भुक्त्वा भोगांश्चिरं कालं ब्रह्मलोकमवाप्तवान् । एषा पुण्यतमा तस्माद्वैशाखी विश्वपावनी
कथ्यते तु मया विप्र समासेनातिगौरवात्
धन्यास्त एव कृतिनश्च त एव जाता लोके त एव पुरुषाः पुरुषार्थभाजः । ये माधवे मधुनिषूदनमर्चयंति प्रातर्निमज्ज्य नियमेन विशुद्धचित्ताः
यो माधवे मासि नरः प्रभाते स्नातः समाराधयते रमेशम् । यमैरुपेतो नियमैरशेषैर्वृतोऽपि नूनं स निहंति पापम्
तैरेवकालो विजितस्त एव नरेषु धन्या विगतैनसस्ते । त एव गर्भे न विशंति भूयो मज्जंति ये माधवमासि युक्ताः
स माधवो गर्जति यज्ञयोगात्तपः क्रिया दानविधान योगात् । यस्मिन्कृतं मासि कथंचिदल्पं पुण्यं पुनः स्यादिह कल्पतुल्यम्
मज्जतो हि मनुजस्य माधवे माधवार्चनकृते दिनोदये । तामसोपि जलबिंदुसंगमादंगमावहति पावनं यतः
तानि देहमधिरुह्य देहिनस्तावदेव विचरंत्यघानि च । यावदेति न स माधवाह्वयः श्रीरमारमणवल्लभो विराट्
मेरुमंदरतुल्यानि पापान्युग्राण्यनेकशः । दहते माधवो मासः स्नातो माधववल्लभः
इदं संक्षेपतः प्रोक्तं मया तेऽनुग्रहाद्द्विज । वैशाखस्नानमाहात्म्यं श्रोतुः पापक्षयं करम्
यस्तु श्रोष्यति भक्त्यैनमितिहासं मयोदितम् । सोऽपि पापविनिर्मुक्तो न मामालोकयिष्यति
ब्रह्महत्यादि पापानि बहुशोऽपि कृतान्यपि । वैशाखस्य विधानेन तानि नश्यंति निश्चितम्
त्रिंशत्पूर्वान्परांस्त्रिंशत्त्रिंशच्चैव परावरान् । वैशाखे विधिना स्नातो नरकादुद्धरेत्पितॄन्
एकतः सर्वतीर्थानि सर्वेयज्ञाः सदक्षिणाः । एकतो माधवो मासो नियमादनुपालितः
यतो भगवतस्तस्य हरेरुत्कृष्टकर्मणः । प्रियोऽसौ माधवोमासः सर्वेभ्यः प्रवरोऽधिकः
संशयं नो विधेहीति महीदेव कथंचन । वैशाखं प्रति वै मासं समासाद्यन्मयोदितम्
इहार्थे यत्पुरावृत्तं तदाकर्णय चाद्भुतम् । अनाख्येयमपीदं ते कथयिष्ये कथानकम्
यम उवाच- बभूव भूपतिः पूर्वं ख्यातो नाम्ना महीरथः । पूर्वपुण्यफलावाप्त प्रभूतैश्वर्यसंपदः
केवलं कामकलना ललना ललितस्थितः । तदेकव्यसनासक्तिर्न धर्मार्थ व्यवस्थितः
मंत्रिणि न्यस्य राज्यश्रीर्बुभुजे विषयान्नृपः । स कामिनी सहचरो राज्यकार्यपराङ्मुखः
न प्रजा न धनं धर्मं नार्थं कार्यं च पश्यति । केवलं कामिनीकेलि कलनोचितवासनः
अथ कालेन महता पुरोधास्तस्य कश्यपः । वचः प्रोवाच तं धर्म्यमिति चेतस्यचिंतयत्
न वारयति यो मोहादधर्मान्नृपतिं गुरुः । सोपि तत्पापभुक्तस्माद्बोधनीयः पुरोधसा
बोधितोऽप्यवजानाति स चेद्वाक्यं पुरोधसः । पुरोधास्तत्र निर्दोषो राजा स्यात्सर्वदोषभाक्
शृणु राजन्मम गुरोर्वचो धर्मार्थसंहितम् । अभिन्नार्थमुपेतार्थमिच्छारागादि वर्जितम्
अयमेव परो धर्मो यद्गुरोर्वचसि स्थितिः । गुर्वाज्ञायालवो राज्ञामायुः श्री सौख्यवर्द्धनः
न विप्रास्तर्पिता दानैर्विष्णुर्नाराधितस्त्वया । न व्रतं न तपः किंचिन्न तीर्थं हि कृतं त्वया
हरिनाम त्वया कामवशगेन न चिंतितम् । हा त्वया भीरुसंगत्या न विद्वत्संगतिः कृता
स्मरचामरवाहिन्यो वल्लभाः कस्य न प्रियाः । किंतु ताः पवनोल्लोलकदलीदलवच्चलाः
तरंगतरलैरर्थैर्भोगैर्भ्रूभंगभंगुरैः । मुहूर्तपेयैस्तारुण्यैर्न तृप्यंते महाशयाः