कथां श्रुत्वा विधानेन कृत्वा चैव प्रदक्षिणाम् । धूपं दीपं च नैवेद्यमर्घ्यं दद्यात्पृथक्पृथक्
ऋषयः संतु मे नित्यं व्रतसंपूर्णकारिणः । पूजां गृह्णंतु मद्दत्तां ऋषिभ्योऽस्तु नमोनमः
पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः प्राचेतसस्तथा । वसिष्ठमरिचात्रेया अर्घं गृह्णंतु वो नमः
एवं पूजा प्रकर्त्तव्या धूपैर्दीपैर्मनोरमैः । पितॄणां जायते मुक्तिः कृतस्यास्य प्रभावतः
पूर्वकर्मविपाकेन रजसा दोषभावतः । कृतं ह्येवं तु भो वत्स मुक्तिस्तस्य न संशयः
तद्व्रतं च कृतं तेन मुक्त्यर्थं पितृहेतवे । ते गता मुक्तिमार्गेण आशीर्वादपरायणाः
ऋषिपंचमीव्रतं पुण्यं विप्राय परिकीर्तितम् । ये कुर्वंति नरश्रेष्ठास्ते ज्ञेयाः पुण्यभागिनः
ये कुर्वंति नरश्रेष्ठ ऋषिव्रतमनुत्तमम् । भुक्त्वात्र भोगान्विपुलान्यांति विष्णोः पदं तु ते
इतिश्रीपाद्मेमहापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमापतिनारद। संवादे ऋषिपंचमीव्रतंनाम सप्तसप्ततितमोऽध्यायः
महादेव उवाच- अथातः संप्रवक्ष्यामि अपामार्जनमुत्तमम् । पुलस्त्येन यथोक्तं तु दालभ्याय महात्मने
सर्वेषां रोगदोषाणां नाशनं मंगलप्रदम् । तत्तेऽहं तु प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं नगनंदिनि
श्रीदालभ्य उवाच- भगवन्प्राणिनः सर्वे विषरोगाद्युपद्रवैः । कुष्ठग्रहाभिभूताश्च सर्वकाले ह्युपद्रुताः
आभिचारिककृत्याद्या बहुरोगाश्च दारुणाः । न भवंति मुनिश्रेष्ठ तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि
पुलस्त्य उवाच- व्रतोपवासनियमैर्विष्णुर्वै तोषितस्तु यैः । ते नरा नैव रोगार्त्ता जायंते मुनिसत्तम
यैर्न कृतं व्रतं पुण्यं न दानं न तपस्तदा । न तीर्थं देवपूजा च नान्नं दत्तं तु भूरिशः
ते वै लोकास्तदा ज्ञेया रोगदोषैः प्रपीडिताः । आरोग्यं परमामृद्धिं मनसा यद्यदिच्छति
तत्तदाप्नोत्यसंदिग्धं विष्णोः सेवी विशेषतः । नाधिं प्राप्नोति न व्याधिं न विषग्रहबंधनम्
कृत्यास्पर्शभयं नापि तोषिते मधुसूदने । समस्तदोषनाशश्च सर्वदा च शुभा ग्रहाः
देवानामप्यधृष्योऽसौ तोषिते च जनार्दने । यः सर्वेषु च भूतेषु यथात्मनि तथापरे
उपवासादिना तेन तोषितो मधुसूदनः । तोषिते तत्र जायंते नराः पूर्णमनोरथाः
अरोगाः सुखिनो भोगभोक्तारो मुनिसत्तम । तेषां च शत्रवो नैव न च रोगाभिचारिकम्
ग्रहरोगादिकं चैव पापकार्यं न जायते । अव्याहतानि कृष्णस्य चक्रादीन्यायुधानि वै । रक्षंति सकलापद्भ्यो येन विष्णुरुपासितः
श्रीदालभ्य उवाच- अनाराधितगोविंदा ये नरा दुःखभागिनः । तेषां दुःखाभिभूतानां यत्कर्त्तव्यं दयालुभिः
पश्यद्भिः सर्वभूतस्थं वासुदेवं सनातनम् । समदृष्टिभिरप्यत्र तन्मे ब्रूहि विशेषतः
श्रीपुलस्त्य उवाच-। तद्वक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठ समाहितमनाः शृणु । रोगदोषाशुभहरं विज्वरादि विनाशनम्
शिखायां श्रीधरं न्यस्य शिखाधः श्रीकरं तथा । हृषीकेशं तु केशेषु मूर्ध्नि नारायणं परम्
ऊर्ध्वश्रोत्रे न्यसेद्विष्णुं ललाटे जलशायिनम् । विभुं वै भ्रूयुगे न्यस्य भ्रूमध्ये हरिमेव च
नरसिंहं नासिकाग्रे कर्णयोरर्णवेशयम् । चक्षुषोः पुंडरीकाक्षं तदधो भूधरं न्यसेत्
कपोलयोः कल्किनाथं वामनं कर्णमूलयोः । शंखिनं शंखयोर्न्यस्य गोविंदं वदने तथा
मुकुंदं दंतपंक्तौ तु जिह्वायां वाक्पतिं तथा । रामं हनौ तु विन्यस्य कंठे वैकुंठमेव च