मोक्षदं रूपदं राज्यं नित्यमेकादशीव्रतम् । ये कुर्वंति महीपाल श्रद्धया परया युताः
यथोक्तविधिना लोके ते नरा विष्णुरूपिणः । जीवन्मुक्तास्तु भूपाल दृश्यंते नात्र संशयः
युधिष्ठिर उवाच- जीवन्मुक्ताः कथं कृष्ण विष्णुरूपाः कथं पुनः । पापरूपाश्च दृश्यंते परं कौतूहलं हि मे
श्रीकृष्ण उवाच- ये च राजन्कलौ भक्त्या निर्जलं व्रतमुत्तमम् । एकादश्याः प्रकुर्वंति विधिदृष्टेन कर्मणा
न कथं विष्णुरूपास्ते जीवन्मुक्ताः कथं नहि । सर्वपापहरं पुण्यं व्रतमेकादशीसमम्
न किंचिद्विद्यते राजन्सर्वकामप्रदं नृणाम् । एकाशनं दशम्यां च नंदायां निर्जलं व्रतम्
पारणं चैव भद्रायां कृत्वा विष्णुसमा नराः । श्रद्धावान्यस्तु कुरुते कामदाया व्रतं शुभम्
वांछितं लभते सोऽपि इहलोके परत्र च । पवित्रा पावनी ह्येषा महापातकनाशिनी
भुक्तिमुक्तिप्रदा चैव कर्तॄणां नृपसत्तम । कामदायां विधानेन पूजयेत्पुरुषोत्तमम्
पुष्पधूपादिभिश्चैव नैवेद्यैर्विविधैस्तथा । कांस्य मांसमसूरांश्च चणकान्कोद्रवांस्तथा
शाकं मधु परान्नं च पुनर्भोजन मैथुनम् । वैष्णवो व्रतकर्त्ता च दशम्यां दश वर्जयेत्
द्यूतं क्रीडां तथा निद्रा तांबूलं दंतधावनम् । परापवादं पैशुन्यं स्तेयं हिंसां तथा रतिम्
क्रोधं च वितथं वाक्यमेकादश्यां विवर्जयेत् । कांस्यं मांसंमसूरांश्च तैलं वितथभाषणम्
व्यायामं च प्रवासं च पुनर्भोजनमैथुनम् । वृषपृष्ठं परान्नं च शाकं च द्वादशीदिने
अनेन विधिना राजन्विहिता यैश्च कामदा । रात्रौ जागरणं कृत्वा पूजितः पुरुषोत्तमः
सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते यांति परमां गतिम् । पठनाच्छ्रवणाद्राजन्गोसहस्रफलं लभेत्
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखण्डे उमापतिनारदसंवादे पुरुषोत्तममासस्य शुक्ला कामदानामैकादशीनाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः
नारद उवाच- चातुर्मास्यां तु नियमा ये केचिद्भुवि विश्रुताः । तानहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महेश्वर
चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते कर्त्तव्यं किं जनार्दने । षड्रसानां परित्यागे नखकेशविधारणे । अन्यैश्च नियमैः स्वामिन्यत्फलं तद् ब्रवीहि मे
सूत उवाच- एतच्छ्रुत्वा त्वसौ देवः प्रहस्योत्फुल्ललोचनः । प्रोवाच तं द्विजवरं नारदं तपसान्निधिम्
महादेव उवाच- शृणु त्वमिह देवर्षे कथयामि सविस्तरम् । आषाढस्य सिते पक्षे एकादश्यामुपोषितः
चातुर्मास्यव्रतानीह गृह्णीयाद्भक्तिपूर्वकम् । भूमिशय्यासमारूढो योगनिद्रां गते हरौ
नयेत चतुरो मासान्यावद्भवति कार्तिकी । प्रतिष्ठा न प्रवर्त्तंते तथा यज्ञादिकाः क्रियाः
विवाहव्रतसंबंध अन्यन्माङ्गल्यकर्म च । भूपयानं तथा यात्रा अन्याश्च विविधाः क्रियाः
प्रसुप्ते च जगन्नाथे अच्युते गरुडध्वजे । व्रतक्रियां चरेद्यस्तु तस्य व्रतफलं शृणु
अश्वमेधसहस्रैस्तु यत्फलं प्राप्नुयान्नरः । चातुर्मास्यव्रतैश्चीर्णैस्तत्फलं समवाप्नुयात्
मिथुनस्थे सहस्रांशौ स्वापयेन्मधुसूदनम् । तुलाराशौ गते सूर्ये पुनरुत्थापयेद्धरिम्
अधिमासे तु पतिते तदा चैष विधिक्रमः । स्थापयेत्प्रतिमां विष्णोः शंखचक्रगदाधरीम्
पीतांबरधरां सौम्यां पर्यंके स्थापयेत्शुचौ । श्वेतवस्त्रसमाच्छन्ने सोपधाने तु नारद
इतिहासपुराणज्ञो विष्णुभक्तोऽथवा पुनः । स्नापयित्वा दधिक्षीरमधुलाजघृतस्तथा