स राजा समरे हत्वा सकलानेव शात्रवान् । शशास पृथिवीं कृत्स्नां साब्धिद्वीपां महाबलः
स एकदा महीपालः समाहूय स्वमंत्रिणः । उवाचेदं वचः प्रीत्या सभामध्ये महायशाः
मनोभद्र उवाच-। अमात्याः पृथिवी सर्वा मयेयं परिपालिता । निहता रिपवः सर्वे सपुत्रबलवाहनाः
पालितानि स्वगोत्राणि दानैर्विप्राश्च तोषिताः । शिष्टाश्च त्रिदशाः सर्वे सपुत्रबलवाहनाः
पालितानि स्वगोत्राणि यज्ञैः सर्वैः सदक्षिणैः । एतद्धि जरया सर्वं महत्या मे बलं हृतम्
कर्माणि कानिचित्कर्त्तुं न हि शक्नोमि दुर्बलः । सामर्थ्यहीने पुरुषे राजश्रीर्न हि शोभते
सर्वाभरणसंयुक्ता वृद्धाङ्गा इव कामिनी । तावद्विभ्यति सर्वेऽपि शत्रवः पृथिवीतले
यावद्धि गतसामर्थ्यं नेच्छन्ति चारुचक्षुषा । समस्तगुणसम्पन्नामपि तद्गतमानसम्
पृथ्वी त्यजेन्नृपं वृद्धं स्वैरिणीपालिता यथा । भक्तिलभ्यागुणाः सर्वे गुणलभ्यं महद्यशः
निःश्रेयसं दानलभ्यं बललभ्या तु मेदिनी । सामर्थ्यहीनः कृपणो निश्चितो रिपुशासने
मूर्खमात्रवचो ग्राही स नृपः शत्रुनंदनः । ततोऽहं सकलं राज्यं विभज्य वरमंत्रिणः
दातुमिच्छामि पुत्राभ्यां युष्माभिर्यदि मन्यते । मन्त्रिण ऊचुः - यदेतद्वचनं प्रोक्तं त्वया नीतिविदा नृप
तदेव मतमस्माकं संदेहो नात्र विद्यते । अथायातौ नृपादेशात्संसदं प्रति सत्तमौ
वीरभद्र यशोभद्र नामानौ तनयावुभौ । तौ च सर्वगुणोपेतौ कुमारौ प्रियवादिनौ
पितृभक्तौ सदा शांतौ बलिनौ धर्मतत्परौ । ततः स भूपः सहसा राजनीति विदांवरः
विभज्य सकलं राज्यं ददौ ताभ्यां कुतूहलात् । अत्रांतरे गृध्र एकः स्वकीयस्त्री समन्वितः
आगत्य तत्सभामध्ये उपविष्टो द्विजोत्तमाः । तावागतौ समालोक्य पक्षिणावतिहर्षितौ
राजाह युवयोः कस्माच्छुभागमनमुच्यताम् । गृध्र उवाच- गृध्रोऽहं पृथिवीपाल ममेयं स्त्री परंतपः
आगतोऽस्मि मुदा द्रष्टुं संपदं पुत्रयोस्तव । एतयोर्महती दृष्टा विपत्तिः पूर्वजन्मनि
इह जन्मनि संपत्तिं द्रष्टुमावां समागतौ । तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा गृध्रस्य परमाद्भुतम् । राजोवाच पुनर्विप्र विस्मयाविष्टमानसः
राजोवाच- अत्यद्भुतं वचो गृध्र त्वत्तः श्रुतमिदं मया । एतयोः पूर्ववृत्तान्तो भवता ज्ञायते कथम्
यदि जानासि तत्वेन पूर्ववृत्तांतमेतयोः । ब्रूहि तर्हि खगश्रेष्ठ सर्वमेतदशेषतः
गृध्र उवाच- नृपते वृषलावेतौ युगे द्वापरसंज्ञके । गरसंगरनामानौ सत्यघोषसुतौ स्थितौ
एककाले च भूपाल मृतौ निज गृहांतरे । ततो नेतुमिमौ भूप दंष्ट्रिणो यमकिंकराः
पाशहस्ताः समायाताः कोटिकोटिसहस्रशः । बबंधुश्चर्मपाशेन द्वावेतौ तौ मदोद्धतौ
निन्युश्च निलयं मृत्योरतिदुर्गमवर्त्मना । इमौ दृष्ट्वा धर्मराजश्चित्रगुप्तमुवाच ह
एतयोः सकलं वृत्तं चित्रगुप्त विचार्यताम् । तस्याज्ञया चित्रगुप्तः सर्वकर्मशुभाशुभम्
मूलाद्विचारयामास तत इत्याह चांतकम् । चित्रगुप्त उवाच- सत्यमेतौ महाबाहो पुण्यव्रत महाशयौ
अस्तिचेद्दुष्कृतं किञ्चित्सर्वकर्मविलोकितम् । स्वयंदानं समुत्सृज्य न हि दत्तं द्विजातये
तेनैव कर्मणा राजन्निमौ नरकगामिनौ । दाता दानं समुत्सृज्य यो न दद्याद्दिवजातये