स पुरा स्वेदकरणेश्वरार्चनं कृतवान् । अत्रेतिहासं कीर्तयिष्यामि
चेकितानिरिति ख्यातो ब्राह्मणः कर्षकोभवत् । स नित्यं कृषिमुत्पाद्य प्रातः स्नात्वा च नित्यशः
मध्याह्नकाले संप्राप्ते संजपन्ब्राह्मणस्त्वसौ । अन्नमानय मे क्षिप्रमिति भार्यामभाषत
तयानीतेन चान्नेन वेगेन शिवपूजनम् । कृतवानर्कसंतप्तः स्वेदिलः सर्वदैव तु
गंधपुष्पाक्षताद्यैश्च स्वेदबिंदुसमन्वितैः । अथ सायंदिने प्राप्ते क्षालितांगः सुशोभनः
पूजयामास देवेशं कालसंभवसाधनैः । ममाराथ महाबुद्धिः शिवलोकं गतश्च सः
वीरभद्रेण चाप्युक्तो भव त्वं स्वेदिलो गणः । स्वेदस्पृष्टपदार्थैश्च पुरा शंभुः प्रपूजितः
नित्यं स्वेदसमायुक्तस्तेन स्वेदगणो भव । शंभुरुवाच- वीरेणाथ समादिष्टः प्राप्तो रामगणस्त्वयम्
अमुं घंटामुखं पश्यायं पुरा वैश्यो विभावसोनाम धार्मिको महादानकर्त्ता नित्यं ब्राह्मणभोजनं कारयित्वा कृतानुष्ठानः प्रातःकाले शिवं नमस्कृत्य कुसुमैः संपूज्य किंचित्प्रदेशं गोमयेनोपलिप्य पद्मादिकमर्जयित्वा देवाय समर्प्य उपहत घंटानादं कृतवान्
राम उवाच- कथमुपहतघंटा
शंभुरुवाच- आसीत्पुरा बलः कश्चित्सोम इत्यभिविश्रुतः । तस्य पुत्रश्च मंदाख्यो दशवर्षवया अभूत्
स चाग्निपक्वकुल्माषान्घंटायां प्राक्षिपन्नृप । तानभक्षयदप्येष तेन चोपहताभवत्
गृहीतुमथ तं वैश्यं यतमानोऽब्रवीदिदम् । अथ वैश्यः स्वयं तत्र निश्चित्य द्रव्यशोधनम्
लौकिके कृतवाँल्लोके व्यवहारपदश्च ताम् । एतेन पापयोगेन गणो घंटामुखोऽभवत्
राम उवाच- द्रव्यशुद्धेर्विशुद्धा सा कथं पापस्य कारणम् । सम्यगुक्तं द्रव्यशुद्ध्यै कथं न द्रव्यशोधिनी
शंभुरुवाच- न लौकिकव्यवहृतौ तवाभक्तो भविष्यति । स याति च शिवस्थानं वक्ता चापि तथा भवेत्
सूत उवाच- यश्च वक्ति कथामेतां स तेन सदृशो भुवि । गुह्याद्गुह्यतमं विप्राः शिवज्ञानप्रदं भवेत्
एतद्वः कथितं विप्राः पुण्यायुष्यतमं महत् । य इदं शृणुयाद्भक्त्या शिवलोके महीयते
पुराणवक्त्रे दातव्यं वस्त्रं गोहेमभूषणम् । भूमिः सस्यफलोपेता देया शक्त्यनुसारतः
शिवराघवसंवादं सर्वाघौघनिकृंतनम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति परमं पदम्
ॐ श्रीविष्णवे नमः । ॐ श्रीवेदव्यासाय नमः । ॐ नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
अज्ञानतिमिरांधस्य ज्ञानांजनशलाकया । चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः
ऋषय ऊचुः -। श्रुतं पातालखंडं च त्वयाख्यातं विदांवर । नानाख्यानसमायुक्तं परमानंददायकम्
अधुना श्रोतुमिच्छामो भगवद्भक्तिवर्द्धनम् । पाद्मे यच्छेषमस्तीह तद्ब्रूहि कृपया गुरो
सूत उवाच-। शृणुध्वं मुनयः सर्वे यदुक्तं शंकरेण हि । पृच्छते नारदायैव विज्ञानं पापनाशनम्
एकादा नारदो लोकान्पर्यटन्भगवत्प्रियः । गतोऽद्रि मंदरं शंभुं प्रष्टुं किंचिन्मनोगतम्
तत्रासीनमुमानाथं प्रणिपत्य शिवाज्ञया । उपविष्टः समादिष्ट आसनेऽभिमुखो विभोः
नारद उवाच। पप्रच्छ इदमेवेशं यन्मां पृच्छथ सत्तमाः । भगवन्देवदेवेश पार्वतीश जगद्गुरो
भगवत्तत्वविज्ञानं येन स्यात्तन्ममादिश । शिव उवाच। शृणु नारद वक्ष्यामि पुराणं वेदसंमितम्
यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । प्रथमोत्तरकीर्तिः स्यात्पर्वताख्यानमेव च