पुरा त्वं ब्राह्मणश्रेष्ठ पक्षिवंशसमुद्भवः । भूतोऽसि भूमिभागेषु निजकर्मविपाकतः
क्षुधया तृषया वापि सततं व्याकुलो भवान् । बभ्राम भक्षयन्कीटान्निर्झरोष्णोदकं तथा
नानादुःखं सदा भुंजन्पक्षियोनौ समुद्भवः । चतुर्वर्षसहस्राणि स्थितोऽसि त्वं पुरा क्षितौ
एकदा कुलभद्राख्यो ब्राह्मणः सर्वतत्ववित् । पूजयामास मां भक्त्या नैवेद्याद्यैर्नदीतटे
समभ्यर्च्य स विप्रेंद्रो मम नैवेद्यतंदुलम् । ययौ तत्रैव निक्षिप्य भूय एव निजं गृहम्
ततो वृक्षात्समागत्य क्षुधिना पक्षिणा त्वया । मम नैवेद्यसंबंधि भक्षितं सर्वतंदुलम्
भुक्त्वैव सद्यो मुक्तोऽसि पातकैरतिदारुणैः । कदाचित्प्राप्तकालस्त्वं कालधर्मगतो द्विज
त्वामानेतुं मया दूताः प्रेषिताः सर्वथा निजाः । ततो रथे समारोप्य भवंतं नष्टकल्मषम्
सद्यो दूतगणाः सर्वे समायाताः परं पदम् । युगकोटिसहस्राणि स्थितोऽसि मम सन्निधौ
भुंजन्सुखानि सर्वाणि दुर्ल्लभानि सुरैरपि । ततो यातोऽसि विप्रेन्द्र विशुद्धे ब्राह्मणान्वये
तत्रापि मयि भक्तिस्ते जातातिसुदृढा पुनः । क्रियायोगेन मां नित्यं समाराध्य द्विजोत्तम
आयुषोंते मत्प्रसादान्मामकं पदमाप्स्यसि । यदा तुष्टोऽस्म्यहं विप्र सपापात्मापि मुक्तिभाक्
कदाचिद्यस्य रुष्टोस्मि पुण्यात्मापि च पापभाक् । तस्माद्ब्राह्मण भद्रं ते भक्तोऽसि मम सुव्रत
दास्यामि ते परं स्थानं यदलभ्यं सुरैरपि । ब्राह्मण उवाच- त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं नाथ पूर्ववृत्तांतमात्मनः
इदानीं श्रोतुमिच्छामि यत्किञ्चिद्ब्रूहि तत्प्रभो । कस्य तुष्टोऽसि देवेन्द्र कस्य रुष्टोऽसि वा प्रभो
महत्या कृपया सर्वमेतन्मे वक्तुमर्हसि । श्रीभगवानुवाच- कर्मणा येनविप्रेन्द्र तुष्टिर्मे हृदि जायते
क्रोधश्च तत्समस्तं च कथयामि समासतः । यो दयावान्द्विजश्रेष्ठ सर्वभूतेषु सर्वदा
अहंकारविहीनश्च तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । कर्म कुर्यान्मदर्थं यो धर्मभक्तिसमन्वितः
ब्रूते मदर्थं यः शांतं तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । मिष्टं वस्तु समासाद्य दत्वा मे यश्च मानवः
मानापमाने सदृशस्तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । सर्वभूतशरीरस्थं यो मां जानाति मानवः
परहिंसाविहीनो यस्तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । कर्माणि कुरुते यस्तु सुविचार्य पुनः पुनः
गोब्राह्मणहितैषी यस्तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । स्वयं निरुक्तं वचनं यत्नाद्यः परिपालयेत्
प्रपन्नं याति यत्नाद्यस्तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । ददात्यनुपकारिभ्यो दानानि द्विजसत्तम
मयि चित्तं सदा यस्य तस्य तुष्टोऽस्म्यहं सदा । कर्मणा येनतुष्टोऽस्मि निरुक्तं तत्समासतः
रुष्टोऽस्मि कर्मणा येन विप्र वच्मि शृणुष्वतम् । परहिंसारतो यस्तु निर्द्दयः सर्वजंतुषु
अहंयुः सर्वदा क्रुद्धः समां नयति शत्रुताम् । असत्यभाषीक्रूरश्च परनिंदापरस्तु यः
कविवर्तनविध्वंसी समां नयति शत्रुताम् । अदृष्टदोषौ पितरौ स्त्रीभ्रातृभगिनी तथा
मोहात्त्यजति यो मूढः समां नयति शत्रुताम् । पितृभिर्भर्त्सनं यस्तु कुरुते मूढधीर्नरः
गुर्ववज्ञाकरो विप्र समां नयति शत्रुताम् । आरामच्छेदिनो ये च जलाशयविलायिनः
ग्रामनाशकरायेचतेमांनयंतिशत्रुताम् । परस्त्रियं समालोक्य विषादं यान्ति ये जनाः १०० 7.19.