुः
सा चोत्सृष्टा भवत्संध्या दिननक्तांतरा स्थितिः। रजोमात्रात्मिकामन्यां जगृहे स तनुं ततः
रजोमात्रोत्कटा जाता मनुष्याः कुरुसत्तम। तामप्याशु स तत्याज तनुमाद्यां प्रजापतिः
ज्योत्स्ना समभवच्चापि प्राक्संध्या याभिधीयते। ज्योत्स्नागमे तु बलिनो मनुष्याः पितरस्तथा
राजेंद्र संध्यासमये तस्मात्ते प्रभवंति वै। ज्योत्स्ना रात्र्यहनी सन्ध्या चत्वार्येतानि वै विभोः
ब्रह्मणस्तु शरीराणि त्रिगुणोपाश्रयाणि च। रजोमात्रात्मिकामेव ततोन्यां जगृहे तनुं
ततः क्षुद्ब्रह्मणोजाता जज्ञे कोपस्तया कृतः। क्षुत्क्षामो ह्यंधकारे तु सोसृजद्भगवांस्ततः
विरूपा अत्तुकामास्ते समधावंत तं प्रभुम्। रक्षतामेष यैरुक्तं राक्षसास्ते ततोभवन्
ऊचुः खादाम इत्यन्ये ये ते यक्षास्तु तेभवन्। अतिभीतस्य तान्दृष्ट्वा केशाः शीर्यन्ति वेधसः १०० 1.3.
हीनाश्च शिरसो भूयः समारोहंति ते शिरः। सर्पणात्तेभवन्सर्पा हीनत्वादहयः स्मृताः
ततः क्रुद्धेन वै स्रष्ट्रा क्रोधात्मानो विनिर्मिताः। वर्णेन कपिशेनोग्रा भूतास्ते पिशिताशिनः
धयतो गां समुद्भूता गंधर्वास्तस्य तत्क्षणात्। पिबंतो जज्ञिरे वाचं गंधर्वास्तेन तेऽभवन्
एतानि सृष्ट्वा भगवान्ब्रह्मा तच्छक्तिचोदितः। ततः स्वच्छंदतोऽन्यानि वयांसि वयसोऽसृजत्
अवयो वक्षसश्चक्रे मुखतोजांश्च सृष्टवान्। सृष्टवानुदराद्गाश्च महिषांश्च प्रजापतिः
पद्भ्यां चाश्वान्स मातंगान्रासभान्गवयान्मृगान्। उष्ट्रानश्वतरांश्चैव न्यंकूनन्याश्च जातयः
ओषध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे। त्रेतायुगमुखे ब्रह्मा कल्पस्यादौ नृपोत्तम
सृष्ट्वा पश्वोषधीस्सम्यक्युयोज स तदाध्वरे। गामजं महिषम्मेषमश्वाश्वतरगर्दभान्
एतान्ग्राम्यपशूनाहुरारण्यांश्च निबोधमे। श्वापदो द्विखुरो हस्ती वानरः पञ्चमः खगः
उष्ट्रकाः पशवष्षष्ठास्सप्तमास्तु सरीसृपाः। गायत्रं च ऋचश्चैव त्रिवृत्सोमं रथन्तरम्
अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात्। यजूंषि त्रैष्टुभं छन्दः स्तोमं पञ्चदशं तथा
बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात्। सामानि जगतीच्छन्दः स्तोमं सप्तदशं तथा
वैरूपमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात्। एकविंशमथर्वाणमप्तोर्यामाणमेव च