तुलसीमृत्तिकापुण्ड्रं यो मृत्युसमये वहेत् । स मुक्तः सकलैः पापैः पुरं गच्छति चक्रिणः
यस्य स्यात्तुलसीपत्रं मुखे शिरसि कर्णयोः । मृत्युकाले द्विजश्रेष्ठ तस्य स्वामी न भास्करिः
पवित्रनामा सुमतिर्बभूव परमार्थवित् । बभूव ब्राह्मणी तस्य बहुला नाम धारिणी
सद्वंशप्रभवा साध्वी पतिसेवापरायणा । अनपत्यपतिर्नाम तत्रैकोस्ति द्विजोत्तमः
सख्यं तेन पवित्रोऽसौ चकार द्विजसेविना । ततोऽनपत्यपतिना कथालोभेन सत्तमः
उपविष्टः पवित्रोऽसौ स्नेहादेकवरासने । तत्रांतरे महातेजा लोमशो नाम स द्विजः
कथयंतौ कथाश्चित्राः समागत्य ददर्श तौ । अथ तं लोमशं विप्रं विप्रावुत्थाय पीठतः
पाद्यार्घ्याचमनीयाद्यैः पूजयामासतुश्च तौ । सुप्रीतो लोमशस्ताभ्यां नारायणपरायणः
उवास ब्राह्मणश्रेष्ठ आसने कीर्तयन्हरिम् । आसनस्थं महात्मानं लोमशं तं कृताञ्जलिम्
पवित्रानापत्यमुनी भक्त्या प्राहतुर्लोमशम् । भगवन्सर्वधर्मज्ञ त्वत्पादयुगलैर्नृभिः
सद्भिर्ग्राह्यैराश्रमोऽयं पूतोऽभून्नूनमावयोः । कृतानि यानि पापानि आवाभ्यां मोहतः पुरा
तानि सर्वाणि नष्टानि त्वत्पादयुगदर्शनात् । भवान्नारायणः साक्षात्पूजनीयोऽमरैरपि
सम्यक्ते पूजनं कर्तुं किमावां मानुषौ क्षमौ । अतिथेर्या कृता पूजा तेऽस्माभिर्निजशक्तितः
अनया भव सुप्रीतः क्षमस्व दोषमावयोः । इत्युक्त्वा तौ महात्मानौ तस्यागंतोः पदद्वये । निपेततुर्द्विजश्रेष्ठ वयस्यौ गृहमेधिनौ
व्यास उवाच- ततो भक्त्या सुसंतुष्टो लोमशो विदुषांवरः । युवां विनयिनां श्रेष्ठौ द्विजाग्र्यौ धर्मतत्परौ
आप्यायितोऽस्मि सुतरां युवयोर्विनयोक्तिभिः । साक्षाद्ब्रह्मा शिवो विष्णुरतिथिः प्रोच्यते बुधैः
तस्मिन्नेतावतीभक्तिर्युवयोरस्तु मङ्गलम् । आराधितोऽस्म्यहंसम्यगतिथिर्भूरिभोजनैः
व्यास उवाच- तत उत्थाय तौ विप्रौ तत्पादकमलद्वये । भूयोऽपि तं नमस्कृत्य प्राहतुर्लोमशं मुनिम्
ब्राह्मणावूचतुः ब्रह्मन्नतिथिपूजाया माहात्म्यं वक्तुमर्हसि । यां कृत्वा प्राप्यते मुक्तिर्दुःखलभ्यापि मानवैः
कोऽतिथिः प्रोच्यते लोके तस्य पूजा च कीदृशी । आतिथेयोऽतिथिश्चेमौ लभेते कामुभौ गतिम्
लोमश उवाच- वानप्रस्थो ब्रह्मचारी भिक्षुश्चैषां प्रपूजनात् । निरुच्यते गृहं श्रेष्ठमाश्रमेषु चतुर्ष्वपि
चतुराश्रममध्येषु प्रधाना गृहिणो मताः । तैश्चातिथीनां कर्तव्या पूजा भक्तिसमन्वितैः
गृहिणां परमो धर्मः प्रोक्तश्चातिथिपूजनम् । आश्रमाचारतोऽभ्रष्टास्ततस्ते गृहिणो मताः
वंहत्यतिथिपूजायां दक्षतां गृहिणो यदि । तदा प्रयोजनं तेषां किमन्यैः पुण्यकर्मभिः
यस्य न श्रूयते नाम न च गोत्रं न च स्थितिः । अकस्माद्गृहमागच्छेत्सोऽतिथिः प्रोच्यते बुधैः
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वापि वैश्या वा वृषलास्तथा । गृहागताः पूजिताश्च विष्णुवत्तत्त्वदर्शिभिः
चाण्डालप्रमुखा येऽन्ये हीनवर्णसमुद्भवाः । विष्णुवत्पूजितव्यास्ते पाद्यार्घ्यैर्भूरिभोजनैः
समागतेष्वतिथिषु प्रयाणं कुरुते गृही । अपि स त्वरया दद्यात्पाद्यार्घ्यादीनि च द्विजः
कुर्याच्च कुशलं प्रश्नं वचनैः कोमलाक्षरैः । कारयेद्भोजनं वापि दिव्यरत्नैर्मुदा गृही
सुखदे मन्दिरे तस्य शयनं कारयेद्बुधः । प्रातर्जिगमिषुं दृष्ट्वा तमायांतं विवर्जयेत्