सर्वधर्मजयी राजा विजित्येमां वसुंधराम् । आशु संस्कारयामास वाजिमेधाय पार्थिवः
तस्य चारयतःसोऽश्वः समुद्रे पूर्वदक्षिणे । वेला समीपेऽपहृतो भूमिं चैव प्रवेशितः
स तं देशं तदा पुत्रैः खानयामास सर्वतः । नाश्वं प्रापुस्तदातेवै खन्यमाने महार्णवे
तत्रैकमादिपुरुषं ददृशुस्ते त्वरान्विताः । तमादिपुरुषं देवं कपिलं जगतां प्रभुम्
तस्य चक्षुः समुत्पन्न वह्निना प्रतिबुध्यतः । दग्धाः षष्टि सहस्राणि चत्वारस्तेऽवशेषिताः
हृषीकेतुः सुकेतुश्च तथा धर्मरथोपरः । शूरः पंचजनश्चैव तस्य वंशकरा द्विज
प्रादाच्च तस्मै भगवान्हरिः पंचवरान्स्वयम् । वंशं मोक्षं सुकीर्तिञ्च समुद्रं तनयं विभुः
सागरत्वं च लेभेथ कर्मणा तेन तस्य वै । तमाश्वमेधिकं सोऽश्वं समुद्रादुपलब्धवान् । आजहाराश्वमेधानां शतं स च महायशाः
नारद उवाच- सगरस्यात्मजा वीराः कथं जाता महाबलाः । विक्रांताः षष्टिसाहस्रा विज्ञानेश्वर तद्वद
श्रीपार्वतीपतिरुवाच- द्वे पत्न्यौ सगरस्यास्तां तपसा दग्धकिल्बिषे । और्वस्ताभ्यां वरं प्रादात्तोषितो मुनिसत्तमः
षष्टिंपुत्रसहस्राणि एका वव्रे तरस्विनाम् । एका वंशधरं त्वेकं यथेष्टं वरशालिनी
तत्रैका सुषुवे तुंब्यां पुत्रान्शूरान्बहूनथ । ते तु सर्वेऽपि धात्रीभिर्वर्द्धितास्तु यथाक्रमम्
कपिलानां तु दुग्धानां तेषां तत्र महात्मनाम्
तेनैव दुग्धयोगेन ववृधुस्ते महात्मनः । एकः पंचजनो नाम पुत्रो राजा बभूव ह
ततः पंचजनस्यासीदंशुमान्नाम वीर्यवान् । दिलीपस्तनयस्तस्य पुत्रो यस्य भगीरथः
यस्तु गंगासरिच्छ्रेष्ठामानयामास सुव्रतः । समुद्र मानयित्वैनां दुहितृत्वमकल्पयत्
नारद उवाच- कथं गंगा समानीता किं तपस्तेन वै कृतम् । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व सुव्रतोऽसि दयानिधे
महादेव उवाच- पूर्वजानां हितार्थाय गतोऽसौ हैमके गिरौ । तत्र गत्वा तपस्तप्तं वर्षाणामयुतं तदा
आदिदेवः प्रसन्नोऽभूद्योऽसौ देवो निरंजनः । तेन दत्ता इयं गंगा आकाशात्समुपस्थिता
तत्र विश्वेश्वरो देवो यत्र तिष्ठति नित्यशः । गंगां दृष्ट्वाऽगतां तेन गृहीता जाह्नवी तदा
जटाजूटे च संधार्य वर्षाणामयुतं स्थितम् । न निःसृता तदा गंगा ईशस्यैव प्रभावतः
विचारितं तदा तेन क्व गता मम मातृका । स ध्यानेन विचार्यैवं गृहीता चेश्वरेण तु
ततः कैलासमगमत्स तु भगीरथो नृपः । तत्र गत्वा मुनिश्रेष्ठ ह्यकरोदुल्बणं तपः
आराधितस्तदा तेन दत्तवानहमापगाम् । एकं केशं परित्यज्य दत्ता त्रिपथगा तदा
स गृहीत्वा गतो गंगां पाताले यत्र पूर्वजाः । अलकनंदा तदा नाम गंगायाः प्रथमं स्मृतम्
हरिद्वारे यदायाता विष्णुपादोदकी तदा । तदेव तीर्थं प्रवरं देवानामपि दुर्ल्लभम्
तत्तीर्थे च नरः स्नात्वा हरिं दृष्ट्वा विशेषतः । प्रदक्षिणं ये कुर्वंति न चैते दुःखभागिनः
ब्रह्महत्यादि पापानां राशयः संत्यनेकशः । विलयं यांति ते सर्वे हरेर्दर्शनतः सदा
एकदा केशवस्थाने हरिद्वारे ह्यहं गतः । तस्मात्तीर्थप्रभावाच्च जातोऽहं विष्णुरूपवान्
ये गच्छंति नरश्रेष्ठास्ते वै यांति ह्यनामयम् । चतुर्भुजास्तु ते लोकाः नरा नार्यश्च सर्वशः