दधीच उवाच- अत्र ते कथयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् । चित्रगुप्तयमाभ्यां च यद्विख्यातं बभूव ह
मिथिलायां पुरा कश्चिच्छुनः पर्यटते क्षुधा । पुरा जन्मशतात्पूर्वं ब्राह्मणः पापनिश्चयः
पूर्वेवयसि वेदाढ्यः शास्त्राढ्यश्च सुबुद्धिमान् । स स्नातुं जाह्नवीं गत्वा स्नानं कृत्वा पितॄनपि
देवानृषीन्समभ्यर्च्य ययौ प्रात्तलिकापुरम् । प्रतिश्रयमथो चक्रे ब्राह्मणस्य निवेशने
तत्रैका क्षत्रियसुता यौवनस्था हतप्रिया । भ्रष्टराज्या च षट्कोटि निष्कद्रव्येण संयुता
भुक्त्वाथ शयितं विप्रं सर्वावयवसुंदरम् । रात्रौ चंद्रोदये शुद्धे ज्योत्स्नाहसितदिङ्मुखे
ब्राह्मणाभ्याशमागत्य तमुदीक्ष्येदमब्रवीत् । कुतस्त्वमागतो विप्र कं वा देशं गमिष्यसि
ब्राह्मण उवाच- अकालचर्या सर्वेषां शंकामुत्पादयेद्ध्रुवम् । वयःस्थयोर्मिथोवादो रहस्ये हास्यमंदिरे
क्षत्रियोवाच- कथाप्रसंगे यात्रायां तीर्थे देशादि विप्लवे । दुर्भिक्षे ग्रामदहने रहोवादो न दूषितः
प्रतिश्रयस्तु मद्गेहे भवतैव पुरा कृतः । मद्गेहवासिनी चाहं न शंका त्विह कस्यचित्
ब्राह्मण उवाच- तूष्णींभावो मया कार्यो गच्छ त्वं शीघ्रमग्रतः । इत्युक्ता ब्राह्मणेनासौ मनसेदमचिंतयत्
अनेन संगमो मह्यं यथाभूयात्तथाविधि । रोदनं तु करिष्यामि तथा यास्यति सांत्वितुम्
मां च सांत्वयितुं प्राप्तो मां समुत्थापयिष्यति । अहमुत्तिष्ठमानैव दोर्लताकंठसंगिनी
कुचयुग्मेन तद्गात्रं स्पर्शयंती विमूर्च्छिता । गतभानां हि मां दृष्ट्वा निषण्णः स्वयमेव सः
उत्संगे मामकं देहं निधास्यति द्विजाग्रणीः । अचेतनेव वसनमपास्य रुदतीव च
सुस्निग्धं रोमरहितं पक्वाश्वत्थदलाकृति । दर्शयिष्यामि तत्स्थानं कामगेहं सुगंधि च
मयैव विलुठंत्यांगे तस्य वस्त्रमपास्यते । विलुप्यमानसं तस्य करिष्ये स्ववशं द्विजम्
अदृष्टौ यादृशं चित्तं दृष्टौ नैतादृशं भवेत् । दर्शने यादृशं चित्तं संलापे नैव तादृशम्
संलापे यादृशं चित्तं हास्योक्तौ नैव तादृशम् । हास्योक्तौ यादृशं चित्तं स्पर्शने नैव तादृशम्
स्पर्शने यादृशं चित्तं योनिदृष्टौ न तादृशम् । तद्दृष्टौ यादृशं चित्तं योनिस्पर्शे न तादृशम्
बाहुमूलकुचद्वंद्व स्वयोनिस्पर्शदर्शनात् । कस्य न स्खलते चेतो रेतः स्कन्नं च नो भवेत्
दधीच उवाच- इति संचिंत्य मनसा क्षत्रिया गृहमभ्यगात् । स्वगृहद्वारमासाद्य मंदं मंदं रुरोद वै
चिरं कालं च रुदितं ब्राह्मणः करुणानिधिः
स्त्रीबालवृद्धातुर राजयोगिनां विषाग्नितोयाद्रि निपातनादिना । दुःखस्य चैवोद्धरणं प्रशस्यते कूपस्यदानेन समं वदंति
इत्थं विचार्य विप्रोऽसौ शुचिर्भूतः प्रसन्नधीः । तस्याः समीपमगमत्तामुवाच ततो द्विजः
अलं शोकेन महता इहामुत्र विरोधिना । शरीरशोषणं ह्येतच्चित्तविध्वंसनं तथा
त्यज शोकमिमं बाले न चार्थः शोचितेन वै । शोकस्य कारणं किं वा येनेत्थं रुद्यते त्वया
दधीच उवाच- एवमुक्ता द्विजेनाथ न सा किंचिदुवाच ह । मूर्च्छितेवापतद्भूमौ तमदृष्ट्वेव वीक्षते
तामथोत्थापयामास ब्राह्मणः परमार्थवित् । उत्थितोत्थापिता तेन निपपात पुनः पुनः
पतितां पतितां विप्रो निषद्योत्थाप्य तां पुनः । अंकमारोपयामास प्रममार्ज विलोचने