दुःखप्रदेन मार्गेण जग्मतुर्यममंदिरम् । तौ दृष्ट्वा धर्मराजोऽपि चित्रगुप्तमुवाच ह
एतयोः सर्वकर्माणि चित्रगुप्त विचारय । तेनाज्ञप्तश्चित्रगुप्तस्तयोः कर्माणि जैमिने
मूलाद्विचारयामास प्राह चेति कृताञ्जलि । चित्रगुप्त उवाच- एतयोः सकलं कर्म शृणु राजन्वदाम्यहम्
शुभं वाप्यशुभं कर्म यदेताभ्यां कृतं भुवि । किंचिदस्या नयोपायं वदामि तदहं शृणु
एकादा त्रासितो व्याघ्रैः कश्चिदेको मृगः प्रभो । वनाज्जीवनरक्षार्थमागतोऽस्य सभां प्रति
तमायांतं समालोक्य भूयोऽयं प्राप्तकौतुकः । जघने स्वयमुत्थाय खड्गेन तरसा मृगम्
जघान ह मृगं राजा शरणागतमप्यमुम् । तस्मात्सदारोभूपोऽयं दंडनीयस्त्वया प्रभो
यावंति तस्य रोमाणि संस्थितानि कलेवरे । मन्वंतरसहस्राणि मन्वंतरशतानि च
कोटिकोटिकुलैर्युक्ता नारकी स्यान्न संशयः । शरणागतरक्षां यः प्राणैरपि धनैरपि
कुरुते यो नरो ज्ञानी तस्य पुण्यं निशामय । सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो ब्रह्महत्यामुखैरपि
आयुषोऽन्ते व्रजेन्मोक्षं योगिनामपि दुर्ल्लभम् । यमाज्ञया ततो दूतैः सदारोऽसौ महीपतिः
असिपत्रवने घोरे स्थापितोऽत्यंतदुःखदे । असितुल्यानि पत्राणि यतस्तेषां च शाखिनाम्
असिपत्रवनं प्राहुरतस्तद्वै मनीषिणः । स्थित्वासिपत्रविपिने युगकोटिशतानि च
सदारो नरकं भेजे व्याघ्रभक्ष्याह्वयं ततः । निरयं तं प्रविशति सर्वोपद्रवसंयुतम्
भवेच्च भक्ष्यो व्याघ्रेण व्याघ्रभक्ष्यस्ततः स्मृतः । युगकोटिसहस्राणि स्थित्वा तत्र स भूपतिः
सदारोऽजनि पापांते भेकयोनिं गतः क्षितौ । जातिस्मरौ ततस्तौ तु भेकीभेकौ सुदुःखितौ
तीरे तस्थतुरेकस्मिन्सततं कीटभोजिनौ । अथैकदा तेन पथा पुण्याहं प्राप्य मानवाः
गच्छंति जाह्नवीतीरं तांस्तौ ददृशतुर्द्विज । भेक उवाच- वर्षाभ्वि मोहाद्यत्सर्वं पापं कर्म कृतं मया
अद्यापि कर्मणा तेन दुःखमावां न मुंचति । त्यक्त्वा शरीरं गंगायां मुक्ताः स्युः पापिनोऽपि च १०० 7.9.
तथाप्येवं विधं दुःखमनुभूयावहे कथम् । गंगायां त्यक्तुमिच्छामि संप्रत्येतत्कलेवरम्
का युक्तिर्ब्रूहि तां कांते तितीर्षुर्दुःखसागरम् । वर्षाभ्वी तद्वचः श्रुत्वा प्राहेति विनयान्विता
वर्षाभ्व्युवाच- दुःखं न शक्यते सोढुं स्वामिन्नेतद् द्रुतं कुरु । ततस्तौ दंपती विप्र स्मृत्वा गंगां शुभप्रदाम्
सहसा चक्रतुर्यात्रां मरणायोपहर्षितौ । अथैतौ पथि गच्छंतौ चिरकालं बुभुक्षितौ
अपश्यत्पापकृत्क्ष्वेडः कालसर्पो भयंकरः । कालसर्प्प उवाच- दर्दुरौ पापिनौ येथाः प्राप्तकालौ युवां ततः
अथ नूनं भक्षितव्यौ क्षुधितेन मया युवाम् । ततस्तावतिसंत्रस्तौ दंपती दुःखभागिनौ
इत्यूचतुर्वचो भक्त्या कालसर्पं पुरोगतम् । नास्ति मृत्युभयं सर्प स्वल्पमप्यावयोर्हृदि
अहमासं पुरा राजा सत्यधर्माह्वयः क्षितौ । इयं च विजया नाम महिषी संस्थिता मम
मया दुरात्मना मोहान्नितः शरणं गतः ?। तेनैव कर्मणा भुक्तं चिरं दुःखं यमालये
भोक्तुं स्वकर्मणः शेषं भेकयोनौ स्त्रिया सह । सोऽहं यातोऽस्मि पापेन कृतं कर्म न मुंचति
सत्यमावां जिगमिषू परमं धाम पन्नग । व्रजावो जाह्नवीतीरं शरीरत्यागहेतवे