दधीच उवाच- शैवस्य भस्मनः शक्तिं संक्षेपेण वदामि वः । विस्तरेण न शक्येत वक्तुं वर्षशतैरपि
अत्र वः कीर्तयिष्यामि पुरावृत्तं तु देवयोः । हरिशंकरयोः सर्वे ब्रह्महत्यादिनाशनम्
पुरा चैकार्णवे घोरे ब्रह्मणः प्रलये सति । महाविष्णुस्तु भगवाञ्छेते स्म प्रलयांभसि
तस्य पार्श्वद्वयं प्राप्य ब्रह्मांडानां शतद्वयम् । विंशतिः पादयोः पार्श्वे विंशतिर्मस्तकांतरे
नासामौक्तिकभावेन ब्रह्मांडमदधात्प्रभुः । तन्नाभिमंडले केचिल्लोमशाद्या मुनीश्वराः
तपस्तपंतः सुमहदीश्वरं पर्युपासते । अथ विष्णुर्महातेजाश्चिंतामाप सिसृक्षया
ध्यानयोगपरो भूत्वा न किंचित्पर्यपश्यत । अथ दुःखेन महता रुरोदोच्चैः पुनः पुनः
एतस्मिन्नंतरे दीप्तिः काचिल्लोकविलक्षणा । दृष्ट्वा च हरिणा भीत्या लोचने च निमीलिते
आगम्यमानो गोक्षीरसमतेजाः स गात्रवान् । संग्रथ्य कोटिब्रह्मांडदामयुग्मं करद्वये
दधानमुरसा धामकोटिब्रह्मांडकल्पितम् । ब्रह्मांडमेकं निपतदुत्पतच्च करद्वये
सर्वाभरणसंयुक्तं तथाभूतं तमव्ययम् । विष्णुस्तुष्टाव चादृष्ट्वा दर्शनाय च तस्य वै
विष्णुरुवाच- नमस्ते देवदेवेश नमस्ते शाश्वताव्यय । न जानेऽहं भवंतं भोस्त्वं च वेत्सि नमोनमः
जानामि न च ते भावं दुर्निरीक्ष्या च ते द्युतिः । माणिक्यकुंडलं हेमदामजालविभूषितम्
रत्नांगुलीयं सुभगं बाहुकोष्ठविभूषणम् । तनुरक्तोत्तमाकीर्ण दीप्तायतविलोचनम्
बाणलोचनसंकाशं भाललोचनमव्ययम् । कंदर्पकार्मुकभ्रांतिजनक भ्रुवमीश्वरम्
स्निग्धाधोन्नतचार्वंग नासमच्छकपोलकम् । मंदस्मितं प्रसन्नास्यं विभुं बालेंदुदर्शनम्
विज्ञानरक्तवसनं वेदकल्पितभूषणम् । शरणं त्वां प्रपन्नोऽस्मि चक्षुर्मे दीयतां विभो
दीनांधकृपणाज्ञाननष्टस्य शरणं भव । अथ दिव्यं ददौ चक्षुः स्वात्मदर्शनशक्तिमत्
अथ दृष्ट्वा हरिः शंभुं त्रिनेत्रं पुरतः स्थितम् । को भवानित्युवाचाथ न जाने त्वां महायशः
प्रणामं केवलं कर्तुं शक्तोऽस्मि न हि वेदितुम् । सदाशिव उवाच- तव ज्ञानं प्रदास्यामि कुरु स्नानं च वारुणम्
भस्मस्नानं ततः पश्चात्ततो ज्ञानं वदाम्यहम् । श्रीभगवानुवाच- मत्स्नानयोग्यं सलिलं न चतिष्ठति कुत्रचित्
इत्युक्तोथ निषण्णस्तु ब्रह्मांडासक्तविग्रहः । ऊरुदघ्नजले स्नातुं न योग्यमभवद्धरेः
शंभुर्जहास स्नानाय जलमत्यधिकं त्वहो । दधीच उवाच- अथ देवः शिवो विष्णुं भालाक्षेण व्यलोकयत्
विलीनसूक्ष्मावयवं वामाक्षेण व्यलोकयत् । ततः सूक्ष्मतनुर्विष्णुः शीतदेहश्च शंभुना
उक्तश्च स्नाहि भो विष्णो ह्रद एष विकल्पितः । ततो ह्रदे हरिः स्नातुं हरांके कल्पिते तदा
प्रवेष्टुं न शशाकाथ गंभीरे तद्ध्रदस्य तु । हरिराह च नो पंथा ह्रदस्यास्य प्रवेशने
मार्गो मे दीयतां देव तमथो शंभुरब्रवीत् । कोटियोजनगंभीरं जलमेतन्महत्पुरा
निविष्टस्यैव भवत ऊरुदघ्नं जलं विभो । इदानीं तिष्ठतश्चापि न प्रवेशो ह्रदे कथम्
अष्टांगुलप्रमाणोऽयमूरुस्तस्मिन्ह्रदे च मे । पश्यामि प्रविश त्वं च पादस्पर्शं ददामि ते
वाक्यमेकं तु सोपानं वेदं मद्वाक्यनिस्सृतम् । हरिरुवाच- शब्दारोहणसामर्थ्यं कस्यापीह न विद्यते