महादेव उवाच- स्वदारनिरतश्चैव ब्रह्मचारी स्मृतो बुधैः । चांडालादधिको विद्वन्यः स्वभार्यां परित्यजेत्
ऋतावभिगमं कृत्वा ब्रह्मचर्यं विधीयते । परित्यजति यो भार्यां भक्तां दोषविवर्जिताम्
पापकर्मा नरो लोके भ्रूणहत्यामवाप्नुयात् । अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च
एकादश्युपवासस्य कलां नार्हंति षोडशीम् । स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायं देवतार्चनम्
चातुर्मास्यकृतं यच्च सर्वं हि चाक्षयं भवेत् । एककालं द्विकालं वा पुराणं शृणुते तु यः
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति । हरौ सुप्ते विशेषेण हरेर्नामपठन्जपन्
तत्फलं कोटिगुणितं लभते द्विजसत्तम । वैष्णवो ब्राह्मणो यस्तु पूजनं यः करोति हि
स एव सर्वधर्मात्मा पूज्य एव न संशयः । चातुर्मास्यमिदं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् । श्रुत्वा तु लभते पुण्यं गंगास्नानफलं लभेत्
नारद उवाच- चातुर्मास्यव्रतानां च प्रब्रूह्युद्यापनं विभो । उद्यापने कृते सर्वं संपूर्णं भवति ध्रुवम्
महादेव उवाच- व्रतं कृत्वा महाभाग यदि नोद्यापनं चरेत् । यस्तु कर्त्ता कर्मणां स न सम्यक्फलभाक्भवेत्
व्रतवैकल्यमासाद्य कुष्ठी चांधः प्रजायते । एतस्मात्कारणाच्चैव कुर्यादुद्यापनं द्विज
गृहीत्वा नियमानेतान्पालयित्वा यथाविधि । सुप्तोत्थिते जगन्नाथे गत्वा ब्राह्मणसंनिधौ
क्षमापयेद्देवदेवं यथाविधि च विस्तरात् । तैलत्यागे घृतं दद्याद्घृतत्यागे पयः स्मृतम्
मौने पिंडास्तिला देयाः सहिरण्या द्विजातये । भोजने भोजनं दद्याद्दध्योदनसमन्वितम्
अन्नं दद्याद्विशेषेण हिरण्येन समन्वितम् । अन्नदानान्मुनिश्रेष्ठ विष्णुलोके महीयते
पालाशपात्रे यो भुंक्ते नरो मासचतुष्टयम् । भाजनं घृतपूर्णं तु दद्यादुद्यापने द्विज
षड्रसं भोजनं दद्याद्ब्राह्मणे नक्तभोजने । अयाचिते ह्यनड्वाहं सहिरण्यं प्रदापयेत्
माषं त्यजन्मुनिश्रेष्ठ गां च दद्यात्सवत्सकाम् । धात्रीस्नाने नरो दद्यात्स्वर्णं माषिकमेवच
फलानां नियमे चैव फलानि च प्रदापयेत् । धान्यानां नियमे धान्यमथवा शालयः स्मृताः
तद्वद्भूशयने शय्यां सतूलां गेंदुकान्विताम् । ब्रह्मचर्यं कृतं येन चातुर्मास्ये द्विजोत्तम
दंपत्योर्भोजनं देयमुभयोर्भक्तिपूर्वकम् । सभोगं दक्षिणोपेतं सशाकं लवणं तथा
नित्यस्नाने नरो दद्यान्निस्नेहे सर्पिः सक्तवः । नखकेशव्रते चैव प्रादेशं परिकल्पयेत्
उपानहौ प्रदातव्यौ उपानहविवर्जनात् । आमिषस्य परित्यागात्सवत्सा कपिला स्मृता
नित्यं दीपप्रदो यस्तु सौवर्णं दीपमावहेत् । तं दीपं घृतसंयुक्तं दद्याच्चैव द्विजन्मने
विष्णुभक्ताय विप्राय परिपूर्णव्रतेप्सया । शाकस्य नियमे शाकं माषे सौवर्णमाषकम्
मैथुनानां तु नियमे रौप्यं दद्याद्दिवजातये । नागवल्ल्यास्तु नियमे कर्पूरं सहरिण्यकम्
कालेकाले द्विजश्रेष्ठ यत्कृतं नियमेन तु । तत्तद्देयं विशेषेण परलोकगतीप्सया
आदौ स्नानादिकं कृत्वा विष्णोरग्रे प्रकाशयेत् । अनादिनिधनो देवः शंखचक्रगदाधरः । तस्याग्रे के न कुर्वंति यतो विष्णुस्तु पापहा
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमापतिनारदसंवादे चातुर्मास्योद्यापनंनाम पंचषष्टितमोऽध्यायः
नारद उवाच- यमस्याराधनं ब्रूहि मद्धितार्थं सुरोत्तम । कथं न गम्यते देव नरेण नरकांतरे